بىرلىك پەن ىنتىماق. وسى ومىرگە اسا قاجەتتى زاڭدىلىقتى ۇستانعان اكتسيا ەكى ايدان استام ۋاقىت ەلىمىز بويىنشا جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. الەۋمەتتىك باعدار بارىسىندا ءتيىمدى, اۋقىمدى, مۇقتاج جاندار ءۇشىن پايدالى ىستەردىڭ تياناعى كەلتىرىلگەنىنە كوز جەتتى.
“بىرلىگىمىز جاراسقان!” اكتسياسىمەن جەتىسۋ وڭىرىندە بۇگىنگى قارجى داعدارىسىنىڭ از دا بولسا سالقىنى سەزىلگەن تۇستا بيلىك, ازاماتتىق قوعام ءمۇشەلەرى جانە كاسىپكەرلەردىڭ بىرىگۋىمەن ۇلكەن كۇشكە اينالىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر وڭ شەشىلۋدە.
جاستار بۇل باستاماعا ءوز كۇش-جىگەرلەرىن جۇمسادى. ناتيجەسىندە, قىزىلاعاش اۋىلىنداعى سۋ تاسقىنىنىڭ زارداپتارىن جويۋعا بار مۇمكىندىك جۇمىلدىرىلدى. بۇگىن اۋىل تانىماستاي وزگەرىپ, ەلدى مەكەننىڭ شىعىسىنان 7000 ءتۇپ سايالى اعاش كوشەتتەرى جاپىراق جايىپ, سامال جەلمەن تەربەلىپ, جاڭارعان اۋىلدىڭ كەلەشەگىنىڭ كەمەلدىگىن دالەلدەۋدە.
“بىرلىگىمىز جاراسقان!” اكتسياسىمەن اۋدان, قالالاردا جاستار باستاماسىمەن فورۋمدار وتۋدە. وندا مەملەكەتتىك رامىزدەرگە دەگەن شىنايى كوزقاراس, تۋعان ەل مەن جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك پەن ءبىر-ءبىرىنە دەگەن ىزگىلىكتى ىستەر بىرىككەنى ايقىن اڭعارىلدى. وعان مەكتەپ وقۋشىسىنان باستاپ, اۋدان اكىمى, دارىگەر مەن مۇعالىم, اۋىلدىڭ قادىرمەندى قاريالارى كوپتەپ قاتىسقانى ۇرپاق ساباقتاستىعىنىڭ جارقىن دالەلى.
ءبىر عانا مىسال. ەسكەلدى اۋدانى, كوكجازىق اۋىلىنداعى وبلىستىق “اينالايىن” بالالار ءۇيىنىڭ جازعى لاگەرىندە 2007-2011 جىلدارعا ارنالعان “قازاقستان بالالارى” باعدارلاماسى اياسىندا “قۋان, ءسابي” شاقىرۋىمەن قانشاما جاس جۇرەككە جول تابىلىپ قۋانتتى. جاراستىقتى جاندارىنا سەرىك ەتكەن “التىن جۇرەك” ۇلتتىق-قوعامدىق سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازدارى – “مۇراگەر” سەرىكتەستىگىنىڭ باستىعى ا.سەليۋنين, ە.ەسىمحانوۆ, تاعى باسقالار جازعى كانيكۋلىن وتكىزگەن ءبۇلدىرشىندەرگە بازارلىقتارىن بەرىپ, جومارتتىقتارىن تاعى دا دالەلدەدى. ال, جىل سايىن “اينالايىننىڭ” بۇلدىرشىندەرىن جاز بويى ۇيىنە قوناق ەتەتىن وتباسىلارى بۇل ءداستۇردى بيىل دا جالعاستىردى. ولار وتباسى جىلىلىعىن سەزىنىپ, وزدەرىن اكەلىك-انالىق مەيىرىمگە بولەيتىن جانداردىڭ بار ەكەندىگىن ءسابي جۇرەگىمەن قابىلدادى.
ال, ىلە اۋدانىنىڭ “كاز تسيك” اۋىلدىق وكرۋگىندەگى كاسىپكەر ازاماتتار دا بۇل ىستەن شەت قالماي, جىلدىڭ ءار مەزگىلىندە الەۋمەتتىك جاعىنان جەتكىلىكسىز قامتىلعان وتباسىلارىنا كومەكتەسىپ, كيىم, ازىق-ت ۇلىك بەرۋمەن قاتار, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا فۋتبول, ۆولەيبول ويىندارىنان جارىس وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. استانا كۇنىنە وراي “مەنىڭ قازاقستانىم”, “ەلورداعا مەنىڭ تارتۋىم”, “ەلوردا – ارمانداردىڭ اسقارى” تاقىرىپتارىندا جاستار اراسىندا سۋرەت سالۋ, ءان ايتىپ, شىعارما جازۋدان باسەكە وتكىزىلدى. ۇشقىر قيال, تەرەڭ وي, تارتىمدى پىكىرلەر توعىسىنان تابىلعاندار ارنايى سىيلىقتارعا يە بولىپ, ماراپاتتالدى.
وسىلايشا جاستاردىڭ جاقسىلىققا دەگەن نيەتى مەن جەكە شىعارماشىلىعىنىڭ كوكجيەگىنىڭ كەڭدىگى تاعى ءبىر قىرىنان تانىلدى.
كۇمىسجان بايجان. الماتى وبلىسى.
تاتۋلىق – ەلدەگى تۇراقتىلىق نەگىزى
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ىشىندە ەل بىرلىگىن ساقتاۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ, ونىڭ كەلەشەك ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتىپ كەلەدى. شىن مانىندە, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى تاعى دا تەرەڭدەي ءتۇسۋ ءۇشىن تاتۋلىق پەن كەلىسىم, ەل مەن جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك, سول ارقىلى كەلەتىن تۇراقتىلىق پەن ىنتىماق قازىر بىزگە اۋاداي قاجەت. بۇل تۇرعىدا ەلىمىزدە ارنايى باعدارلاما بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس ءجۇرىپ جاتقانى بەلگىلى. اسىرەسە, قازاقستاندى مەكەندەيتىن ەتنوستاردىڭ تاتۋلىعى مەن بىرلىگى بويىنشا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ناتيجەلى جۇمىستارى بۇگىنگى تاڭدا الەم نازارىن وزىنە اۋدارۋدا.
م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە دە كىشى اسسامبلەيا جۇمىس ىستەيدى. ول ۇيىمعا ءبىزدىڭ فاكۋلتەت ستۋدەنتتەرى دە مۇشە بولىپ, بەلسەندى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋدە. وقمۋ-دا قازاقتارمەن قاتار 29-دان استام ەتنوس وكىلدەرى ءبىلىم الىپ جاتقان بولسا, سونىڭ ىشىندە شەتەل ستۋدەنتتەرىمەن جۇمىس جۇرگىزۋ جونىندەگى فاكۋلتەتتە 11 ەلدەن كەلگەن وزگە ۇلتتىڭ جاستارى وقيدى. اتالمىش فاكۋلتەتتە تاربيە جۇمىسى بويىنشا باسقا فاكۋلتەتتەرگە قاراعاندا ءبىرشاما ەرەكشەلىك بار. مۇندا ءبىلىم الىپ جاتقان ءار ەلدىڭ وكىلدەرى ءبىر-ءبىرىنىڭ ءتىلىن, مادەنيەتىن, ادەبيەتىن تانۋ ءۇشىن تانىمدىق ءىس-شارالار ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ تۇرادى. فاكۋلتەتتە ءتىلدىڭ ۇشتۇعىرلىعى ساياساتى جاقسى كورىنىس تاپقان دەپ ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى. ويتكەنى, ءبىزدىڭ فاكۋلتەتتە وقيتىن جاستاردىڭ كوپشىلىگى 3-4 ءتىلدى مەڭگەرگەن. سونىڭ ىشىندە, قازاق ءتىلىن وسى جەرگە كەلىپ ۇيرەنگەن شەتەلدىك جاستار دا بارشىلىق. مىسالى, تۇرىك مەملەكەتىنىڭ ازاماتتارى حاردال بەكير مەن مەحمەت چاتىللى, تاجىكستاندىق انۆارزادا سۋحروب سەكىلدى ازاماتتار قازاق ءتىلىن بۇگىندە تولىق ۇيرەنىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن ناسيحاتتاۋدا, ۇلتارالىق بىرلىكتى نىعايتۋدا وزگەلەرگە ۇلگى بولىپ ءجۇر. ءبىز وسىنداي شاكىرتتەرىمىزبەن ماقتانامىز. مۇندا ءبىلىم الىپ جاتقان ءار ەلدەن كەلگەن جاستارمەن تىلدەسە قالساڭىز قازاقستان جانە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتى تۋرالى تەبىرەنە سىر شەرتەدى.
قىتايدان كەلىپ ءبىلىم الىپ جاتقان اعىلشىن ءتىلى فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى نازيگۇل شارپۋرەن: “اتاجۇرتقا كەلۋدى بالا كەزدەن ارمانداۋشى ەدىم. مەن تازا قىتاي مەكتەبىن ءبىتىردىم. قازاق تىلىندە تەك وتباسىندا عانا سويلەيتىنبىز. ەندى, مىنە, بۇگىندە قازاقستانداعى ۇلكەن ءبىلىم ورداسىندا قانداس باۋىرلارىممەن, سونداي-اق وزگە ۇلت وكىلدەرىمەن بىرگە وقىپ ءجۇرمىن. ۋنيۆەرسيتەتتەگى كىشى اسسامبلەيانىڭ ۇيىمداستىرعان ءىس-شارالارىنا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەمىن. بىزگە جاساپ جاتقان قامقورلىعى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىنا ءدان ريزامىن. ەندىگى ماقساتىم – قازاقستان ازاماتتىعىن الىپ, وتانىمنىڭ گۇلدەنۋىنە ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ. ىنتىماعى جاراسقان تاريحي وتانىمدا ءومىر ءسۇرۋ – مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت!” دەيدى.
بەلسەندى جاستاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جىل سايىن وتەتىن “ستۋدەنتتىك العاشقى بەلەس” اتتى جاستاردى ستۋدەنت قاتارىنا قابىلداۋ ءىس-شاراسى وسىندا ءبىلىم الىپ جاتقان جاستاردىڭ ءبىر-بىرىمەن دوستىق قارىم-قاتىناس جاساۋىندا ۇلكەن ءرول اتقاراتىنىن دا ايتا كەتكەن ءجون. بۇل ءىس-شارادا شەتەلدىك ستۋدەنتتەر قازاقستان جەرىندە ءوز ۇلتتارىنىڭ كيىمدەرىن كيىپ, اسقاقتاتا ءان سالىپ, مىڭ بۇرالىپ بي بيلەپ, ءوز ەلدەرىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىن كورسەتەدى. سونداي-اق, ءار ۇلت وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن دا دايىنداپ كەلىپ, كوپشىلىككە تانىستىرادى. بۇل دا ۋنيۆەرسيتەتتە ۇلتارالىق قاتىناستىڭ جاقسى جولعا قويىلعانىن ايعاقتايدى.
ەلىمىزدەگى ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تاتۋ-ءتاتتى, بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىعى پرەزيدەنتىمىزدىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ جەمىسى ەكەنى راس. سول يدەيانى ودان ارى جالعاستىرۋ, ەلدەگى تاتۋلىق پەن اۋىزبىرشىلىكتى ناسيحاتتاۋ – قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءاربىر ازاماتتىڭ پارىزى.
سەيدەحان الىبەك, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-ءدىڭ شەتەل ستۋدەنتتەرىمەن جۇمىس جۇرگىزۋ جونىندەگى فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. شىمكەنت.