ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىندا: «جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار – ءماسليحاتتار ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بولىنىستەگى حالىقتىڭ ەركىن بىلدىرەدى جانە جالپى مەملەكەتتىك مۇددەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, ونى ىسكە اسىرۋعا قاجەتتى شارالاردى بەلگىلەيدى, ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلايدى» دەلىنگەن.
حالىقتىڭ ەركىن ءبىلدىرۋ – ءار دەپۋتاتقا مەرەيلى مىندەت جۇكتەپ, ءوزىنىڭ قۇزىرى ارقىلى بيلىككە ارالاسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءماسليحاتتار جۇيەسى العاش قۇرىلعان كۇنىنەن باستاپ, اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتى باسقارۋدا جەرگىلىكتى باسقارۋ تەتىگىنىڭ قۇزىرەتىن كەڭەيتۋگە اتسالىسىپ كەلەدى. بۇل تالاپتار ەلىمىزدىڭ جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى زاڭناماسىندا كورىنىس تاۋىپ, ءار ازاماتتىڭ بيلىكتىڭ قاينار كوزى بولا الاتىندىعىن ايقىندايدى. سوندىقتان اتالعان زاڭنامانى قولدانۋ تاجىريبەسى جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ جۇمىسىنداعى جاعىمدى جاقتارىن كورسەتۋمەن قاتار, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ كەمشىن تۇستارىن دا انىقتاپ بەردى. ءماسليحات دەپۋتاتتارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتىرۋ ءۇشىن جوعارىداعى زاڭناماعا بىرنەشە رەت وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەنى دە جۇرتشىلىققا ءمالىم. وندا جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىن كەڭەيتۋگە بارىنشا نازار اۋدارىلدى. بۇعان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جەدەل شەشىمدەر قابىلداۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىنىڭ وسە تۇسكەنى ىقپال ەتتى. وسى ورايدا, جەرگىلىكتى وكىلەتتى جانە اتقارۋشى ورگاندار اراسىندا جەرگىلىكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءوزارا جەدەل قارىم-قاتىناس پايدا بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ اۋداندىق ءماسليحاتتا 13 دەپۋتات بار. ولاردىڭ دەنى حالىق اراسىندا بەدەلدى ازاماتتار. اتاپ ايتقاندا, كاسىپكەرلىك, اگرارلىق سەكتور, ءبىلىم بەرۋ, مەديتسينا سالالارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى حالىقتىڭ وكىلى رەتىندە ءوڭىر دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ ءجۇر. اسىرەسە, ارىپتەستەرىمنىڭ جۇرتتى تولعاندىرعان بارلىق ماسەلەلەردە بەلسەندى ازاماتتىق ۇستانىمدارىن كورسەتەتىنى, پرينتسيپتىلىك تانىتاتىنى ولاردىڭ ەل اراسىنداعى بەدەلىن وسىرە تۇسكەنىن ايتقان ءجون. حالىق قالاۋلىلارى ءوز سايلاۋشىلارىمەن تۇراقتى تۇردە كەزدەسىپ, ءارتۇرلى قۇقىقتىق كومەكتەر كورسەتىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپالداسادى. سايلاۋشىلار الدىندا ەسەپ بەرۋ, تۇرعىنداردى وتىنىشتەرى بويىنشا قابىلداۋ وكىلەتتى ورگاندى حالىقپەن جاقىنداستىرا ءتۇستى. مۇنداي قابىلداۋلار تەك جۇمىس ورىندارىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ اۋداندىق فيليالىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋىندا دا جۇرگىزىلەدى. قانداي ءوتىنىش بولسىن, جەردە قالماي, تىركەۋگە الىنىپ, دەر كەزىندە جاۋاپتار قايتارىلادى. سونىمەن بىرگە, ءتۇرلى سيپاتتاعى اقىل-كەڭەستەر بەرىلىپ, قۇزىرەتتى ورگاندار ارقىلى ماسەلەنى شەشۋ ءتارتىبى تۇسىندىرىلەدى. ءبىزدىڭ دەپۋتاتتارىمىز اكىمدىكتىڭ تۇرعىن ءۇي, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋگە جانە تۇرۋعا كەلگەن الەۋمەتتىك سالا ماماندارىنا ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋ جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ءدىن ىستەرى, جاستار ساياساتى, وتباسى جانە دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستەرى جۇمىستارىنىڭ بەل ورتاسىندا جۇرەدى. ەڭ باستىسى, حالىق قالاۋلىلارى اۋداننىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ, ءتۇرلى ءىس-شارالارعا ۇيىتقى بولا بىلەتىندىگىندە دەۋىمىز كەرەك. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋلارىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا دا بارىنشا اتسالىسىپ, ارنايى ۇگىت-ناسيحات توپتارىنا كىرىپ, تياناقتى قىزمەت اتقارۋ دەپۋتاتتارىمىزدىڭ باستى ۇستانىمى. سەبەبى, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتى قولداۋ تاۋىپ, الەمدىك دەڭگەيدە دە كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ وتىر. قازىرگىدەي جاھاندىق قارجى داعدارىسىنان قيىندىقسىز شىعۋدىڭ قامىن جاساپ جاتقان ەلباسىمىزدىڭ قاجىر-قايراتى ءوز حالقىن وركەنيەت بيىگىنە كوتەرۋگە ۇمتىلعان تالپىنىسىن كورسەتسە كەرەك. سوندىقتان, بۇل ىستە ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ءۇنى باسىم شىعاتىنى ايقىن. ءماسليحات جۇمىسىنىڭ كوپسالالى قىزمەتىنىڭ تۇتقاسى – سەسسيالار بولىپ تابىلادى. وتكەن جىلى وسىنداي ون بەس سەسسيا ءوتتى. وندا قاراستىرىلعان ماسەلەلەردىڭ جيىنتىعى دا ءار الۋان بولدى. ءوڭىر ءتىرشىلىگىندەگى وزگەرىستەرگە بايلانىستى جەرگىلىكتى بيۋدجەت, ونى قابىلداۋ جانە وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ماسەلەلەرىنە كوبىرەك نازار اۋدارىلدى. بىزدەگى تۇراقتى كوميسسيالار ەكونوميكا جانە بيۋدجەت, الەۋمەتتىك ساياسات, زاڭ, قۇقىقتىق ءتارتىپ جانە دەپۋتاتتىق ەتيكا ماسەلەلەرى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. ءار كوميسسيا قۇرامىندا توراعانى ەسەپكە العاندا, التى دەپۋتاتتان بار. ال, ەندى ولاردىڭ جۇمىسىنا توقتالساق, بيىلعى جىلدىڭ باسىندا دەپۋتاتتاردىڭ بىرىنە قالا تۇرعىنىنان اقكول قالاسىندا قاڭعىباس يتتەردى اۋلاۋ بويىنشا جۇمىس ويداعىداي ورىندالمايتىندىعى تۋرالى ەلەكتروندى شاعىم كەلىپ ءتۇستى. ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە جەدەل تۇردە الەۋمەتتىك ساياسات, زاڭ, قۇقىقتىق ءتارتىپ جانە دەپۋتاتتىق ەتيكا ماسەلەلەرى ءجونىندەگى كوميسسيا وتىرىسى وتكىزىلدى. وعان اقكول قالاسى اكىمدىگىنىڭ وكىلدەرى, «اقكول ۆەتسەرۆيس» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمە باسشىسى شاقىرىلىپ, دەپۋتاتتار الدىندا ولاردىڭ اتالعان ساۋالعا سايكەس حابارلامالارى تىڭدالدى. ءسويتىپ, ارنايى مەكەمەنىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىستى السىرەتىپ العانى سىنعا الىندى. كوميسسيا اتالعان ماسەلەنى تالقىلاي كەلىپ, جاۋاپتى تۇلعالارعا ەسكەرتۋلەر جاساپ, سايكەسىنشە قاۋلى قابىلدادى. ءسويتىپ, ءوتىنىش ءبىلدىرگەن قالا تۇرعىنىنان جاعدايعا جەدەل تۇردە شارا قولدانعانى ءۇشىن العىس بىلدىرگەن حات كەلىپ ءتۇستى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جاعداي, اتالمىش كوميسسيا اۋىلدىق وكرۋگتەردە ءوزىنىڭ كوشپەلى وتىرىستارىن وتكىزۋدى داستۇرگە ەنگىزدى. مۇنداي جيىنداردى وتكىزۋدىڭ ماقساتى – جەرگىلىكتى جەردەگى جاعدايمەن تانىسىپ, وعان تيىسىنشە شارا قولدانۋ بولىپ تابىلادى. سايلاۋشىلاردىڭ وزدەرى دە كوميسسيا جۇمىسىنا ارالاسىپ قاتىسۋى, ونىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىز. مىسالى, ءماسليحات كوميسسياسى نوۆورىبينكا سەلولىق وكرۋگىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني نىساندارىمەن, اتاپ ايتقاندا, مادەنيەت ءۇيىنىڭ, مەكتەپتىڭ جاعدايىنا جان-جاقتى قانىقتى. تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, ولاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا دا قۇلاق ءتۇردى. كەزدەسۋ بارىسىندا سەلولىق وكرۋگ اكىمى ءوزىنىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىسى تۋرالى حاباردار ەتىپ, قازىرگى كۇنى اۋىلدا وڭ وزگەرىستەر ورنىقتى. وسىنداي شارا قاراساي اۋىلدىق وكرۋگىندە دە وتكىزىلدى. وندا وكرۋگتىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ, سايلاۋشىلارمەن, وكرۋگ باسشىلىعىمەن پىكىر الماسىلدى. بارلىق ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار نازارعا الىنىپ, ولارعا تيىسىنشە شارالار قاراستىرىلدى. حالىق قالاۋلىلارى «ءۇش بۇلاق» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ قۇس فابريكاسىندا دا بولدى. اتالعان نىسان, جالپى العاندا, اۋدان جانە اقكول قالاسى تۇرعىندارى ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماڭىزى زور كاسىپورىن بولىپ تابىلادى. دەپۋتاتتار قۇس فابريكاسىنىڭ وندىرىستىك جانە اكىمشىلىك عيماراتتارىمەن تانىسىپ, ءوندىرىس قۋاتىن ارتتىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ايتتى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەسى دە ۇدايى نازاردا ۇستالادى. جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋعا ىقپال ەتەتىن باعدارلامانىڭ ومىرشەڭدىگىنە كوڭىل ءبولىنىپ, بۇل باعىتتا ماقساتتى جۇمىستار ىستەۋ تەتىكتەرى ايقىندالدى. وتكەن جىلى ءماسليحات دەپۋتاتتارى «20 قايىرىمدى ءىس» جوباسىنىڭ اياسىندا الەۋمەتتىك از قورعالاتىندار ساناتىنا جاتاتىن ازاماتتارعا, زەينەتكەرلەرگە ازىق-ت ۇلىك, وتىن ساتىپ الۋ, تەلەفون ورناتۋ سياقتى كومەكتەر كورسەتتى. ال, جىل سايىن «مەكتەپكە جول» اكتسياسىنا بەلسەنە ارالاسىپ, مۇنداي يگى ىستەن سىرت قالماۋدامىز. بيىلعى اكتسيانى دەپۋتاتتاردىڭ باستاپ وتىرعانى جەرلەستەر جۇرەگىنە جىلىلىق ۇيالاتتى. بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى پايدالانىپ, ونى ماقساتتى ىستەرگە ۇقساتا ءبىلۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىن نازاردا ۇستاۋدامىز. اسىرەسە, اقشا ۇنەمدەۋ نەگىزىندە بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ, ءوز كەزەگىندە ەلباسى قويىپ وتىرعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزدى. اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتتارى ايماق بيۋدجەتىنىڭ جوباسىن مۇقيات قاراپ, ءتيىستى شەشىم قابىلداۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىن بولادى. ونىڭ ناقتى قايتارىمى تۇرعىندار يگىلىگىنىڭ مولايۋىنان كورىنىس بەرۋدە. مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «100 ناقتى قادام» – ۇلت جوسپارى جونىندەگى رەفورمالىق باعدارلاماسى دا اۋدان دەپۋتاتتارىن جىگەرلى جۇمىستارعا جۇمىلدىرۋدا. اسىرەسە, ينستيتۋتتىق رەفورماداعى مەملەكەتتىك بيلىك الەۋەتىن جاقسارتۋ جونىندەگى مىندەتتەر كۇندەلىكتى نازارداعى ءىس رەتىندە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتكەنىن ايتۋىمىز قاجەت. ەلباسىنىڭ قويىپ وتىرعان تالابى دا وسىعا سايادى.
جۇلدىزاي سالىبەكوۆا, اقكول اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى.
اقمولا وبلىسى.