وتكەن جىل ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى (ۇياو) ءۇشىن عىلىمي ناتيجەلەر مەن جاۋاپتى باستامالارعا تولى كەزەڭ بولدى. ورتالىق اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا دامىتۋعا ۇلەس قوسا وتىرىپ, حالىقارالىق سەنىم مەن قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن كۇشەيتتى. بۇل باعىت ەلدىڭ يادرولىق سالاداعى جاۋاپتى ءارى سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندەگى ورنىن ايقىنداي ءتۇستى, دەپ جازادى Egemen.kz.
ەلىمىزدىڭ بەيبىت اتومدى دامىتۋ باعىتى وتكەن جىلى ۇياو قىزمەتىنەن ايقىن كورىندى. عىلىمي-زەرتتەۋ الەۋەتىن كۇشەيتۋ, حالىقارالىق سەرىكتەستىك پەن قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن ساقتاۋ باعىتىندا بىرقاتار ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتتى. باعدارلامالىق-نىسانالى ءارى گرانتتىق جوبالار تولىق ورىندالىپ, حالىقارالىق مىندەتتەمەلەر ۋاقىتىلى اتقارىلدى. بۇل ورتالىقتىڭ عىلىمي مەنەدجمەنتى مەن ينستيتۋتسيونالدىق تۇراقتىلىعىن كورسەتتى.
توقاەۆ: بىرنەشە اتوم ستانتسياسىن سالۋ – تاريحي ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ
«اتوم ەنەرگەتيكاسىن قاۋىپسىز دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. جاپونيا مەن فرانتسيانىڭ عىلىمي ۇيىمدارىمەن سۇيىق مەتالل جىلۋ تاسىعىشى بار رەاكتورلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن نەگىزدەۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاپتى. قىتايدىڭ اتوم ەنەرگياسى ينستيتۋتىمەن ىقتيمال جوبالار تالقىلانسا, اقش-پەن بىرلەسكەن زەرتتەۋ رەاكتورلارىن كونۆەرسيالاۋ جانە جوعارى بايىتىلعان ۋراندى پايدالانۋدى ازايتۋ باستامالارى ءساتتى ورىندالدى. پايدالانىلعان يادرولىق وتىنعا ارنالعان SILO قويماسىنىڭ سالىنۋى ماگاتە الاڭىندا وڭ باعالانىپ, يادرولىق قاۋىپسىزدىك مادەنيەتىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتتى», دەيدى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى ەرلان باتىربەكوۆ.
تەرمويادرولىق ەنەرگەتيكا بويىنشا كتم توكاماگىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر پلازمانى ۇستاپ تۇرۋ مەن ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ باعىتىندا ماڭىزدى ناتيجەلەر بەردى. ITER جوباسى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق, سونداي-اق جاپونيا مەن قىتايمەن عىلىمي بايلانىستار قازاقستاننىڭ باسقارىلاتىن تەرمويادرولىق سينتەز سالاسىنداعى ورنىن نىعايتتى. بۇعان قوسا سۋتەگى ەنەرگەتيكاسىنا قاتىستى تەحنولوگيالىق زەرتتەۋلەر دامىپ, حالىقارالىق جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
«ەكولوگيا مەن رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالمادى. بۇرىنعى سەمەي سىناق پوليگونىنا ىرگەلەس اۋماقتاردىڭ ءبىر بولىگىندە كەشەندى زەرتتەۋلەر اياقتالىپ, ناقتى ەكولوگيالىق احۋال باعالاندى. پوليگون اۋماعىندا رادياتسيالىق مونيتورينگ جۇيەسى تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, قاجەتتى اقپاراتتى ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋدە. سونىمەن قاتار وندىرىستىك نىسانداردى رادياتسيالىق سۇيەمەلدەۋ مەن رەسپۋبليكا بويىنشا ەكولوگيالىق مونيتورينگ كۇشەيدى», دەدى باس ديرەكتور.
قازاقستان اقش-پەن بىرلەسىپ اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنا قاجەتتى كادرلار دايىندايدى
تاراتپاۋ سالاسىندا سەمەي پوليگونى وبەكتىلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ, يادرولىق سىناقتاردى باقىلاۋدىڭ حالىقارالىق جۇيەسىنە كىرەتىن 17 مونيتورينگ ستانساسىنىڭ تۇراقتى قىزمەتى قامتاماسىز ەتىلدى. بۋرابايداعى نەگىزگى ستانسا جاڭعىرتىلىپ, ءشۇلبى گەس اۋماعىندا سەيسميكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى. بۇل شارالار قازاقستاننىڭ جاھاندىق جاۋاپكەرشىلىگىن ناقتى كورسەتتى.
«حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا جىل ىشىندە 80-نەن استام شەتەلدىك دەلەگاتسيا قابىلدانىپ, جاڭا كەلىسىمدەر جاسالدى. قازاقستان يادرولىق سالادا سەنىمدى ارىپتەس مارتەبەسىن تاعى دا دالەلدەدى. كادر دايارلاۋ ءىسى دە نازاردا بولدى: جاس ماماندارعا ارنالعان عىلىمي ءىس-شارالار ءوتتى, «جاس فيزيك» جازعى مەكتەبى ۇيىمداستىرىلدى, جاپون سەرىكتەستەرىمەن وقۋ كۋرستارى جۇرگىزىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىقپالداستىق كۇشەيىپ, ۇزدىك قىزمەتكەرلەر مەملەكەتتىك جانە سالالىق دەڭگەيدە ماراپاتتالدى», دەدى ەرلان باتىربەكوۆ.
جاساندى ينتەللەكت جانە اتوم ەنەرگەتيكاسى ماماندارى «بولاشاقپەن» ءبىلىم الادى
ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ وتكەن جىلعى جۇمىسى عىلىم, قاۋىپسىزدىك جانە حالىقارالىق سەنىم تۇرعىسىنان سالماقتى ناتيجەلەر بەردى. بۇل ەلدىڭ بەيبىت اتومدى دامىتۋداعى تۇراقتى ۇستانىمىن ايقىنداپ, يادرولىق سالاداعى جاۋاپتى ءرولىن بەكىتە ءتۇستى.