قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 14 اقپانىندا استاناداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا ەلىمىزدە بيىل پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. قازىرگى كەزدە حالىقارالىق ساراپشىلار, قازاقستاندىق قوعام قايراتكەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن كاسىپورىن باسشىلارى, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جۇمىسشىلار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى قحا كەڭەسىنىڭ باستاماسىن قولداپ, وزدەرىنىڭ كوپشىلىكپەن ىنتىماقتاستىقتارىن ءبىلدىرىپ جاتىر.
مۇحتار التىنباەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– بۇل سايلاۋ جاي عانا سايلاۋ ەمەس. بۇل سايلاۋدا ەلدىڭ تاعدىرى, ۇلتتىڭ بولاشاعى شەشىلەدى. سايلاۋدى وتكىزۋدى كوپۇلتتى قازاقستان حالقى ءبىراۋىزدان قولداپ جاتىر. قازاقستان پارلامەنتى دە بۇل ماسەلەنى ورىندى, وڭتايلى كوتەرىلگەن ۇتىمدى ۇسىنىس, پاراساتتى پىكىر دەپ سانايدى.
الەكس ۆاتانكا,
تاياۋ شىعىس ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى (ۆاشينگتون, اقش):
– قازاقستاننىڭ اينالاسىن الىپ قاراڭىز. رەسەيدە, ۋكراينادا, بەرگى تاياۋ شىعىستا نە بولىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. بۇعان قوسا, الەمدە مۇناي باعاسى قۇلدىراپ, مەملەكەتتەردىڭ قازىناسىنا ايتارلىقتاي زالالىن تيگىزۋدە. بۇل ورايدا قازاقستان ەكونوميكاسى 24 جىل بويى تەك تابىستى وسىمگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. جانە ساياسي تۇراقتىلىق ساقتالعان. دەمەك, مۇنداي قىسىلتاياڭ كەزەڭدە ەل حالقىنىڭ سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى دەرەۋ شەشىم قابىلداپ, باستاما كوتەرە ءبىلۋىن وتە ورىندى دەپ سانايمىن.
ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ماسەلە – ەكونوميكالىق جانە گەوساياسي اۋىرتپالىقتارعا قارسى اۋقىمى كەڭ قورعانىس شاراسى. بۇل باستاما ورلەۋ, وركەندەۋ جولى. حالىق مۇددەسىن كوزدەگەن وسى قادامنان باسقا بالاما جوق. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ جونىندەگى باستامانى تولىق قولدايمىن.
ماركو ارتسيللي,
سان-مارينو رەسپۋبليكاسىنىڭ ونەركاسىپ جانە ساۋدا بويىنشا مەملەكەتتىك حاتشىسى:
– قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى سەكىلدى ينستيتۋتتىڭ پىكىرىنە قۇلاق تۇرگەن اسا ماڭىزدى. ەل پرەزيدەنتىن سايلاۋ قاي مەملەكەت ءۇشىن دە ۇلكەن ماڭىزعا يە. قازاقستاندا دا ءدال سولاي. سايلاۋدىڭ ناق وسى جىلى ءوتۋى تيىستىگىنىڭ ارتىقشىلىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. قازىرگى ەل حالقىنىڭ قولداۋىنا قاراپ, شەشىمنىڭ وڭ بولاتىنىن سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ەكىنشىدەن, قحا ءوز باستاماسىن دەر كەزىندە كوتەرىپ وتىرعانىنا دا ەش كۇمان جوق.
بەكتاس بەكنازاروۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى, بيىلعا جوسپارلانسا ۇتىمدى بولاتىن قوعامدىق ءمانى زور وسى شارانى ەلدىك پەن بىرلىكتىڭ مەرەكەسى ەتۋگە ءبىز دە ءبىراۋىزدان ءۇن قوسامىز دەپ سەنەمىن. ماڭگىلىك ەل بولامىز دەگەن ءبىز دە وسى ۇندەۋدى قولداپ, ەل يگىلىگىنە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسايىق.
ۆالتەر شۆيممەر,
اۆستريادان سايلانعان ەۋروپا كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى (1999-2004 ج.ج.):
– ەڭ الدىمەن, ارينە, قازاقستان حالقى مەن ونىڭ مۇددەلەرى ەسكەرىلۋى كەرەك. ونىڭ دەموكراتيالىق قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋى اسا ماڭىزدى. ال ەگەر كونستيتۋتسيا پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن ەرتە ءوتكىزۋگە رۇقسات بەرەتىن بولسا, باسقا ەشقانداي كەدەرگى جوق. باستىسى – ءۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋعا دايىندالۋىنا ۋاقىت جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك.
سەرىك اقىلباي,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– زاڭدىق تۇرعىدان قاراعاندا, بۇل ۇدەرىستى كونستيتۋتسياعا سايكەس جاساۋ كەرەك. سەبەبى, ءبىر جىلدا پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋلار قاتار ءوتۋى مۇمكىن ەمەس. كونستيتۋتسياعا سايكەس وسىلاي. سوندىقتان دا, اسسامبلەيانىڭ ۇسىنىسىن ءبىز ءبىراۋىزدان قولدادىق.
راميل گاسانوۆ,
تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى (تۇركيا):
– ءبىز قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ باستاماسىن جوعارى باعالايمىز. قازاق حالقى دانالىعىمەن, باتىلدىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءاردايىم دۇرىس جولدى تاڭداپ كەلدى, ەندى ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن وڭ شەشىم قابىلدانادى دەپ ويلايمىن.
الەكساندر رار,
ساياساتتانۋشى (بەرلين, گەرمانيا):
– سوڭعى ون جىلدا قازاقستان كۇردەلى سىناقتاردان سۇرىنبەي ءوتتى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ بيىل وتەتىن بولسا, كەلەسى جىلى پارلامەنتتىك سايلاۋ وتكىزىپ, قازاقستاننىڭ اتقارۋشى بيلىگى بەكەمدەلە تۇسەدى.
كامال ورمانتاەۆ,
ۇعا اكادەميگى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور:
– پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى وتكىزۋ تۋرالى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ ۇسىنىسىن قولدايمىن. الەمدەگى كۇردەلى گەوساياسي جاعدايدىڭ قالاي ءوربيتىنى بەلگىسىز. سوندىقتان, ەل ەكونوميكاسىنا قيىندىقتار توندىرمەس ءۇشىن سايلاۋدى مەيلىنشە ەرتەرەك وتكىزگەنىمىز ابزال. بۇعان قوسا قايتالاپ ايتارىم, اسسامبلەيانىڭ ۇسىنىسىن وتە دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن.
اسحات كۇزەكوۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى:
– كەشە عانا مەن ەلگە بارىپ كەلدىم. ەلدەگى كاسىپكەرلەر بولسىن, جاي قاۋىم نەمەسە زەينەتكەرلەر بولسىن, قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا ءبارى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋگە ءبىراۋىزدان وزدەرىنىڭ ماقۇلداۋىن, ويلارىن, پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ وتىر.
راۋشان سارسەمباەۆا,
قازاقستاننىڭ ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى:
– ءبىز وتباسىنىڭ ۇيىتقىسىمىز, تىنىشتىق پەن ءۇيدىڭ بەرەكەسىنە جاۋاپتىمىز. ايەل ءبىر قولىمەن بەسىك, ەكىنشى قولىمەن الەم تەربەتەدى دەمەكشى, نازىك جاندىلار ەلدىڭ تۇراقتىلىعى مەن تىنىشتىعى وتە ماڭىزدى ەكەنىن جاقسى سەزىنەدى. مەملەكەتتە قابىلدانعان بارلىق باعدارلامالار ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالۋى قاجەت. ويتكەنى, ولار ءبىزدىڭ ۇرپاعىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگى ءۇشىن جۇزەگە اساتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان سايلاۋ حالىقتىڭ جۇدىرىق بولىپ جۇمىلۋىنا سەپ بولادى.
سانات كوشكىمباەۆ,
قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:
– پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ – زاڭدى قۇبىلىس. سوندىقتان, قازاقستانداعى باستى ساياسي ناۋقاندى كەيىنگە شەگەرۋگە ەش نەگىز جوق. سەبەبى, كاسىپكەرلەر مەن ءىرى بيزنەس ينۆەستورلار ءۇشىن ساياسي تۇراقتىلىق اسا ماڭىزدى. ياعني, ولار ءوز قارجىسىن دامۋشى ەلدەرگە سالعاندى ءتيىمدى كورەدى. ءدال وسى الەمدەگى گەوساياسي تۇراقسىزدىق كەزەڭىندە, ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ بەلەڭ العان تۇسىندا بيزنەس قاۋىمداستىققا, ينۆەستورلارعا ەلىمىزدەگى احۋالدىڭ ورنىقتى ەكەنىن ۇعىندىرۋ قاجەت.
راحمان الشانوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوو قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى:
– بۇگىنگى تاڭدا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى, ىنتىماق پەن بىرلىكتى نىعايتۋدا قوعام مەن مەملەكەتتىڭ, ەلىمىزدىڭ بارشا ازاماتتارىنىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىعان بايلانىستى قحا ۇسىنىسىن قولداي وتىرا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوو قاۋىمداستىعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ باستاماسىن حالىق مۇددەسىنە ساي كەلەتىن ەڭ دۇرىس شەشىم دەپ سانايدى.
يگور سپيريدونوۆ,
«جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ جەتەكشىسى (ورال):
– 2016 جىل الەم ەلدەرى ءۇشىن ەكونوميكالىق تۇرعىدان قيىن بولعالى تۇر. سوندىقتان, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزىپ, ەلدىڭ وركەندەۋىنە دەن قويۋ قاجەت.
شىن مانىندە قارايتىن بولساق, قازىر گەوساياسي احۋال جانە ەكونوميكالىق جاعداي وڭاي دەپ ايتۋعا بولمايدى. قازاقستان الەمدىك قوعامداستىقتىڭ ءبىر تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە وسىنداي ماسەلەلەردى الداعى ۋاقىتتا شەشۋگە ءماجبۇر بولادى. ەگەر سايلاۋ بيىل وتكەن جاعدايدا داعدارىسقا قارسى باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا, ەكونوميكادا قالىپتاسقان باسقا دا ماسەلەلەردى شەشۋگە بىزدە ءبىراز ۋاقىت قالادى, ءبىز وسى ماسەلەلەردى الاڭداماي جۇزەگە اسىرا الاتىن بولامىز.
سامات بايگەرەەۆ,
د.سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋ وقىتۋشىسى (وسكەمەن):
– «نۇرلى جول» باعدارلاماسىندا ماشينا جاساۋ سالاسىنا ۇلكەن كوڭىل ءبولىنگەن. سوندىقتان زەرتتەۋ جۇمىستارىمىزدى جەتىلدىرۋ ءۇشىن ساياسي جاعدايىمىز وتە جاقسى بولۋ كەرەك. وسى سەبەپتى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزگەن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى, ءبىر جىلدا ەكى سايلاۋدى قاتارىنان وتكىزۋ ەل زاڭناماسىنا قايشى كەلەتىن كورىنەدى.
زايتجان يۋلداشەۆ,
«جامبىل وبلىستىق ازاماتتىق اليانس» زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى (تاراز):
– قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىن تولىقتاي قولدايمىز. بۇگىندە الەمدە بولىپ جاتقان قيىن كەزەڭدە بىزگە تۇراقتىلىق كەرەك. وعان كەپىل بولاتىنداي قادام جاساۋىمىز كەرەك. بۇل – ۋاقىت تالابى. جالپى العاندا, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزۋ – الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسقا توتەپ بەرۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى دەپ ەسەپتەيمىن.
دينارا قاميدولدانوۆا,
تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمى (تالدىقورعان):
– ەكونوميكالىق باعىت – «نۇرلى جول» جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ اياسىندا, اسىرەسە, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ءبىرشاما جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. مەكتەپتەر, جاڭادان بالاباقشالار سالىنۋدا. سونىمەن قاتار, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. ال وسى جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى 2016 جىلعا ءتۇسىپ وتىر. سول سەبەپتەن, ءبىز پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ ەرتەرەك وتۋىنە قولداۋ كورسەتەمىز.
جومارت وماروۆ,
شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى (سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى):
– وسى تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسىندا, اۋىل شارۋاشىلىعىنا دەگەن دۇرىس ساياساتتىڭ ارقاسىندا جاعدايىمىزدى دۇرىستاپ الدىق. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىمىزدى تۇزەدىك. ءبىز, قازاقستان حالقى بىرلىگىمىزدى, وي-ماقساتىمىزدى العا باستاپ جۇرەتىن كوشباسشىمىزدى سايلاپ العانىمىز دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز.
ەرمەك ماقاشەۆ,
«بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى ستيپەندياتتارى قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى:
– الەمدەگى جاعداي جانە جاھاندىق سىن-قاتەرلەر كوپتەگەن ەلدەردە تۇرلاۋسىزدىق پەن الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا. سوندىقتان سايلاۋدى بيىلعى جىلى وتكىزۋ وتانىمىزدىڭ گۇلدەنۋى جولىنداعى مەملەكەتتىك باعىتتىڭ كىدىرىسسىز جۇزەگە اسا بەرۋىنە سەپتىگىن تيگىزبەك.
ماتياس دورنفەلدت,
پوتسدام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياساتتانۋ دوكتورى (گەرمانيا):
– مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ماجىلىسىندە كوتەرىلگەن باستاما دەر كەزىندە جاريالانىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىن. اسا ماڭىزدىسى – مۇنداي تىلەكتى قازاقستان حالقىنىڭ ءوزى بىلدىرۋىندە. مەن 2015 جىلى وتەتىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ, بۇكىل الەمدەگى قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسقا قاراماستان, قازاقستانعا ءوزى قاي كەزدە دە ۇستانىپ كەلە جاتقان تۇراقتىلىق باعىتىن ساقتاپ قالۋعا كومەكتەسەدى دەپ سانايمىن.
كەنجەعالي ساعاديەۆ,
اكادەميك.
– بۇگىنگى دۇنيە مازاسىز... قازىرگى كەزدە ءبىر-بىرىمەن سوعىس جۇرگىزىپ نەمەسە جانجالداسىپ جاتپاعان مەملەكەتتەردى تابۋدىڭ ءوزى قيىن. الەم بۇگىندە ءوزىنىڭ تۇراقسىزدىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان بىزگە پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزىپ الۋ ءتيىمدى بولماق. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى باستاماشى بولعان بۇل ماڭىزدى ناۋقان جۇزەگە اسقان جاعدايدا, بۇكىل ەل حالقى, تۇتاستاي مەملەكەتىمىز پايداسىن كورەتىنى ەش كۇمان تۋعىزبايدى.
ءنادىر ءنادىروۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى:
– كۇنى كەشە ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا ءبىز قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇندەۋىن تالقىلاپ, وتانىمىزدىڭ عىلىمي قوعامداستىعىنا وسى باستامانىڭ تاريحي جانە مەزگىلىندە جاسالعان باستاما ەكەنىن ايتىپ, قوسىمشا ۇندەۋ جاريالادىق. بۇعان سەبەپ, بۇگىنگى دۇنيە ساياسي جانە ەكونوميكالىق قيىندىقتار الدىندا تۇر. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, قازىرگىدەي جاعدايدا سايلاۋ وتكىزىلىپ جاتسا, ودان تەك ۇتاتىن بولامىز.
عاني قاليەۆ,
قازاقستاننىڭ «اۋىل» سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى:
– بۇگىنگى حالىقارالىق جاعداي الاسۇرىپ تۇر. قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس تا تەرەڭدەي تۇسۋدە. ونىڭ بۇگىنگى بەت الىسىنا قاراپ, جۋىر ماڭدا جۋاسي قويمايتىنىن باعامداعاندايسىڭ. مۇنداي كۇردەلى كەزەڭگە, ارينە, بارلىق مەملەكەتتەر قارسى تۇرۋلارى ءتيىس. ءبىزدىڭ قازاقستان سياقتى ەل – قاتارداعى ەلدەردىڭ ءبىرى ەمەس. ءبىز – ەرەكشە ەلمىز. سوندىقتان ۇستىمىزدەگى جىلى مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ دۇرىس شەشىم بولاتىنى انىق.
نينا قايۋپوۆا,
«رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى:
– بۇل باستاماعا جالپىمەملەكەتتىك جوعارى ماڭىزى تۇرعىسىنان كەلە وتىرىپ, «رەسپۋبليكالىق ايەلدەر كەڭەسىنىڭ» مۇشەلەرى ونى تولىقتاي قولدايتىنىن اتاپ كورسەتەمىن. ءبىز ەلدىڭ كەز كەلگەن قيىندىقتار مەن سىناقتارعا دايىن ەكەنىن جانە قارسى تۇرا الاتىنىن ناقتى بىلەمىز. ءبىز ەل ومىرىنە بەيجاي قارامايتىن بارلىق ازاماتتاردى, وتان پاتريوتتارىن وسى قيىن ساعاتتا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, قازاقستاننىڭ بولاشاق دامۋى ءۇشىن كۇش بىرىكتىرۋگە شاقىرامىن.
باقىتجان ەرتاەۆ,
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ارداگەرلەرى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى:
– سايلاۋ – دەموكراتيالىق قوعامنىڭ اسا ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى. جانە ءار ازاماتتىڭ وسى ۇدەرىسكە قاتىسۋى ەل بولاشاعى قانداي بولاتىنىن شەشەتىنىن دە ۇمىتپاعان ءجون. وسىنداي قادامعا بارۋ ارقىلى ءبىز مەملەكەت باسشىسى قولعا العان بارلىق باستامالاردىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنىنا ايتارلىقتاي كولەمدە ىقپال ەتەمىز. سونىمەن قاتار, ەكونوميكانىڭ, الەۋمەتتىك سالانىڭ, ناقتىلاي ايتساق, ەڭبەكاقىنىڭ, زەينەتاقى مەن ستيپەنديالاردىڭ دەر كەزىندە بەرىلۋ ماسەلەسىن شەشۋگە دە ۇلەس قوسامىز.