بۇگىندە وتانشىلدىق يدەياسى ەلدىڭ اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق تىرەگىنە اينالدى. ال ورتاق قۇندىلىقتارعا توپتاسقان قوعام عانا تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتى ساقتاي الادى. وسى ورايدا ء«سىز ءۇشىن وتانشىلدىق دەگەن نە جانە ونى كۇندەلىكتى ومىردە قالاي كورسەتۋگە بولادى؟» دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە جاستاردىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك.
ايىم ەسجان, وقۋشى
– وركەنيەت مەنىڭ اۋلامنان, كوشەمنەن باستالادى. بۇل – سىرتتان باقىلاۋ بولماسا دا, ەڭ دۇرىس شەشىمدى قابىلداۋ ءارى سوعان ساي ارەكەت ەتۋ. ەگەر ءار وقۋشى «قازىر مەنى ەشكىم باقىلاپ تۇرعان جوق قوي» دەگەن ويدان ارىلىپ, قولىنداعى قوقىستى كەز كەلگەن جەرگە تاستاماي, تازالىقتى ساقتاۋدى ءوزىنىڭ ىشكى ادالدىعى مەن بورىشى دەپ تۇسىنسە, مەملەكەتىمىز دە تۇبەگەيلى وزگەرەدى. ناعىز وتانشىلدىق وتىرىك ايتپاۋدان, بىرەۋدىڭ اتقارعان ەڭبەگىن, مەيلى ول كوشە سىپىرۋشى بولسىن, مەيلى باعبان بولسىن, توككەن تەرىن سىيلاۋدان, قورشاعان ورتاعا, تابيعاتقا ەشقانداي قيانات جاساماۋدان قۇرالادى. ءبىز نيەتىمىزدى تۇزەپ, كۇندەلىكتى قاراپايىم ىستەردە ادال بولساق قانا, مەملەكەتىمىزدىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاي الامىز.
مەرەي ساعادات ۇلى, ستۋدەنت
– زاڭ مەن ءتارتىپ – كەز كەلگەن ەركىندىك پەن بوستاندىقتىڭ باستى كەپىلى. مەملەكەتتە زاڭنىڭ قۇدىرەتى بارىنەن بيىك, بارلىق ازامات ءۇشىن تەڭ, ورتاق بولۋعا ءتيىس. ءبىز كەز كەلگەن ءىس-ارەكەتىمىز ارقىلى قۇقىقتىق ەرەجەلەردى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ناسيحاتتايمىز. ماسەلەن, ستۋدەنت نەمەسە ەرتەڭگى جاس مامان جول ەرەجەسىن بۇزباۋدى ادەتكە اينالدىرسا, ءومىرىنىڭ ەشبىر كەزەڭىندە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەسە, ازاماتتىق قۇقىعى مەن مىندەتىن ءبىلىپ, ونى ورىنداي السا, سوندا عانا ناعىز ادىلەتتى مەملەكەتكە اينالامىز. ويتكەنى ءتارتىپ بار جەردە عانا جۇيەلى دامۋ مەن تۇراقتىلىق بولادى. ال زاڭعا باعىنۋ – وتانشىلدىقتىڭ ءبىر كورىنىسى, مادەنيەتتىلىكتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى. تاريحقا كوز جۇگىرتسەك تە, زاڭ مەن تارتىپكە باعىنىپ, بەرەكە-بىرلىكتە, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ ۇيلەسىمدى ۇلگىلەرىن كورىپ كەلەمىز.
ميراس ياۋدا, جاس مامان
– ناعىز پاتريوتيزم – بۇل ۇرانداتۋ ەمەس, ءوز ءىسىڭدى بارىنشا ساپالى ءارى ءمىنسىز اتقارۋ. مەن وقۋىمدى ءبىتىرىپ, قازىر مامان رەتىندە العاشقى قادامدارىمدى جاساپ جاتىرمىن. وركەنيەتتى ەل قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن «ديپلوم الدىم, جۇمىسقا ورنالاستىم» دەگەن ويمەن شەكتەلمەي, ءوز سالامىزدا ۇزدىكسىز ىزدەنىپ, كۇن سايىن دامۋىمىز قاجەت. ەگەر ءار وتانداسىمىز ءوز ماماندىعىنا قاراماستان, جۇمىسىنا اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ, ەتىكشى ەتىگىن ساپالى تىكسە, ال دارىگەرىمىز الەمدىك دەڭگەيدەگى بىلىكتىلىك تانىتسا, ءبىز ەشقانداي وزگە ەلگە جالتاقتامايتىن, ءوز كۇنىن ءوزى كورە الاتىن قۋاتتى مەملەكەت بولامىز. ەڭبەك – تەك ماتەريالدىق بايلىق كوزى ەمەس, ول ادامنىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىنىڭ, ەلدىڭ ەكونوميكالىق تاۋەلسىزدىگىنىڭ نەگىزگى قوزعالتقىش كۇشى. ءار ساپالى اتقارعان ءىس – ەل بولاشاعىنا قوسىلعان ناقتى ۇلەس. مىنە, مەن ءۇشىن وتانشىلدىق ۇعىمىنىڭ ءمانى – وسىندا.
نۇرعوجا ەرسايىن, تاريحشى
– وتانشىلدىق – سىرتتان تاڭىلاتىن ۇران ەمەس, ادامنىڭ ىشكى جاۋاپكەرشىلىگىنەن تۋىندايتىن سانا بيىكتىگى. ول ەڭ اۋەلى ادامنىڭ وزىنەن باستالادى: ءوز ومىرىنە, ىسىنە, ۋادەسىنە جاۋاپ بەرۋ, ادال ەڭبەك ەتۋ, قاتەلىگىن مويىنداي ءبىلۋ. ودان كەيىن وتباسىنا, اينالاعا ۇلاسادى. ءوز اۋلاسىنا, كوشەسىنە بەيجاي قاراماۋ, ورتاق م ۇلىكتى قۇرمەتتەۋ – ازاماتتىق سانانىڭ كورىنىسى.
جاۋاپكەرشىلىك اۋقىمى كەڭەيگەن سايىن ول مەملەكەت دەڭگەيىنە كوتەرىلەدى. زاڭدى ساقتاۋ, سالىق تولەۋ, قوعامدىق ماسەلەلەرگە نەمقۇرايدى قاراماۋ. شىن مانىندە, بۇل – ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىك شەڭبەرىنىڭ ۇلعايۋى. بۇگىندە وتانشىلدىقتىڭ ماڭىزدى ءبىر قىرى – اقپاراتتىق جاۋاپكەرشىلىك. الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاريحتى بۇرمالاۋ, ەل بولاشاعىنا كۇمان تۋدىرۋ وڭاي. ۇلتتىق سانا ءالسىز بولسا, قوعام مۇنداي ىقپالعا ەرىپ كەتۋى مۇمكىن. ال سانالى ازامات جالعان اقپاراتتى سۇزگىدەن وتكىزىپ, تەكسەرمەگەن مالىمەتتى تاراتپايدى.
وتانشىلدىق – جاي سەزىم ەمەس, ول تۇراقتىلىقتى ساقتايتىن ىشكى قورعانىس تەتىگى. جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ازاماتتار كوبەيگەن سايىن, مەملەكەت تە بەرىك ءارى ورنىقتى بولا تۇسەدى.
كۇلاش سەيىتبەك, مۇعالىم
– قازىرگى قوعامدا «ادال ادام», «ادال ەڭبەك» دەگەن سوزدەر ءجيى ايتىلادى. ونىڭ نەگىزى وتانشىلدىق ۇعىمىمەن پارا-پار. بىراق مۇنى ءار بۋىن ءارتۇرلى تۇسىنەدى. كەي ازاماتتار ءالى دە تەك قارا كۇشپەن, ماڭداي تەرمەن اتقارعان جۇمىستى عانا ادال ەڭبەك دەيدى. بۇرىنعى اتا-اجەلەرىمىز جوقشىلىقتى, اشتىقتى كوردى. ول كەزدەگى ەڭبەكتىڭ پارقى باسقاشا ەدى. سونىڭ اسەرىنەن, تاپقان تيىننىڭ قادىرىن ءبىلدى. ال بۇگىنگى ستۋدەنتتەر مەن جاس وتانداستارىمىز ءداستۇرلى, اۋىر ەڭبەكتى تاڭداي بەرمەيدى. مۇنداي جۇمىستا كۇش كوپ, ال تابىس از, مانساپتىق ءوسۋ جوق. جاستاردىڭ جەڭىل ءارى جىلدام مۇمكىندىك سەكىلدى كورىنەتىن تسيفرلىق تابىسقا ۇمتىلۋى – زامان تالابى. سوندىقتان ادال ەڭبەك – جۇمىستىڭ اۋىر-جەڭىلدىگىندە ەمەس, ونداعى نيەت پەن ساپادا. قاي سالادا ەڭبەك ەتسە دە, ادام ءوز ءىسىن تازا, جاۋاپكەرشىلىكپەن, ەل يگىلىگىن ويلاپ اتقارسا – ناعىز پاتريوتيزم.
ءتۇيىن. تازالىق ساقتاۋ, زاڭعا باعىنۋ, كاسىبي شەبەرلىكتى ارتتىرۋ, اقپاراتتىق ساۋاتتى بولۋ, ادال ەڭبەك ەتۋ, جاۋاپكەرشىلىكتى ۇستەم قويۋ – مۇنىڭ ءبارى وتانشىلدىقتىڭ ناقتى كورىنىسى. مۇنداي ازاماتتار كوبەيگەن سايىن, مەملەكەت تە قۋاتتى, تۇراقتى, باسەكەگە قابىلەتتى بولا تۇسەدى. دەمەك, وركەنيەتكە باستايتىن جول – اركىمنىڭ وزىنەن باستالاتىن ىشكى مادەنيەت پەن سانالى ارەكەت.