قازىرگى بالالار اياز اتاعا سەنە مە؟

سەنگىش بالالار نەگە ازايدى؟

كوپتەگەن ەرەسەك ادامدار ءبىر كەزدەرى وسى ءبىر بەيتانىس كەيىپكەرگە يمانداي سەنىپ, جاڭا جىل جاقىنداپ قالعاندا اياز اتاعا ارناپ نەبىر تاقپاقتار جاتتايتىنىن ايتىپ ءجۇر. ولاردىڭ كوبى بالا كەزىندە اياز اتانىڭ بارىنا سەنگەن. ەسەيە كەلە سىيلىق الۋ سيرەپ, ونىڭ تانىسى ەكەنىن ءبىلىپ, سەنىمدەرى جوعالعان. ولاردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى بالالار اياز اتاعا سەنبەيدى.

وعان باستى سەبەپتىڭ ءبىرى اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگى بولسا كەرەك. عالامتور كەڭىستىگىندەگى ۆيدەولار, «اياز اتانىڭ كىم ەكەنىن ءبىلۋ» تاقىرىبىنداعى اقپاراتتار بالالاردىڭ ويلارىن وزگەرتەدى. اتا-انالارى نەمەسە دوستارىمەن اراداعى اشىق اڭگىمەلەر ارقىلى دا  شىندىقتى ەرتە ءبىلىپ قويادى. وعان قوسا, زاماناۋي تاربيە باعىتتارىن ۇستانعان اتا-انالار بالالاردى الداۋدان گورى, شىندىقتى جەتكىزۋگە تىرىسادى. 

اياز اتا جاعىمسىز كەيىپكەر بولعان با؟

اياز اتا جىل باستاۋى مەرەكەسىن تويلاۋ ءداستۇرى پايدا بولماس بۇرىن بار بولعان قاھارمان دەگەن دە تۇسىنىك بار.

قايتىس بولعان ادامدار ءوز تايپاسىن قورعاپ, مال-جان اماندىعىن قامتاماسىز ەتەتىنى تۋرالى نانىم-سەنىم باعزى زامانداردا بولعان. وسى كومەكتەرىنە العىس ايتىپ جانە كەلەر جىلى دا ۇمىتپاسىن دەگەن نيەتپەن جاڭا جىل ءتۇنى جاستار كوشەگە شىعىپ اياز اتانى كۇتسە, ۇلكەندەر تاعامدار ءپىسىرىپ, دالاعا شىعارىپ قويادى ەكەن. سەبەبى ادامداردىڭ ۇعىمىندا اياز اتا باستاپقىدا وتە قاتال, جاۋىز, ادامدارعا ۇسكىرىك بوراندار جىبەرىپ, مۇز ەتىپ قاتىرىپ تاستايتىن جاعىمسىز كەيىپكەر بولعان.

مەرەكەنى قالاي قولجەتىمدى باعاعا تويلاۋعا بولادى؟

ءبىر قىزىعى, ءبىزدىڭ ۇعىمداعى اياز اتا سىيلىق الاتىن ەمەس, كەرىسىنشە سىيلىق الىپ كەلەتىن تۇلعا. عالىمدار وسى تۇسىنىكتىڭ قاشان ءارى قالاي پايدا بولعانىن ناقتى ايتا الماي وتىر.

بازبىرەۋلەر سانتا كلاۋس پەن اياز اتانى اتاۋلارى بولەك بولعانىمەن زاتى ءبىر قاھارمان دەپ ويلاپ ءجۇر. بۇل – مۇلدە دۇرىس ەمەس. اياز اتا – قىستىڭ, اياز بەن ىزعىرىقتىڭ بيلەۋشىسى. ال سانتا كلاۋس – V عاسىردا گرەتسيادا ءومىر سۇرگەن نيكولايدىڭ ءپروتوتيپى, ياعني ويدان شىعارىلعان كەيىپكەر.

بالالار اياز اتاعا نەشە جاسقا دەيىن سەنەدى؟

جاڭا جىل – بالالار ءۇشىن كوپتەن كۇتكەن سىيلىقتارىن الىپ ءماز بولاتىن ەرەكشە مەرەكە. ال, ەرەسەك ادامداردىڭ ويلارىنشا, ءار كەلەتىن جاڭا جىل الدەبىر جاقسىلىقتارىمەن كەلەدى.

الەم ەلدەرى جاڭا جىلدى قالاي قارسى الادى؟

اياز اتاعا قاتىستى ساۋالنامالىق زەرتتەۋلەرگە سۇيەنسەك, وعان بالالار 5 جاسار كەزىندە كوبىرەك سەنەدى ەكەن. وسە كەلە بالالاردا سىيلىق تاراتۋشى ادامعا كۇماندانا باستايدى. بۇدىرشىندەردىڭ كوبى 8-9 جاسىندا اياز اتانىڭ كەيىپكەر ەكەنىن ۇعادى ەكەن.

مىسالى 5-7 جاسار بالالار ءالى دە قيال الەمىندە بولعاندىقتان, مەرەكەلىك كوڭىلمەن اياز اتاعا سەنەدى. ۇلكەندەر ويىندار ۇيىمداستىرىپ, اياز اتانىڭ رولىندە ويناسا, بالالار ويىن بارىسىندا وعان يلانعانداي بولادى. 

تۇيىندەي ايتقاندا, قازىرگى بالالاردىڭ كوبى اياز اتانىڭ شىن كەيپىن بىلەدى, بىراق مەرەكەلىك ءداستۇر ءارى اسەر ءۇشىن سەنۋلەرىن جالعاستىرادى. 

وعان بالالار نەلىكتەن سەنەدى؟

نەگە بالالار وسىنداي شىندىققا جاناسپايتىن اڭگىمەلەرگە شىن مانىندە سەنەدى؟ زەرتتەۋلەرگە سايكەس, ەلىمىزدە اتا-انالاردىڭ 74%-ى بالالاردىڭ اياز اتاعا دەگەن سەنىمىن قولدايدى. اتا-انالاردىڭ باسىم بولىگى اياز اتاعا حات جازۋعا كومەكتەسەدى, ولاردى جىبەرۋ ءۇشىن مۇزداتقىشتاردى, پوشتا جاشىكتەرىن قولدانادى. 32%-ى كاسىبي اياز اتانى شاقىرادى, ال شامامەن جارتىسى (49%) قويىلىمدار ۇيىمداستىرىپ, ىزدەر قالدىرادى نەمەسە شىرشانىڭ استىنا سىيلىقتار قويادى.

جاڭا جىل الدىندا اقشانى قالاي جوسپارلاعان دۇرىس؟

بىراق بالالار نەگە اياز اتا مەن سانتا-كلاۋسقا قاتتى سەنەدى؟ اتاقتى كيل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگيا وقىتۋشىسى روحان كاپيتاننىڭ پىكىرىنشە, ماسەلە بالانىڭ اڭعال سەنگىشتىگىندە ەمەس. بالالار ەرتەگىلەرگە (بىرەۋ اتموسفەرانى قولداپ وتىرعان جاعدايدا) يلانادى. بالالار عاجايىپقا, ەرەسەكتەردىڭ وزدەرى دە وعان مۇددەلى ەكەنىن كورگەن كەزدە سەنەدى ەكەن. راسىمدەر سوزدەن دە ىقپالدى كۋالىك بولا الادى. مىسالى, روجدەستۆولىق مەرەكەلەر ەرەسەكتەردىڭ ۇزاق ءارى قىمبات مادەني راسىمگە ءوز ەركىمەن قاتىسىپ جۇرگەنىنىڭ تاماشا كورىنىسى. روحان كاپيتاننىڭ زەرتتەۋلەرىنشە, راسىمدەرمەن بايلانىستى كەيىپكەرلەردىڭ كوبى «شىنايى بەينە» رەتىندە قابىلدانادى ەكەن. بالالار ولاردى ءتىپتى جاتجەرلىكتەر مەن دينوزاۆرلاردان دا شىنايىراق دەپ سانايدى.

(فوتو: moreulybok.ru)

ءتۇيىن

بۇلدىرشىندەر زامان قالاي وزگەرسە دە بالا بولىپ قالادى. سىيلىق اكەلەتىن, الىستا تۇراتىن, اق ساقالدى مەيىرىمدى اتانىڭ بارىنا, قيالى ۇشقىر, جانى قىزىققا قۇمار, كوڭىلى پاك سابيلەر كىرشىكسىز سەنەدى. وعان حات جازىپ, سىيلىق الۋ ءۇشىن جىل بويى وزدەرىن ءتارتىپتى ۇستاۋعا تىرىسادى.

زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, اياز اتا بار دەگەنگە بالالاردىڭ يلانۋى اتا-اناسىنا بايلانىستى.

بۇلدىرشىندەرگە ۇمىتىلماستاي اسەر تارتۋ ەتۋ ءۇشىن تاڭعاجايىپ كەيىپكەرلەر قاجەت-اق. سونداي كەيىپكەردىڭ ءبىرى – اياز اتا. سول سەبەپتى قانداي زاماندا دا, اياز اتا ءار ادامنىڭ بالالىق شاعىنىڭ ءبىر ەستەلىگى بولىپ قالا بەرەتىنى انىق.