ۇكىمەت جەكە مەديتسينالىق ۇيىمداردى قارجىلاندىرۋدا كوپتەگەن زاڭبۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى

2025 جىلعى 18 جەلتوقساندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قارجى مينيسترلىگىنە بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ (امسق) قىزمەتىن تالداۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى.

تالداۋ قورىتىندىسى بويىنشا قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ بيۋدجەتتىك شىعىستاردىڭ وسۋىنە قاراماستان (2026 جىلى وسى ماقساتتارعا ارنالعان شىعىستار 2,4 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى, بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 1 ترلن تەڭگەگە ارتىق) قوردىڭ تيىمدىلىگى ارتپاي تۇرعانىن باياندادى. بۇل رەتتە 2020 جىلدان بەرى جيناقتالعان ينۆەستيتسيالىق تابىس 588 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە تەك 2025 جىلدىڭ وزىندە 195,9 ملرد تەڭگە بولعان. تالداۋعا كورسەتكەندەي, قاراجاتتىڭ ەداۋىر بولىگى قور اكتيۆتەرىندە جيناقتالادى جانە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە جۇمسالمايدى.

قارجى مينيسترلىگى جۇرگىزگەن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنىڭ IT-ءاۋديتى بىرقاتار جۇيەلى زاڭبۇزۋشىلىقتى انىقتادى:

جالعان پاتسيەنتتەردى تىركەۋ (كونتينگەنت تىركەلگەن كەزدە 1 مىڭ ادام بولعانمەن, ءىس جۇزىندە مەديتسينالىق قىزمەتكە 500-ءى جۋىق جۇگىنەدى, الايدا تولەم بۇكىل كونتينگەنت ءۇشىن جۇرگىزىلەدى); ازاماتتارعا وزدەرىنە ءتان ەمەس مەديتسينالىق قىزمەتتەردى كورسەتۋ; ءمامس جانە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قاراجاتى ەسەبىنەن بىردەي قىزمەتتەردى قوسارلانا قارجىلاندىرۋ; قىسقا مەرزىمدە مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ «ادەتتەن تىس» كوپ كولەمىن كورسەتۋ; قايتىس بولعان ازاماتتارعا قىزمەت كورسەتۋ; بالالارعا كۇنىنە مىڭنان استام ءدارى-دارمەكتەردى جازىپ بەرۋ جانە ت. ب.

قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ ناقتى ساندار مەن مىسالدار كەلتىردى:

1️⃣ جەكەمەنشىك كلينيكا ءبىر كۇندە 1 442 پاتسيەنت قابىلدانعان, ال ءبىر كۇندە ورتاشا ەسەپپەن 24 ادامعا دەيىن قابىلداندى (6 ساعاتتىق جۇمىس كۇنىندە 1 پاتسيەنتكە 15 مينۋت). سول كلينيكادا باسقا دارىگەر ءبىر ايدا 4 832 ناۋقاستى قابىلداعان (استانا قالاسى);

2️⃣ ءبىر ماماندا ءبىر ايدا 1 713 ەمدەۋ جاساعان جاعداي تىركەلگەن, جەكەلەگەن كۇندەرى – تاۋلىگىنە 300-400 تەكسەرۋ جاساعان (استانا قالاسى).

3️⃣ 996 قايتىس بولعان پاتسيەنتكە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ 3 640 وقيعاسى انىقتالدى, مىسالى 2023 جىلى قايتقان ادامدى 2025 جىلى قابىلداۋعا جازعان, (قايتىس بولعاننان كەيىن 2,5 جىل وتكەن سوڭ).

4️⃣ 1,8 ملرد تەڭگەگە پاتسيەنتتىڭ جىنىسىنا سايكەس كەلمەيتىن سكرينينگتەردىڭ 769 446 جاعدايى تىركەلدى. ماسەلەن, 768 827 ەر ادام ايەل اۋرۋلارىنا (جاتىر موينى وبىرىنا) سكرينينگتەن, 619 ەر ادام مامموگراممادان ءوتتى دەپ كورسەتىلگەن. تەك ءبىر اۋداندىق اۋرۋحانادا وسىنداي 11 123 جاعداي انىقتالدى (الماتى وبلىسى).

5️⃣ بالالارعا ارنالعان دارىلىك زاتتاردى جۇيەلى تۇردە جالعان تىركەۋدىڭ 68 717 جاعدايى ناقتىلاندى. ديمەكسيد پرەپاراتى بويىنشا ەكى بالاعا 126 مىڭ جازبا تىركەلگەن, ياعني ارقايسىسىنا 63 مىڭ رەتتەن ەسەپتەن شىعارىلعان (جەتىسۋ وبلىسى);

6️⃣ ءبىر پاتسيەنتكە ءبىر تاۋلىك ىشىندە ءدارى-دارمەكتەردى ەسەپتەن شىعارۋعان 2 872 جاعداي بەلگىلى بولدى. بالالار اۋرۋحاناسىندا وسىنداي 179 جاعداي انىقتالدى: 88 مىڭ بىرلىك ءدارى-دارمەك ەسەپتەن شىعارىلدى, بۇل رەتتە پاتسيەنتتەر ستاتسيوناردا 1 كۇنگە جەتپەيتىن ۋاقىت قانا بولعان (استانا قالاسى) جانە تاعى باسقا دەرەكتەر بار.

تالداۋ قوسارلانعان قارجىلاندىرۋدىڭ كەڭ تارالعان ەكى جاعدايىن انىقتادى. بىرىنشىسىندە – جەكەمەنشىك مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىس بەرۋشى تاراپىنان ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ بويىنشا جانە ءمامس قورىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ءبىر مەزگىلدە تولەم الۋى بولسا, ەكىنشى جاعدايدا – ءبىر ناۋقاستىڭ ءبىر مەزەتتە ەكى مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ بازاسىندا قاتار تىركەلۋى.

سونداي-اق سالىق ورگاندارى مەديتسينالىق ۇيىمدار باسشىلارىنا قاتىستى كامەرالدىق باقىلاۋ جۇرگىزىپ, ولاردىڭ تابىستارى مەن ساتىپ العان م ۇلىكتەرىنە تالداۋ جاسادى. ناتيجەسىندە 2024-2025 جىلدار ارالىعىندا 1 465 باسشى 5 مىڭنان استام جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىسىن ساتىپ العانى, ال 912 ادامنىڭ 1 416 اۆتوكولىك يەلەنگەنى انىقتالدى. جەكەلەگەن باسشىلاردىڭ ارقايسىسى 52-دەن 124-كە دەيىن جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىسىن جانە 14-تەن 24-كە دەيىن اۆتوكولىك ساتىپ العان.

سونىمەن قاتار قور مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىنىڭ, سونداي-اق نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسىنىڭ شاشىراڭقىلىعى اتاپ ءوتىلدى. پاتسيەنتتەر مەن مەديتسينالىق ۇيىمدار بويىنشا بىرىڭعاي دەرەكتەر قورىنىڭ بولماۋى قولدانىستاعى نورماتيۆتىك بازانىڭ كوپ جاعدايدا حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ تۇپكى ناتيجەسىنە ەمەس جەكەلەگەن ۇيىمداردىڭ ء(مامس, «سك فارماتسيا») قىزمەتتەرىنە بايلانىستىرىلۋىنا الىپ كەلدى.

مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى, جاراقتاندىرىلۋى جانە كادرلىق تالاپتارى باستاپقى راستالعاننان سوڭ ودان كەيىنگى باقىلاۋ ءىس جۇزىندە جۇرگىزىلمەيدى. باقىلاۋدىڭ الدىن الۋ تەتىكتەرى قۇرىلماعان, بۇل مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ تمككك جانە ءمامس قۇرالدارىن ماقساتسىز پايدالانۋدى دەر ۋاقىتىندا بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.

جۇيەدە ۇنەمدەۋگە ىنتالاندىرۋ جولعا قويىلماعان: ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى بيۋدجەتكە قايتارۋ قۇرالدارى قاراستىرىلماعان. تيىمدىلىككە ەمەس, قاراجاتتى يگەرۋگە دەگەن موتيۆاتسيا ورنىققان.

تاريف بەلگىلەۋدە دە بەلگىلى ءبىر پروبلەمالار انىقتالدى. جۇيەدە 3 مىڭنان استام تاريف قولدانىلادى, بۇل مەديتسينالىق قىزمەتتەردى اكىمشىلەندىرۋ مەن باقىلاۋدى ەداۋىر قيىنداتادى.

قورىتىندىلاي كەلە پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ كەلەسىدەي تاپسىرمالار بەردى:

قارجى مينيسترلىگى بارلىق ايتىلعان دەرەكتەر بويىنشا ماتەريالداردى پروتسەستىك شەشىمدەر قابىلداۋى ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرسىن;

بارلىق قارجى اعىندارىن باقىلاۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى قارجى مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا بەرىلسىن;

قارجى مينيسترلىگى جۇيەلەرىنىڭ بازاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق بيزنەس-پروتسەستەرىن تولىق تسيفرلاندىرۋ قامتاماسىز ەتىلسىن;

امسق اكتيۆتەرىن ورنالاستىرۋ جانە ينۆەستيتسيالىق تابىس الۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيانىڭ پارامەترلەرىن قايتا قاراۋ ارقىلى نەگىزسىز قارجىلاندىرۋ توقتاتىلسىن.