جاڭا اتا زاڭ قابىلدانعان سوڭ, ادۆوكاتۋرا ينستيتۋتىنا سالماقتى كونستيتۋتسيالىق قۇزىرەت بەرىلەدى. وتىز جىل بويى ادۆوكاتۋرا جۇيەسى ەلىمىزدە مۇنشالىقتى جوعارى دەڭگەيگە يە بولعان جوق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جۋىردا قولعا الىنعان رەفورمالار قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن جۇيەلى تۇردە نىعايتۋعا سەرپىن بەردى.
2022 جىلى كونستيتۋتسيالىق رەفورما باستالعاندا, جۇمىس توبى قۇقىق قورعاۋدىڭ باستى ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالدى: كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرىلدى, سونىمەن بىرگە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بەكىتىلدى.
«كونستيتۋتسيالىق مارتەبە» دەگەن نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل – ورگانعا نەمەسە ينستيتۋتقا قۇقىقتىق جۇيەدە ناقتى اسەر ەتە الاتىنداي اناعۇرلىم سالماقتى قۇزىرەت بەرۋ مۇمكىندىگى. ادۆوكاتۋراعا دا ءدال وسىنداي لوگيكانى قولدانۋعا بولادى. كونستيتۋتسيادا ونىڭ مارتەبەسىن تىكەلەي بەكىتەتىن باپ پايدا بولسا, قۇقىقتىق نورمالار يەرارحياسىنىڭ ارقاسىندا بۇكىل زاڭناما جۇيەسىن اۆتوماتتى تۇردە كۇشەيتەدى. ادۆوكاتتار ارتىعىراق قۇزىرەتكە يە بولادى, ولاردىڭ پروتسەسسۋالدىق قۇقىعى پروكۋراتۋرا قۇقىعىمەن تەڭەسەدى.
سونداي-اق قورعاۋشى مارتەبەسىنىڭ جوعارىلاۋىمەن قاتار قازاقستان ادۆوكاتۋراسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتادى.
بۇگىندە ادۆوكات كوپ. ولاردىڭ ارقايسىسى ماماندىعى قوياتىن بيىك تالاپتارعا ساي كەلۋى كەرەك. بۇل – كاسىبي مىندەت قانا ەمەس, سونىمەن قاتار ءوز قوعامداستىعى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك. بۇكىل الەمدە ادۆوكاتۋرا دەسە, ادالدىق پەن تازالىق ەلەستەيدى. ويتكەنى ونىڭ ميسسياسى – ادامدارعا كومەكتەسۋ. بۇل ينستيتۋتقا قۇقىقتىق قانا ەمەس, سونداي-اق مورالدىق تا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن. بۇل رەتتە ادۆوكاتتاردىڭ وزدەرى دە ۇدەرىستىك كەپىلدىكتەرمەن قورعالۋى ماڭىزدى.
ادۆوكاتتار جۇمىسىن جەتىلدىرۋى كەرەك جانە وسى نەگىزگى قاعيدالارعا ورالا وتىرىپ, كاسىبي ستاندارتتاردى نىعايتۋعا ءتيىس. ءبىر مەزەتتە, ادۆوكاتتاردىڭ ءوزىن قورعاۋ باعىتىنداعى قىزمەت جۇيەسى دە كۇشەيتىلۋى قاجەت. سوندا ولار ءوز ميسسياسىن بارىنشا جەمىستى اتقارا الادى.
بۇدان بولەك, كونستيتۋتسياعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ وتانداستارىمىزدىڭ جەكە دەرەكتەرى تارالىپ كەتۋىنە بايلانىستى جاۋاپكەرشىلىكتى دە ارتتىرادى.
راسىندا, بۇگىندە بۇل ماسەلە وتە وزەكتى بولىپ وتىر. پرەزيدەنت بۇل تاقىرىپتى بىرنەشە رەت قوزعادى. ازاماتتار جونىندەگى اقپاراتتى قورعاۋعا قالاي عانا سالعىرت قاراۋعا بولادى؟ مەن كونستيتۋتسيادا جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تۋرالى نورمانى بەكىتۋدى ۇسىندىم. ونى باسقا دا نەگىزگى كەپىلدىكتەرمەن بىرگە جەكە قۇقىقتار قاتارىنا قوستىم. بۇل نورما مەملەكەتكە ازاماتتاردىڭ دەرەكتەرى جەلىدە تارالىپ كەتۋىنە قارسى جۇيەلى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز اقپارات جانە تەحنولوگيا عاسىرىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. كوپتەگەن ۇدەرىس تسيفرلاندىرىلىپ جاتقاندا, كەلەشەك بۋىنداردىڭ جەكە دەرەكتەرىن قورعاۋعا مىندەتتىمىز. كونستيتۋتسيا وسى ءۇشىن قابىلدانىپ جاتىر. ول ەلدىڭ بۇگىنى ءۇشىن عانا ەمەس, ەرتەڭى ءۇشىن دە قىزمەت ەتۋى كەرەك.
بولاشاق پارلامەنتتىڭ دەپۋتاتتارى جۇمىسىنا قاتىستى دا ايتۋعا بولادى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا جاڭا اتا زاڭنىڭ ءماتىنى ءار ازاماتقا تۇسىنىكتى بولۋىنا كۇش سالىپ جاتىر.
كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ كۇندەلىكتى جالعاستى جانە بۇل زاڭدى دا. باستى ۇستانىم – ءماتىن قاراپايىم جانە حالىققا ۇعىنىقتى بولۋى شارت. زاڭگەرلەر مەن قۇجاتتى ازىرلەۋشىلەرگە ءماتىننىڭ تىلگە جەڭىل, تۇسىنىكتى جانە كوپماعىنالىلىقتان ادا بولۋى ماڭىزدى. ءماتىن دايىن بولعان سوڭ, ءار ادام وقىپ, تانىسا الادى. مۇنشالىقتى اۋقىمدى ءارى قاجىرلى ەڭبەك سول ءۇشىن اتقارىلىپ جاتىر.
مارات ءباشىموۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى