ەل تۇرعىندارىنىڭ ءومىرىن قولايلى ءارى قاۋىپسىز ەتۋدى كوزدەيتىن «سەرگەك» كامەرالارى جۇيەسى تۋرالى قوعامدا كوزقاراس ارقيلى. «قۇرىلعى تۇسىرگەن جەكە دەرەكتەر وزگە ەلگە بەرىلەدى», «كومپانيا ايىپپۇلداردان تۇسكەن قاراجاتقا قالتاسىن قامپايتىپ وتىر» دەگەن سىندى پىكىرلەر الەۋمەتتىك جەلىلەردە جەلدەي ەسىپ ءجۇر. رەسمي دەرەككوزدەردە جاريالانعان اقپاراتتارعا قاراماستان, ەل اراسىندا «سەرگەككە» دەگەن كۇمان ءالى دە سەيىلمەي تۇر.
بەينەباقىلاۋ كامەرالارى استانا, الماتى, شىمكەنت, تاراز, اقتاۋ, اتىراۋ, سەمەي, تۇركىستان, قوسشى قالالارى مەن الماتى وبلىسىندا ورناتىلعان. كامەرالار ماقساتىنا قاراي قوعامدىق جانە جول قاۋىپسىزدىگى دەپ بولىنەدى.
«سەرگەك» 2017 جىلى ىسكە قوسىلعالى بەرى استانا قالاسىندا جول-كولىك وقيعاسى 43%-عا ازايعان. بىلتىر ناۋرىز ايىندا ازىرلەۋشى كومپانيا «كوركەم تەلەكوم» جشس-مەن كەلىسىمشارت مەرزىمى اياقتالدى. ەلوردا جاساندى ينتەلەكتىگە نەگىزدەلگەن شەشىمدەردى قالا ينفراقۇرىلىمىنا ەنگىزۋ ءۇشىن ءباا-ءنىڭ Presight حالىقارالىق كومپانياسىنىڭ ءونىمىن قوش كورگەن.
ال الماتى قالاسىندا قازىر 1641 «سەرگەك» جۇمىس ىستەيدى. ول مەگاپوليستىڭ بيۋدجەتىنە بەس جىل ىشىندە 94 ملرد تەڭگە تۇسىرگەن. الماتى قالاسىنىڭ ءماسليحات دەپۋتاتتارى ازىرلەۋشىلەرمەن كەلىسىمدى تاعى ءبىر جىلعا سوزۋدى ءجون كوردى. سوعان وراي, بيىل قوسىمشا 350 اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وسىنداي وڭ كورسەتكىشتەرگە قاراماستان نەلىكتەن «سەرگەككە» دەگەن سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇسىپ وتىر؟ بۇل تۋرالى اۆتوساراپشى ارسەن شاكۋوۆتىڭ پىكىرىن بىلدىك.
«بۇگىندە شەتەلدە ازاماتتىعى بار, حالىقتى پوليتسياعا قارسى قويۋدى كوزدەيتىن «اسىرەبەلسەندىلەردىڭ» كەسىرىنەن قوعامدا جالپى پوليتسياعا قارسى كوزقاراس قالىپتاسقان. بۇل جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ جۇيەسىندە دە كورىنىس تاۋىپ وتىر. نە ءۇشىن كەي ادامدار «سەرگەكتى» قابىلداعىسى كەلمەيدى؟ ويتكەنى ولار ەرەجەنى, ءتارتىپتى بۇزىپ ۇيرەنىپ قالعان. سويتە تۇرا زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋدى قالامايدى. بۇل تۇرعىنداردىڭ زاماناۋي اۆتوموبيليزاتسياعا تولىق دايىن ەمەستىگىن ءبىلدىرىپ وتىر. سول سەبەپتى دە وسىنداي جۇيەلەرگە سەنىمسىزدىك تۋىندايدى دەپ ويلايمىن», دەيدى ا.شاكۋوۆ.
مۇنداي ۇردىسكە جوعارىدا اتاپ وتكەن دايەكسىز پىكىرلەردىڭ دە ىقپالى بار. سوندىقتان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن سالا ماماندارىنان انىقتاۋعا تىرىستىق.
«سەرگەكتەگى» دەرەكتەر وزگە ەلگە بەرىلە مە؟
جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى اسەت احمەتوۆتىڭ سوزىنشە, كومپانيا ءۇشىن قوماقتى قارجىدان بۇرىن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى.
«قازىر بىزدەن باسقا وسى قىزمەتتى كورسەتەتىن باسقا دا كومپانيالار بار. راس, سەرتيفيكاتتارى دا, اتى دا قازاقشا, بىراق باعدارلامالارى – وزگە ەلدىكى. وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدەگى دەرەكتەردىڭ جات ەلدىڭ قولىنا ءتۇسۋ ىقتيمالدىلىعى بار ەكەنىن جوققا شىعارا المايمىز. ولاردىڭ سالىعى دا ءوندىرۋشى ەلگە كەتەدى. ال «سەرگەكتىڭ» ولاردان باستى ايىرماشىلىعى – باعدارلامانى ءوزى جاسايتىندىعى», دەيدى ول.
بارلىق دەرەك وتاندىق سەرۆەرلەردە ساقتالادى. سەرگەكتىڭ جازبالارىنا تەك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى عانا قول جەتكىزە الادى ەكەن. ازاماتتاردىڭ ءىس-ارەكەتىنە قۇقىقتىق باعا بەرەتىن دە – سولار. اشىپ ايتار بولساق, جۇيە قۇقىق بۇزۋشىلىقتى تەك قانا ءتۇسىرىپ, وڭدەۋمەن شەكتەلەدى. ال ءارى قارايعى ايىپپۇل سالۋ نە سالماۋ ماسەلەسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قۇزىرىندا بولادى. سونىمەن قاتار ءاربىر دەرەكتى وڭدەۋ ورتالىعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ءتيىستى تەكسەرىسىنەن مىندەتتى تۇردە وتەدى.
سونداي-اق بىلتىر شىلدە ايىندا «سەرگەك» كومپانياسى جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن TOR بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماسىن ىسكە قوسقان. پلاتفورما دەرەكتەردى ءتورت نەگىزگى كوزدەن جيناقتايدى: قالالار مەن تاس جولدارداعى ستاتسيونارلىق كەشەندەردەن, پاترۋلدىك پوليتسيانىڭ ءموبيلدى بەكەتتەرىنەن, درونداردان, وزگە دە قوسالقى جۇيەلەردەن. جۇيە وڭىرلەر, وقيعا تۇرلەرى مەن مەرزىمى بويىنشا تالداۋ جاساپ, اپات ءجيى بولاتىن نۇكتەلەردى انىقتاۋعا, قاۋىپتى جۇرگىزۋشىلەردى تىركەۋگە, سونداي-اق ءۇزىلىسسىز سەگىز ساعاتتان ارتىق كولىك جۇرگىزىپ وتىرعان تۇلعالاردى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«TOR – ءارتۇرلى دەرەككوزدەن اقپارات جيناپ, جول جاعدايىنىڭ تولىق كارتيناسىن قالىپتاستىرا الاتىن امبەباپ تسيفرلىق ورتا. ءبىز «سەرگەك» جۇيەسىن ازىرلەۋ جانە پايدالانۋ بويىنشا جىلدار بويى جيناعان تاجىريبەمىزگە سۇيەندىك. سوندىقتان پلاتفورمانىڭ ارحيتەكتۋراسى باستاپقىدا قازاقستاننىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرىپ جاسالدى ءارى ءبىزدىڭ جاعدايعا وڭاي بەيىمدەلەدى. بۇل بارلىق جول قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى تاراپتارعا ارنالعان بىرىڭعاي جۇمىس ستاندارتىن قالىپتاستىرادى», دەدى «سەرگەك» كومپانياسى TOR پلاتفورماسىن ازىرلەۋشى ۇيىمنىڭ باس ديرەكتورى ەۆگەني كيم.
جوعارىدا ايتقانداي, «سەرگەك» تۋرالى پىكىر ارقيلى. Brif Research Group ماركەتينگ اگەنتتىگىنىڭ بىلتىرعى جەلتوقسان ايىندا جۇرگىزگەن زەرتتەۋىندە ەل تۇرعىندارىنىڭ 79%-ى برەندپەن تانىس ەكەنىن جەتكىزىپتى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 48%-ى جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە تىكەلەي وسى كامەرالار جەلىسى ىقپال ەتەدى دەپ باعا بەرگەن.
«سەرگەك» ايىپپۇلدان اقى الا ما؟
بۇل سۇراققا اۆتوساراپشى ارسەن شاكۋوۆتان جاۋاپ الدىق. «قاراجاتتىڭ 100 پايىزى بيۋدجەتكە تۇسەدى. ونىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى «سەرگەك» قۇرعان كومپانياعا كەتەدى دەۋ – جاڭساق پىكىر. ەڭ الدىمەن, قاراجاتتىڭ ءۇشىنشى تۇلعالارعا بەرىلۋىنە زاڭ جول بەرمەيتىنى تۇسىنىكتى. ءبىز ساراپشى رەتىندە «سەرگەك» قىزمەتكەرلەرىمەن بۇدان بۇرىن دا سويلەستىك. ولار ايىپپۇلدان تۇسەتىن قاراجاتتىڭ ءبىر تيىنىن دا المايتىنىن راستادى. سوندىقتان جۇيەنىڭ اشىقتىعىنا كۇمان كەلتىرۋ ورىنسىز. باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەردىڭ سوزىنشە, ولار بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن ورناتقان سوڭ, سول جولعا يەلىك ەتۋشى مەملەكەتتىك ورگان اقى تولەيدى. ماسەلەن, الماتى قالاسىندا قىزمەت كورسەتىلسە, سايكەسىنشە الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگىمەن ەسەپتەسەدى», دەيدى ساراپشى.
ءا.احمەتوۆ تە زاڭعا سايكەس ايىپپۇلدان تۇسكەن قاراجات سول قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان جەردىڭ قازىناسىنا تيەسىلى ەكەنىن ايتادى.
«نەگىزىنەن مەملەكەتتىڭ ماقساتى – ايىپپۇلدى بارىنشا ازايتۋ, قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن كوتەرۋ. ال ءبىزدىڭ ميسسيامىز – اقىلدى, قاۋىپسىز, قولايلى قالالاردى قۇرۋعا اتسالىسۋ. كامەرالاردىڭ بۇزۋشىلىقتاردى نازارعا الۋى – شارۋانىڭ شەتى عانا. ءبىز بۇگىندە اقىلدى قالالارعا ارنالعان تسيفرلىق شەشىمدەر جاسايمىز, ترافيكتەردى تالدايمىز, جولدارداعى كەپتەلىستەردىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا تىرىسامىز. سوعان قاراي وڭتايلى شەشىمدەر قابىلداۋعا كومەكتەسەمىز. ءبىزدىڭ كەشەندەردىڭ قازىرگى ۇسىنا الاتىن ەڭ قۇندى قىزمەتى – تالداۋ», دەيدى كاسىپكەر.
كومپانيا ءوز قاراجاتىنا باعدارلامالىق-اپپاراتتىق كەشەندەردى ورناتىپ, تەك سونىڭ قۇنىن عانا الادى. ال قالا اكىمشىلىگىنە وسىنداي جۇيەلەردى ساتىپ الىپ, جول اپاتىنىڭ, ادام ءولىمىنىڭ, قىلمىستاردىڭ سانىن ازايتۋ ءتيىمدى.
داۋلەت جادىراسىن,
جۋرناليست