بۇل جاڭالىق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ قوعامعا بەلسەندى ارالاسۋىنا, ەركىن قوزعالۋىنا جانە ەڭبەككە قايتا ورالۋىنا جول اشادى. سوڭعى جىلدارى الەمدە روبوتوتەحنيكا قارقىندى دامىپ كەلەدى. ال جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قوسىلۋى پروتەزدەردى «جاي قۇرىلعى» دەڭگەيىنەن شىعارىپ, ادام دەنەسىنىڭ تابيعي جالعاسىنا اينالدىرۋعا جاقىنداتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
جاڭا بۋىنداعى بيونيكالىق پروتەزدەردىڭ باستى ەرەكشەلىگى – قوزعالىستى مۇمكىندىگىنشە ءدال قايتالاپ, ادامنىڭ نيەتىن «الدىن الا سەزەتىندەي» جۇمىس ىستەۋى. مۇنداي قۇرىلعىلار تەك قادام باسىپ جۇرۋمەن شەكتەلمەيدى: دوپ تەۋىپ, ساتىمەن كوتەرىلۋ, تاۋعا ورمەلەۋ, ۇساق موتوريكا قاجەت ەتەتىن ارەكەتتەردى ورىنداۋ, ءتىپتى پيانينودا ويناۋ سياقتى كۇردەلى قيمىلدارعا دا مۇمكىندىك بەرەدى. پروتەزدىڭ دالدىگى مەن يكەمدىلىگى ونىڭ ىشكى سەنسورلارى مەن باسقارۋ جۇيەسىنە بايلانىستى. جۇيە ادامنىڭ بۇلشىقەت-نەيرون سيگنالدارىن قابىلداپ, ونى ناقتى قوزعالىسقا اينالدىراتىن الگوريتم ارقىلى وڭدەيدى. ياعني ادام قولىن كوتەرگىسى كەلسە نەمەسە اياققا سالماق تۇسىرسە, پروتەز سول نيەتتى «وقىپ», سايكەس ارەكەتتى جىلدام ورىندايدى.
ينجەنەرلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇرىلعىلار ادامنىڭ دەنەسىنە تۇسەتىن سالماقتى جانە قوزعالىس باعىتىن ۇنەمى ولشەپ وتىرادى. سول ارقىلى ءار قادامنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. اسىرەسە اياق پروتەزىنە قاتىستى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە بار: ادام ءارتۇرلى جەر بەدەرىندە جۇرگەندە قوزعالىس بىردەي بولمايدى. مىسالى, اسفالتپەن ءجۇرۋ باسقا, شوپپەن ءجۇرۋ باسقا, قۇممەن ءجۇرۋ ءتىپتى قيىن. جاڭا جۇيە وسى ايىرماشىلىقتاردى «تانىپ», تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن تىرەك كۇشىن اۆتوماتتى تۇردە رەتتەيدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قۇرىلعى اياقتىڭ قاي ساتتە قاتتى, قاي كەزدە جۇمساق باسىلۋى كەرەگىن, قادام ۇزىندىعىن, قوزعالىس قارقىنىن ناقتى ەسەپتەپ بەرەدى.
قول پروتەزى دە ءدال وسىنداي پرينتسيپپەن جۇمىس ىستەيدى. يننوۆاتسيالىق سەنسورلار زاتتى ۇستاعانداعى قىسىمدى انىقتاپ, ادامنىڭ قولىمەن ۇستاعانداي دەڭگەيدە رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, نازىك اينەك زاتتى قىسىپ جىبەرمەۋ, ال كەرىسىنشە اۋىر جۇكتى مىقتاپ ۇستاۋ سياقتى ارەكەتتەردىڭ ءبارى باعدارلاما ارقىلى ءدال ۇيلەستىرىلەدى. بۇل – كۇندەلىكتى تىرشىلىككە اسا قاجەت مۇمكىندىك. سەبەبى پروتەزدىڭ نەگىزگى قۇندىلىعى تەك «قوزعالۋىندا» ەمەس, ادامنىڭ ءوزىن-ءوزى ەركىن قامتاماسىز ەتۋىنە جاعداي جاساۋىندا.
جوبانى ازىرلەۋشىلەردىڭ الدىنا قويعان كەلەسى ماقساتى – سەزىنۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ. قازىردىڭ وزىندە قۇرىلعى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جاناسۋدى, قىسىمدى اجىراتا الادى. ال الداعى ۋاقىتتا پروتەزدىڭ ىستىق پەن سۋىقتى سەزۋ قابىلەتىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەگەر بۇل باعىت تولىق ىسكە اسسا, بيونيكالىق مۇشەلەر ادام اعزاسىنىڭ تابيعي فۋنكتسيالارىنا بۇرىنعىدان دا جاقىنداي تۇسەدى. مىسالى, ىستىق زاتقا قول تيگىزگەندە قاۋىپتەنىپ, دەرەۋ شەگىنۋ نەمەسە سۋىقتى سەزىپ, قيمىلدى ساقتىقپەن جاساۋ سياقتى رەفلەكستەر قايتا قالىپتاسۋى مۇمكىن.
مۇنداي تەحنولوگيالاردىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى ەرەكشە. پروتەزدى جەتىلدىرۋ – مەديتسينا مەن ينجەنەريانىڭ عانا ەمەس, ادام تاعدىرىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ۇلكەن ماسەلە. سەبەبى قوزعالىس ەركىندىگى – ادامنىڭ وزىنە سەنىمىن كۇشەيتەدى, كاسىبي ورتاعا قايتا ارالاسۋىنا جول اشادى, پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دا ۇلكەن قولداۋ بەرەدى. سوندىقتان ينتەللەكتۋالدى پروتەزدەر – بۇگىنگى عىلىمنىڭ ادامعا قىزمەت ەتۋىنىڭ ايقىن مىسالى.
قورىتا ايتقاندا, قىتاي ماماندارى ۇسىنعان جاڭا بۋىن بيونيكالىق پروتەزدەر مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىك كوكجيەگىن اشادى. جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن جۇيەلەر ادامنىڭ قيمىلىن ءدال قايتالاپ قانا قويماي, ورتاعا بەيىمدەلىپ, تەپە-تەڭدىكتى ساقتاپ, قوزعالىستى قاۋىپسىز ءارى تابيعي ەتۋگە باعىتتالعان. ال سەزىنۋ قابىلەتى تولىق ىسكە اسسا, بيونيكالىق مۇشەلەردىڭ الەۋەتى بۇدان دا ارتا تۇسپەك.