ورال قالاسىندا باتىس قازاقستان وبلىستىق ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ورتالىعى دەپ اتالاتىن عاجاپ مەكەمە بار. بۇگىندە ورتالىق جانىنداعى ۇيىرمەلەردە 400-گە جۋىق بالا تابيعاتتى زەرتتەۋ مەن قورعاۋعا باعىتتالعان ءتۇرلى ءىس-شاراعا تۇراقتى قاتىسىپ كەلەدى.
مەكتەپ وقۋشىلارىنا ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق باعىتتاعى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە ارنالعان ۇيىمدا تاربيەلەنۋشىلەر ەكولوگيالىق مادەنيەتتى مەڭگەرىپ, تابيعاتقا ۇقىپتىلىقپەن قاراۋدى داعدىعا اينالدىرىپ العان.
– بۇعان مۇمكىندىگىمىز دە جەتكىلىكتى, – دەيدى ورتالىق ديرەكتورى گۇلجاينا نۇراليەۆا. – ورتالىقتىڭ جىلىجايى مەن بوتانيكالىق باقتارىندا 200-دەن استام گۇلدى-دەكوراتيۆتى وسىمدىك پەن اعاش-بۇتا ءوسىپ تۇر. زووبۇرىشتا 90-عا جۋىق جانۋار ءتۇرى تىرشىلىك ەتەدى. بۇل بازا وقۋشىلاردىڭ تاجىريبەلىك داعدىسىن دامىتىپ, تابيعاتتى تانىپ-بىلۋگە مول مۇمكىندىك بەرەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2024 جىلعى 31 قازاندا ۇكىمەت «ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋدىڭ 2024–2029 جىلدارعا ارنالعان «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. قۇجات قوعامدا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى ارتتىرۋعا, تابيعاتتى ۇتىمدى پايدالانۋعا, ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان. ءبىز اڭگىمە ەتىپ وتىرعان ورتالىق ءدال وسى باعىتتا بەكىتىلگەن جوسپارعا ساي جۇيەلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى.
2024–2025 وقۋ جىلى ورتالىق ۇجىمى مەن ۇيىرمە تاربيەلەنۋشىلەرى «تازا قازاقستان» ۇلتتىق باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بىرنەشە ەكولوگيالىق جوبا مەن اكتسيانى ءساتتى جۇزەگە اسىردى. بيىل 21 ساۋىردە استانا قالاسىندا «تازا قازاقستان» ەكوفەستيۆالى ءوتتى. ءىس-شاراعا مەملەكەت باسشىسى دا قاتىستى. جيىندا قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ, «جاسىل» تەحنولوگيانى ەنگىزۋ, تۇراقتى دامۋ, ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ تاقىرىپتارى ءسوز بولدى. فەستيۆالعا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اتىنان ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ورتالىقتىڭ «ەكوسانا» ۇيىرمەسىنىڭ وقۋشىسى دانا يسەنعالي جەتەكشىسى, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ پەداگوگى ايشا مۇراتقىزىمەن بىرگە قاتىسىپ, «AIR-POT جۇيەسىمەن تۇقىمباق قۇرۋ» اتتى جوباسىن تانىستىردى. ايتا كەتەلىك, جوبا ورتالىق بازاسىندا كۇنى بۇگىنگە دەيىن تابىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. نەگىزگى ماقساتى – ەكوجۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋ, وسىمدىكتەردى ءتيىمدى ءوسىرۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرىن قولدانۋ, تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ مەن كوگالداندىرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ.
ورتالىقتا ءساتتى قولعا الىنعان تاعى ءبىر باستاما – «مەنىڭ ەكوىزىم» اكتسياسى. ول – قورشاعان ورتانى كوگالداندىرۋعا باعىتتالعان يگى قادام. اكتسياعا ورتالىق ۇجىمى, «جاس ەنتومولوگ» ۇيىرمەسىنىڭ «جاس وسكىن» ەرىكتىلەر توبى, ورال قالاسىنداعى №6 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ ەرىكتىلەرى قاتىستى. ءسويتىپ, ورتالىق اينالاسىنا 300 ءتۇپ راۋشانگۇل, ەكى قاپ گوللاندىق قىزعالداق پيازشىعى ەگىلدى. مۇنىڭ ناتيجەسى الداعى كوكتەمدە كورىنەدى.
– ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ – ۇجىمدىق جاۋاپكەرشىلىكتەن باستاۋ الادى, – دەيدى گۇلجاينا ماقتاۋعاليقىزى. – قازان ايىندا ورتالىق قىزمەتكەرلەرى مەن پەداگوگتەر ءداستۇرلى سەنبىلىككە قاتىسىپ, ورتالىق اۋماعىن, عيمارات اينالاسىن, سىرتقى قورشاۋ ماڭىن تازارتتى. وسىلايشا, جاسىل جەلەك قىس الدىندا رەتكە كەلتىرىلىپ, تازالىق پەن ءتارتىپتىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى.
رەسپۋبليكالىق ونلاين-ەكوچەللەندج اياسىندا ورتالىقتىڭ «جەر-انا قورعاۋشىلارى» كومانداسى ەرەكشە جوبا – «AIR-POT جۇيەسى ارقىلى تۇقىمباق قۇرۋ» باستاماسىن ءساتتى جۇزەگە اسىردى. جوبا 2024 جىلعى الاپات سۋ تاسقىنىنان كەيىن ب ۇلىنگەن ەكوجۇيەنى قالپىنا كەلتىرۋدى ماقسات ەتكەن ەدى. يننوۆاتسيالىق ءادىس وسىمدىكتەردى ءتيىمدى وسىرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋگە, كوگالداندىرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالدى.
بۇگىندە ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ورتالىق ۇجىمى وزدەرى وسىرگەن جاس كوشەتتەردى وبلىستاعى بىرنەشە الەۋمەتتىك, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا تارتۋ ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. ماسەلەن, وبلىستىق ەستۋ, سويلەۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرنات كەشەنىندە, وبلىستىق كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتىندا, زەردە بۇزىلىستارى بار بالالارعا ارنالعان «مەكتەپ – ينتەرنات – كوللەدج» ارنايى كەشەنىندە, وبلىستىق «وتباسى ۇلگىسىندەگى بالالار اۋىلىندا» ورتالىق سىيلاعان كوشەتتەر تامىر تارتىپ, ءوسىپ جاتىر. بۇل يگى ءىس-شارا اتالعان مەكەمەلەردە تاربيەلەنىپ جاتقان بالالاردىڭ تابيعاتقا قامقورلىق سەزىمىن وياتىپ, ەكولوگيالىق تاربيە بەرۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگىنە اينالعان.
جاقىندا ورال قالاسىندا پەداگوگتەردىڭ تۋريستىك-ولكەتانۋ, ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق باعىتتارداعى كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋ, تاجىريبە الماسۋ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ تاسىلدەرىن ەنگىزۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق «Workshop»-سەمينارى ءوتتى. جيىندا وبلىستىق ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق ورتالىعىنىڭ ۇجىمى «ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋداعى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءرولى جانە تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى» تاقىرىبىندا مازمۇندى بايانداما ۇسىنىپ, ورتالىق تاجىريبەسىن ورتاعا سالدى. ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان كەلگەن مەكەمە-ۇجىم وكىلدەرىنە بۇل وتە پايدالى باستاما بولدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى