ترانزيتتىك تاسىمال ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرىنا اينالادى

اۆستريا, ارمەنيا, ازەربايجان, بەلارۋس,  مالايزيا, ءۇندىستان, حورۆاتيا, ەستونيا مەملەكەتتەرىنىڭ  ەلشىلەرى, امەريكاندىق   ساۋدا پالاتاسىنىڭ قازاقستانداعى اتقارۋشى ديرەكتورى دجەفف ەرليح, رەسەيدىڭ وڭىرلىك مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ رەسمي وكىلدەرى, قحر-نىڭ اقتوبەدەگى باس كونسۋلى قاتىسىپ, ەلىمىزدىڭ بىرنەشە وڭىرلەرىنەن قاتىسۋشىلار باس قوستى.  حالىقارالىق فورۋمدا اقتوبە وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى تانىستىرىلىپ, 17 مەموراندۋم مەن كەلىسىمگە قول قويىلدى. ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق, ءوزارا ساۋدا, بىرلەسكەن ونەركاسىپتىك جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى تەرەڭ وڭدەيتىن كاسىپورىندار قۇرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. نازار اۋدارارلىق ماسەلە – اقتوبە  اۋەجايىنىڭ جانىنان قۇرىلعان حالىقارالىق ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتىڭ اتقارۋشى كومپانياسى ۇرىمجىدەگى «گانتسيۋانباو» ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىمەن كەلىسىم جاساستى. باسقاشا ايتقاندا, ەلىمىزدە اۋە جۇك تاسىمالىنان ەكىنشى ورىن الاتىن اقتوبە اۋەجايى لوگيستيكالىق حابقا اينالادى.   گەسواياسي احۋال كۇرت وزگەرگەن قازىرگى كەزەڭدە جاھاندىق ەكونوميكا باعدارى دا  قايتا قۇرىلا باستادى. حالىقارالىق تاۋار تاسىمالى  قۇرلىقتىق قازاقستاندا دا لوگيستيكانىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن كورسەتىپ, شەكارالاس وبلىستاردا  ترانزيتتىك تاۋار  حابتارى اشىلىپ جاتىر. الايدا ءبىزدىڭ  تاسجولدار, تەمىرجولدار مەن اۋە جولى تاسىمال كولەمىنىڭ ۇلعايۋىنا شىداس بەرە مە؟ كولىكتەردىڭ جارامدىلىعى, تاسىمال جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ دەڭگەيى قانداي؟ ۇلكەن سۇراق.  

وسى جاعىنان  وندىرىستىك نىساندارى باسىم اقتوبە وبلىسىندا  دا تسەمەنت زاۋىتى, مۇناي-حيميا, مەتاللۋرگيا, حيميا, ءدارى-دارمەك ءوندىرىسى, اگروكەشەندەر قۇرۋ باعىتىندا ءىرى جوبالار قولعا الىنىپ جاتىر. لوگيستيكالىق حابتار قۇرۋ  – ءونىم وتكىزۋدىڭ  تىكەلەي پلاتفورماسى.  «ايماق ەكونوميكاسىنا   ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاعان  ينۆەستورعا جان-جاقتى   قولداۋ مەن كومەك كورسەتەمىز. اقتوبە وبلىسىندا   19 مىڭنان استام  كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ال, قۇرىلىپ جاتقان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا وڭدەۋشى ونەركاسىپ, كولىك-لوگيستيكا بويىنشا بارلىق باعىتتاعى  ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى  جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەك بيىلدىڭ وزىندە   جالپى قۇنى 110 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن سەگىز جوبا جۇزەگە اسىرىلدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى اسحات شاحاروۆ.

ينۆەستورلاردى پروكۋراتۋرانىڭ كەلىسىمىنسىز تەكسەرە المايدى

 جاھاندىق ەكونوميكا ناقتى ءوندىرىس سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق جانە الەۋمەتتىك ماڭىزدى   جوبالارعا, تىڭ عىلىمي  ازىرلەمەلەرگە, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ باستامالارىنا ءزارۋ.  سول سەبەپتى  تەحنولوگيالىق ورتالىقتار, ونەركاسىپتىك حابتار, قارجى ينستيتۋتتارى, وڭدەۋشى كاسىپورىندار مەن ەكسپورتتىق الەۋەتى بار اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى ىنتىماقتاستىق باعىتتارى كەڭىنەن ءسوز بولدى.   

ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپاەۆا   قولدانىسقا ەنگىزىلەتىن سالىق كودەكسىندەگى  ينۆەستورلاردى قورعاۋعا  قاتىستى  وزگەرىستەرگە توقتالدى.   «الداعى ۋاقىتتا ينۆەستورلارعا قاتىستى كەز كەلگەن شەكتەۋ شارالارى پروكۋراتۋرانىڭ كەلىسىمىنسىز جۇزەگە اسپايدى.  بىردە ءبىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ پروكۋراتۋرانىڭ رۇقساتىنسىز  ينۆەستورلاردى تەكسەرۋگە,   اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكە تارتۋعا, شەكتەۋ شارالارىن قولدانۋعا قۇزىرەتى بولمايدى. 

ەكىنشى  ماڭىزدى جايت – ەل ۇكىمەتى   ۇلتتىق تسيفرلىق ينۆەستيتسيالىق پاتفورمانى   جەتىلدىرۋگە  كۇش سالىپ جاتىر.  ونىڭ ىشىنە  ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم-شارتتاردى تولىق اۆتوماتتاندىرۋ دا كىرمەكشى.  تۇپكى ناتيجە –  ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قاتىستى ۋاقىتشا اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى  ازايتىپ, اشىقتىق پەن جەدەلدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ.  ەڭ الدىمەن   وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا ارنالعان  «جاسىل ءدالىز»  قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.  

وسى شارالار ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياسات باعىتىنىڭ   اشىقتىعىن ايقىنداپ, تۇراقتى قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىرادى جانە تەز شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.  ەلىمىزگە كەلگەن ءار ينۆەستور   ءوزىنىڭ قورعالاتىنىنا سەنىمدى بولادى», دەدى دانيا ەسپاەۆا.

ەلشىلەر Trans-Caspian  حالىقارالىق كولىك دالىزىنە  نازار اۋداردى

 اۆستريانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى اندرەا باحەر 2024 جىلى اۆستريا مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار  اينالىمى  رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتىپ, 2,8 ملرد ەۆرونى قۇراعانىن, بيىلعى جىلدىڭ  9 ايىندا  وسى كورسەتكىشتىڭ 11%-عا وسكەنىن اتاپ ءوتتى. وعان اۆستريا مەملەكەتىنىڭ  قازاقستانمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان   400-دەن استام كومپانياسى كوپ ۇلەس قوسقان.   ەلشى حانىم  ەۋروپا مەن ورتالىق ازيانى قوساتىن   Trans-Caspian  حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق جوباسىنا قاتىسۋعا ىقىلاستى ەكەندىكتەرىن دە جاسىرمادى. «اۆستريا  ەكونوميكاسى  ەكسپورتقا باعىتتالعان. ەلىمىزدەگى 10 ەۆرونىڭ  التاۋى   تاۋارلار مەن قىزمەت كورسەتۋ ەكسپورتىنان كەلەدى» دەي وتىرىپ, «Trans-Caspian»  تاسىمال دالىزىندە كونتەينەرلىك كولىك پەن پاروم جولدارىن دامىتۋعا قۇرال-جابدىقتار جەتكىزۋ مەن ماشينا جاساۋ بويىنشا   قاتىسۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ايتتى. اۆستريانىڭ داۋىسى تۇتاس ەۋرووداقتىڭ  داۋىسى دەۋگە بولادى.  

وسى  جىلى  كونتەينەرلىك تاسىمالدار مەن پارومدار ارقىلى «Trans-Caspian»  باعىتىن نىعايتۋ, تسيفرلىق كابەلدەر جوباسىن قۇرۋ باعىتىندا قوزعالىس جاندانىپ, ەلدەر اراسىنداعى   اۆتوكولىك جولدارى,  تەمىرجول, اۋەدەگى جۇك تاسىمالىن دامىتۋعا,   لوگيستيكاداعى  تسيفرلاندىرۋ مەن كوممۋنيكاتسيانى جەتىلدىرۋگە كۇش سالىنا باستادى.   ەۋروپا مەن ازيانىڭ اراسىنداعى تاۋار قوزعالىسىنا جول اشقان  قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ستراتەگياسى بۇگىنگى كۇننىڭ كوزىمەن قاراعاندا ومىرشەڭ بولا باستادى.  ويتكەنى, قىتاي ەۋروپا باعىتىنداعى   تاۋار تاسىمالىندا قازاقستاننىڭ اۋماعىن ءتيىمدى پايدالانباقشى. فورۋمدا ءسوز العان  قحر-نىڭ اقتوبەدەگى  باس كونسۋلى گو يۋي قازاقستان قىتايدىڭ  ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول»   جوباسىنا  ەڭ  ءبىرىنشى بولىپ كەلگەندىگىن اتادى.  ول  قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا بايلانىس  جاقسى دامىعاندىعىن, قىتاي كومپانيالارىنىڭ  قازاقستاندا ۇزاق جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن,   سوڭعى جىلدارى  مۇناي مەن گاز وندىرىسىنەن وزگە سالالارعا باسىمدىق بەرىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.   «سونىڭ ءبار دالەلى, جاقىندا ءبىزدىڭ ەلشى مىرزا  استاناداعى سۋپەر كومپيۋتەردىڭ اشىلۋ راسىمىنە  قاتىستى», دەي وتىرىپ, قازاقستاندىق مامانداردى وقىتۋعا ۇلەس قوسىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى.  «سوڭعى جىلدارى اقتوبەدەگى ءبىزدىڭ كونسۋلدىق بولىمشەمىزدەن 300 مامان قىتايدا ءتۇرلى سەمينارلارعا قاتىسىپ, بىلىكتىلىك جەتىلدىرۋ كۋرستارىندا وقىپ كەلدى», دەدى گو يۋي. 

جيىندا ءسوز العان قازاقستانداعى امەريكاندىق ساۋدا پالاتاسىنىڭ  باسشىسى دجەفف ەرليح    امەريكاندىق كومپانيالاردىڭ  مۇددەلەرىن قورعايتىن قارجى ۇيىمىنىڭ  باعىتتارى تۋرالى ايتىپ ءوتتى. ء «بىزدىڭ ۇيىمنىڭ جانىنداعى كەڭەس  ينۆەستيتسيالىق كليماتقا بايلانىستى قانداي دا ءبىر كەدەرگىلەر تۋعاندا ماسەلە كوتەرىپ, كەلىسسوزدەرگە ارقا سۇيەيدى.  اقش ازاماتى رەتىندە قازىرگى جاعدايعا بايلانىستى مىنانى ايتقىم كەلەدى. الەمدىك ساياساتتا  «بەلگى» جانە «داۋىس» دەگەن تۇسىنىك بار. ۆاشينگتون بەلگى مەن دىبىس  بەردى. بۇل جەردە  ورتالىق ازيانىڭ بەس پرەزيدەنتىنىڭ ۆاشينگتوندا ترامپ مىرزامەن كەزدەسۋىن, ءسىزدىڭ پرەزيدەنتپەن اق ۇيدە ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزۋىن اتاپ وتۋگە بولادى. بۇل بەلگى ۆاشينگتوننىڭ قازاقستانعا, تۇتاس ورتالىق ازياعا ءبىر باعىتپەن –بيزنەس باعىتىمەن قاراپ وتىرعانىن اڭعارتادى. قازىر اقش-تا ءبىر  ۆەكتور  بار: ول –بيزنەس باعىتى» دەي وتىرىپ, تاجىريبەلى ديپلومات الەمدىك ساۋدا جولىنا   شىعۋى ءۇشىن قازاقستاننىڭ  «Trans-Caspian» ء دالىزىن پايدالانۋعا  مۇمكىندىگى جوعارى  ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. سوندا-اق دجەفف ەرليح    قانداي دا ءبىر ەلدىڭ ينۆەستورلارعا جاقسى كليمات قالىپتاستىرۋىندا ىشكى تۇراقتىلىعى, زاڭداردىڭ تەز وزگەرمەۋى ماڭىزدى دەپ اتاپ ءوتتى. ويتكەنى, ينۆەستور تۇراقتىلىقتى ۇناتادى. ابىروي قاشاندا جوعارى تۇرۋعا ءتيىس. ال, سول ەلدەگى  ينۆەستيتسيالىق احۋالدى  كوپ جاعدايدا ينۆەستورلار ءبىر-بىرىنەن سۇراپ, باعالايدى. زاڭدى وزگەرتە بەرۋگە بولمايدى», دەپ اتاپ ءوتتى.

ء«بىر بەلدەۋ ء–بىر جول» باعىتىنا  «Trans-Caspian» تاسىمالى جول اشادى. وسى باعىتتا تاۋار قوزعالىسى جىلما-جىل ەسەلەنىپ كەلەدى.   قۇرىلىق ارقىلى شىعىستان جەتكەن تاۋار  اقتاۋ پورتىنان ازەربايجان ارقىلى گرۋزياعا, ءارى قاراي باتۋميدان  قارا تەڭىز ارقىلى ستامبۋلعا جەتىپ, ءارى قاراي كەتەدى.  ەكىنشى باعىتى – قۇرلىقتىق تۇركيا ارقىلى جەرورتا تەڭىزىنە جەتىپ, ءارى قاراي تاياۋ شىعىسقا كەتەدى.   2024-2025 جىلدار ارالىعىندا «ورتا ءدالىز» تاسىمالى 2021-جىلعا قاراعاندا 5-6 ەسە ۇلعايعان. 202 جىلى كونتەينەر پوەزداردىڭ سانى قىتايدان «Trans-Caspian» باعىتىندا 33  ەسە ارتقان.  الداعى جىلى ترانزيت پەن كونتەينەر تاسىمالى دا كۇرت ارتپاقشى. وسى ورايدا ءبىزدىڭ  ۇكىمەت لوگيستيكالىق حابتى دامىتۋدا, ترانزيتتىك تاسىمالدى ۇلعايتۋدا بىلىكتى زاڭگەرلەر مەن ەكونوميستەردىڭ قاتىسۋىمەن ۇلتتىق باعدارلاما ازىرلەۋگە ءتيىس. ايتپەسە, مەملەكەتتىك ورتالىق ورگانداردىڭ ينۆەستورلار ىسىنە ارالاسۋىن شەكتەۋ,  بىرجاقتى شەشىم بولىپ قالادى دەگەن كۇدىك بار.

اقتوبە وبلىسى.