2025 جىل قازاقستان ءۇشىن قوعامدىق پىكىردىڭ, مادەني سەرپىلىستىڭ جانە ساياسي-الەۋمەتتىك تالقىلاۋلاردىڭ توعىسقان كەزەڭى بولدى. جىل بويى ەل نازارىندا تاريحي مەرەيتويلار, الەمدىك دەڭگەيدەگى كونتسەرتتەر, سپورتتاعى جەتىستىكتەر مەن داۋلى ىستەر, سونداي-اق حالىقتى الاڭداتقان الەۋمەتتىك جانە زاڭنامالىق باستامالار تۇردى. كۇنتىزبە اۋىسار تۇستا بيىل باق پەن الەۋمەتتىك جەلىدە تالقى تارازىسىنا ءتۇسىپ, ەلدى ەلەڭدەتكەن ماڭىزدى وقيعالاردى ەسكە تۇسىرەمىز, دەپ جازادى Egemen.kz.
بيىل قازاقتىڭ باس اقىنى, ۇلتىمىزدىڭ ساناسىن جاڭا ارناعا بۇرىپ, جازبا ادەبيەتتىڭ نەگىزىن قالاعان اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويى ەل جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە تويلاندى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان جاڭاجىلدىق قۇتتىقتاۋ سوزىندە « ۇلى ابايدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىن لايىقتى اتاپ ءوتۋ» تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. ۇلى اقىننىڭ ءدۇبىرلى تويى جىل بويى جالعاسىپ, سەمەيدە ونكۇندىك اياسىندا قورىتىندىلاندى.
اباي تويى – ەل مەرەيى
الەمدىك جۇلدىزدار – قازاق ساحناسىنداحالقىمىز قاشاندا ونەردە شەكارا جوعىن ەلەپ-ەكشەگەن. ءاندى سۇيگەن قازاق حالقىنىڭ الدىندا امەريكالىق پوپ-جۇلدىز دجەننيفەر لوپەس Up All Night الەمدىك تۋرى اياسىندا «استانا ارەنا» مەن الماتىنىڭ ورتالىق ستاديونىندا جەكە كونتسەرت بەردى. جاھان جۇرتىن 40 جىل بويى ونەرىمەن تامساندارعان دجەي لونىڭ ەلىمىزدەگى كونتسەرتىن تاماشالاۋعا 29 ەلدەن تۋريست كەلدى.
«قايرات» «رەالدى» جەڭە الا ما؟
الدىڭعى تولقىننىڭ ادەمى ەستەلىكتەرىنىڭ قىلىن شەرتكەن Backstreet Boys-تىڭ استاناداعى كونتسەرتى دە كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىقتى. اتالعان اڭىز توپتىڭ كونتسەرتى دە ەلىمىزدىڭ تۋريزم سالاسىنا سەرپىلىس بەردى. ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل كونتسەرتكە 12 مىڭ تۋريست ارنايى كەلگەنىن مالىمدەدى.
سپورتتاعى سەرپىلىسميلليونداردىڭ سۇيىكتى سپورتى فۋتبول سالاسىندا دا ەل ءۇشىن جاعىمدى جاڭالىق بولدى. الماتىلىق «قايرات» كلۋبى فك «استانادان» كەيىن اراعا 10 جىل سالىپ, چەمپيوندار ليگاسىنىڭ نەگىزگى كەزەڭىنە جولداما الدى. وتانداستارىمىز بەدەلدى ليگادا «رەال مادريد», «ينتەر», «وليمپياكوس» سىندى الەمنىڭ الپاۋىت كوماندالارىنا قارسى ويىن كورسەتتى.
كورولدىك كلۋب «رەال ءمادريدتىڭ» الماتىعا كەلۋى دە ايتۋلى وقيعا بولدى. الەمدىك فۋتبول جۇلدىزدارى توپتاسقان قۇراما نەگىزگى قۇرامدا الماتىعا اياق باستى. سول كۇندەرى الماتى اسپانى ەرەكشە اتموسفەراعا بولەندى. ويىندا «قايرات» ازۋلى كومانداعا قارسى ەسە جىبەرگەنمەن, وتاندىق فۋتبولشىلاردىڭ ەسىمى حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ تىزىمىنە ىلىكتى.
اتىشۋلى سوت وقيعالارىقازاق قوعامى 16 جاستا كىسى قولىنان قازا تاپقان شەرزات پولات ىسىنە قاتىستى سوت پروتسەسىن نازاردان تىس قالدىرمادى. تالعارداعى وقيعا سوت ۇكىمى شىققانشا حالىق اۋزىندا بولىپ, سوتتىڭ ءادىل شەشىم شىعارۋىنا سەپتەستى.
حالىقتان جىلۋ جيناپ, قوماقتى قارجىنى قالتاسىنا باسقان پەريزات قايراتتىڭ ءىسى دە باق-تا ءجيى تالقىلاندى. ول مۇگەدەكتىگى بار بالالارعا كومەك كورسەتۋ, تاياۋ شىعىستا زارداپ شەككەندەر جانە قازاقستانداعى سۋ تاسقىنىنان جاپا شەككەندەرگە كومەك كورسەتۋ جەلەۋىمەن جيعان قارجىنى قولدى ەتكەن. سوت ونى 10 جىل باس بوستاندىعىنان ايىردى.
پەريزات قايراتتىڭ مۇلكى اۋكتسيونعا شىعارىلادى
قايىرىمدىلىق قارجىسىن جىمقىرىپ, حالىق سەنىمىن اياققا تاپتاعان ءىلياس ساريەۆ ءىسى دە جىلدىڭ باستى تاقىرىبى بولدى. ول سوتتا كىناسىن مويىندادى. سوت شەشىمى بويىنشا, ءىلياس ساريەۆ 4 جىل 8 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. الايدا كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىنا بايلانىستى راقىمشىلىق جاساۋ زاڭى قولدانىلىپ, جازاسى 1 جىلعا قىسقاردى.
بيىل ەلدەگى ءتىس ەمدەۋ ورتالىقتارىندا بالالار ءولىمى سىندى قايعىلى وقيعالار تىركەلدى. قوعامدى الاڭداتقان وسى باعىتتاعى ماسەلەلەر دە باق باقىلاۋىندا بولدى. سونىڭ ءبىرى استاناداعى ستوموتولوگيادا 4 جاستاعى قىزدىڭ جان تاپسىرۋى. قۇزىرلى ورگان بۇل ءىستى دە ەكجەي-تەگجەي قاراپ, كىنالىلەرگە سوت ايىپتالۋشى انەستەزيولوگ-دارىگەر ايدا جۇماعاليەۆانى كاسىبي مىندەتىن دۇرىس اتقارماعانى جانە ابايسىزدا ادام ولىمىنە سەبەپكەر بولعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىدى. وعان 2 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جانە 3 جىل بويى مەديتسينا سالاسىندا جۇمىس ىستەۋگە تىيىم سالۋ جازاسى تاعايىندالدى. الايدا كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىنا بايلانىستى جاريالانعان راقىمشىلىققا ءىلىنىپ, دارىگەر نەگىزگى جازادان بوساتىلدى.
ستوماتولوگياداعى قايعىلى جاعدايدىڭ ناتيجەسى بەلگىلى بولدى: مينيسترلىك «سەۆوراننان» باس تارتا ما؟
ساياسي-ەكونوميكالىق جاڭالىقتاربيىل ەلىمىزدىڭ ساياسي-قۇقىقتىق جۇيەسىنە وزگەرىس ەنگىزۋگە قاتىستى دا ءبىرشاما ۇسىنىس پەن باستاما كوتەرىلدى. سولاردىڭ ەڭ وزەكتىسىنىڭ ءبىرى – ءبىر پالاتالى پارلامەنت قۇرۋ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 8 قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا سەناتتى تاراتىپ, ءبىر پالاتالى پارلامەنت قۇرۋدى ۇسىندى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, بۇل ماسەلەنى اسىعىس جۇزەگە اسىرۋعا بولمايدى. رەفورما ازاماتتىق سەكتوردا, ساراپشىلار ورتاسىندا جانە قازىرگى پارلامەنتتە جان-جاقتى تالقىلانۋى قاجەت.
ءبىر پالاتالى پارلامەنت: ماڭىزى مەن تيىمدىلىگى
2025 جىلى ءماجىلىس ماڭىزدى زاڭداردى قاراپ, سەناتقا جولدادى. ولاردىڭ تالقىلانۋ, قابىلدانۋ بارىسى, قوعامدىق پىكىر باق-تىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارىنا اينالدى.
جاڭا سالىق كودەكسى جانە سالىققا قاتىستى زاڭدار
وسى جىلدىڭ 30 ساۋىرىندە ءماجىلىس جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قابىلداپ, سەناتقا جولدادى. بۇل قۇجات سالىق سالۋدى قۇرىلىمدىق قايتا رەتتەۋدى كوزدەيدى. ققس مولشەرىنىڭ 16 % دەڭگەيىندە بەكىتىلۋى, الەۋمەتتىك ماڭىزدى تاۋارلار مەن مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە جەڭىلدىكتەر, سالىقتىق جەڭىلدىك رەجيمدەرى مەن پروگرەسسيۆتى تابىس سالىعى ەنگىزۋ سياقتى ماڭىزدى وزگەرىستەر قاراستىرىلدى.
1 قاڭتاردان باستاپ سالىق رەفورماسى كۇشىنە ەنەدى. بازارداعى باعا شارىقتاۋى ىقتيمال
قىركۇيەك–قازان ايىندا ءماجىلىس جاساندى ينتەللەكت تۋرالى زاڭدى قابىلدادى.وسى زاڭ جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قولدانىلۋىن زاڭدى تۇردە ايقىنداپ, مىنا ماسەلەلەردىڭ شەشىم تابۋىنا ىقپالداسادى:
ادام قۇقىقتارى مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى; جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تالاپتارى كۇشەيتىلەدى; ەموتسيانى تالدايتىن جۇيەلەرگە تىيىم سالىنادى; deepfake-اقپاراتقا مىندەتتى بەلگىلەۋ تالاپ ەتىلەدى; تاۋەكەل دەڭگەيىنە قاراي تەحنولوگيالاردى رەتتەۋ ەنگىزىلەدى.ماۋسىم ءايىندا ماجىلىس پرەزيدەنت تاپسىرماسى نەگىزىندە كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىنا وراي راقىمشىلىق تۋرالى زاڭدى قابىلدادى. بۇل زاڭ بويىنشا جەڭىل جانە ورتاشا اۋىر قىلمىستار جاساعان ادامدارعا راقىمشىلىق جاريالانىپ, جازا قىسقارتىلادى, تۇبەگەيلى الىندى. اۋىر قىلمىستار بويىنشا جەڭىلدەتىلگەن ءتارتىپ قاراستىرىلدى. بۇل زاڭ الەۋمەتتىك ىقپال تۋدىرىپ, مىڭداعان سوتتالعان ادامنىڭ جاعدايىنا اسەر ەتتى, سونىڭ ىشىندە 338 ادام جازادان بوساتىلدى.
قاراشا ءايىندا ماجىلىس لگبت «پروپاگانداسىنا» قاتىستى تۇزەتۋدى قابىلدادى.
دەپۋتاتتار زاڭدى تۇردە لگبت ناسيحاتىنا تىيىم سالۋدى العا تارتتى
حالىقتىڭ الەۋمەتتىك, ساياسي ومىرىنە ىقپال ەتەتىن زاڭ جوبالارىنىڭ تالقىلانۋ, قابىلدانۋ بارىسى باق بەتتەرىندە ءۇزلىسسىز جاريالانىپ وتىردى.
ءموبيلدى اۋدارىمدار ماسەلەسى1 قاڭتاردان باستاپ بانك شوتتارى مەن ءموبيلدى اۋدارىمداردى باقىلاۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرى ىسكە قوسىلادى. ەگەر جەكە تۇلعانىڭ شوتىنا ءۇش اي قاتارىنان اي سايىن 100 جانە ودان دا كوپ ءتۇرلى ادامنان اقشا تۇسسە جانە بۇل سوما 12 ەڭ تومەنگى جالاقىدان (2026 جىلى 1,02 ملن تەڭگەدەن) اسسا, بۇل كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ بەلگىسى رەتىندە قاراستىرىلادى. بۇل ماسەلەگە قاتىستى جاڭالىقتى حالىق ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن تۇسىنبەي سارساڭعا ءتۇستى. باق-تاعى حابارلامالار, كولەمدى سۇحباتتار, ارنايى ماتەريالدار تۇسىنبەۋشىلىك ءتۇيىنىن تارقاتۋعا سەپ بولدى.