ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ, سەرپىن بەرگەن «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى اياسىندا جامبىل وبلىسىندا اشىلعان قان ورتالىعى بۇگىندە جىلىنا 15 مىڭ ليتر قان دايىنداۋعا مۇمكىندىگى بار. ورتالىق دۇنيەجۇزىلىك ستاندارتقا سايكەس جاڭا قۇرال-جابدىقتارمەن جاساقتالعان. وتكەن جىلى بۇل ورتالىقتا 16773 ادام قان تاپسىرسا, بيىلعى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا بۇل سان 4964-گە جەتىپتى. ياعني, قان تاپسىرۋشىلار سانى ارتىپ كەلەدى دەگەن ءسوز.
عالىمداردىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرى قان تاپسىرۋ ادام دەنساۋلىعىنا زيانسىز ەكەنىن دالەلدەگەن. ءتىپتى, قان تاپسىراتىن ادامدار قان تاپسىرمايتىن ادامدارعا قاراعاندا ينفاركت, يشەميالىق اۋرۋلارمەن ون ەسە سيرەك اۋىراتىنى انىقتالعان. بىراق بۇل جۇمىس ءار ادامنىڭ ءوز ەركى, ساناسىنا بايلانىستى عوي. مىسالعا, امەريكا حالقى قان تاپسىرۋدى ءوزىنىڭ ازاماتتىق پارىزى سانايدى. بۇل ارقىلى ءوزىنىڭ جاقىنىن, تىپتەن ءمۇلدەم تانىمايتىن ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا بولاتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. عالامتوردىڭ ارنايى سايتتارىندا دونورلىق قان بەرۋ ارقىلى ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان جاندار تۋرالى ماقالالار ءجيى بەرىلىپ تۇرادى. سودان بولار قان تاپسىرۋ كوپتەگەن وتباسىلاردىڭ ءداستۇرلى ءتىرلىگىنە اينالىپ كەتكەن. ءتىپتى, بۇل ەل ءار جىلدىڭ قاڭتارىن ۇلتتىق دونورلىق اي رەتىندە جاريالاعان. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەۋروپا ەلدەرىندە تۇراتىن 1000 ادامنىڭ 40-ى, امەريكادا 60-ى قان تاپسىرۋمەن بەلسەندى شۇعىلدانادى.
سوندىقتان, ءبىزدىڭ ەلدە دە بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جانداندىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى مەكەمەلەرگە حات جازىپ, ەلدىڭ ساناسىنا تۇرتكى سالىپ, ۇجىممەن كەلىسىپ, مەيلىنشە وڭ ناتيجە شىعارۋعا كۇش سالۋ قاجەت. جاقىندا اقش-تىڭ پيۋدجەت ساۋند قان ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىم. ول ەلدىڭ زاڭى بويىنشا قان ورتالىقتارى كوممەرتسيالىق مەكەمە بولىپ سانالمايدى. ايتسە دە بارلىق شىعىندارىن ەمدەۋ مەكەمەلەرى تاراپىنان دونورلىق قانعا تولەگەن قاراجاتتارمەن جاۋىپ وتىر. ءبىر قاراعاندا ۆاشينگتون شتاتى, سيەتل قالاسىندا ورنالاسقان بۇل قان ورتالىعىنىڭ ءبىزدىڭ ەلدەگى وسىنداي مەكەمەلەردەن ايىرماشىلىعى جوق. قۇرىلىمدىق جاعى دا بىردەي. ءدال بىزدەگىدەي اۋرۋحانالارمەن جۇمىس ىستەۋ ءبولىمى, وقۋ ورتالىعى, عىلىمي ورتالىق, دونوردىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەرۋ ءبولىمى بار. جۇمىس بارىسىنداعى كەز كەلگەن قاتەلىكتەر جاسىرىلىپ, جابىلمايدى, مىندەتتى تۇردە تىركەلەدى. ونى ارنايى ماماندار ءجىتى تەكسەرەدى. سودان بولار بارلىق قىزمەتكەرلەر جۇمىس پروتسەسىنىڭ وتە ساپالى بولۋىنا, قۇرال-جابدىقتاردىڭ بۇزىلىپ قالماۋىنا قاتتى كوڭىل بولەدى. تاعى ءبىر ايتاتىنى, دونورلاردى كوپتەپ تارتۋ ماقساتىندا اۆتوماتتى تەلەفون ستانساسى ورناتىلعان. بۇل ستانسا جىلىنا 3 ميلليون ادامعا قان تاپسىرۋ جونىندە اقپارات بەرەدى. پيۋدجەت ساۋند قان ورتالىعىنىڭ بىزگە بەرگەن مالىمەتتەرىنە قاراعاندا 900 مىڭ ادام ستانسانىڭ قوڭىراۋلارىنا جاۋاپ قاتادى ەكەن. جانە ونىڭ 300 مىڭنان استامى قان تاپسىرۋعا كەلەدى.
قان تاپسىرۋ – بۇل ءومىر سىيلاۋ. قان تاپسىرىپ, ءبىر ناۋقاستى اجالدان امان الىپ قالعان جاندى قاھارمان دەۋگە دە بولادى. قازاقستاندا دا سوڭعى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ, ءتۇرلى وزىق ءۇلگىلى مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالۋدا عوي. ەندى تەك ەلدىڭ ساناسىن سىلكىنتىپ, وسىناۋ يگىلىكتى ءىسكە جۇمىلدىرۋ شارالارىن ورىستەتۋ قاجەت.
ەلميرا وسپانوۆا,
جامبىل وبلىستىق قان ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن التىنبەك قارتاباي.