ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعان باستاما

سەنات ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆقا كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى تاعايىنداۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋدى وتىنگەن ۇندەۋ قابىلدادى

كەشە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسى بولىپ, وندا پالاتا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىن ءبىراۋىزدان قولدادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆقا سايلاۋدى تاعايىنداۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋدى وتىنگەن سەنات ۇندەۋىن قابىلدادى. ۇندەۋدى وقىعان جوعارى پالاتانىڭ باسشىسى ۋاقىت تالابىنان تۋىنداپ وتىرعان باستاما بارشا حالىقتىڭ قىزۋ قولداۋىنا يە بولىپ, قازاقستان قوعامىندا وڭ پىكىرلەر تۋعىزعانىن اتاپ ءوتتى. سەنات توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, حالىقارالىق احۋال شيەلەنىسكەن, الەمدە قاقتىعىستى جاعدايلار تۋىنداعان جانە جاھاندىق ەكونوميكاداعى داعدارىستىق قۇبىلۋلار ورىن الىپ وتىرعان ۋاقىتتا ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق قامتاماسىز ەتىلىپ, الەمنىڭ ەڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ توبىنا كىرۋ ماقساتىن كوزدەيتىن ۇزاق مەرزىمدى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, «ماڭگىلىك ەل» تۇجىرىمداماسىن, «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن تابىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسالۋى ءتيىس. سەناتورلار ۇندەۋىندە ەلباسىنىڭ دانا جانە مىقتى كوشباسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان حالقى ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنداعى بارلىق قيىندىقتاردى ابىرويمەن ەڭسەرگەنى ايتىلدى: «ءسىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا دامىعان نارىقتىق ەكونوميكاسى, حالىقارالىق قوعامداستىقتاعى بەدەلدى ۇستانىمدارى بار تابىستى مەملەكەت قۇرا ءبىلدىڭىز. سوندىقتان دا, قازاق­ستان­دىقتاردىڭ بۇگىنگى تاڭداعى بار­لىق جەتىستىكتەرىن: تۇراق­تى ەكو­نوميكالىق ءوسۋدى, دەموكراتيانىڭ دامۋىن, ۇلتارالىق كەلىسىم مەن الەۋمەتتىك يگىلىگىن ءسىزدىڭ ەسى­مىڭىزبەن بايلانىستىرۋى زاڭدى», دەلىنگەن ۇندەۋدە. جوعارى پالاتانىڭ باسشىسى قازاقستان ءوز دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا اياق باسقانىن اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا, دەدى ول, بەلگىلەنگەن رەفورمالاردى ودان ءارى جۇرگىزۋگە باعىتتالعان ەلباسىنىڭ باعدارىن تابىستى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءسوز­سىز شارتى بولىپ تابىلاتىن تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزى زور. «ءبىز, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ ەلىمىزدە بەيبىتشىلىكتى, بىرلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىندىگىنە سەنىمدىمىز», – دەدى ق.توقاەۆ. سەناتورلار م.التىنباەۆ, م.بورتنيك, گ.كيم, ە.ساعىندىقوۆ, ب.بەكنازاروۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ باستاماسىن قولداپ, ءسوز سويلەدى. وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار قازاقستان مەن وزبەكستان ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى ادام­دار­دىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلى­سىمدى جانە وسى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى تۋرالى اتقارۋ حات­تاماسىن راتيفيكاتسيالادى. كەلىسىم ەكى مەملەكەتتىڭ اۋماعىنا كەلۋ, وندا بولۋ نەمەسە تۇرۋ شارتتارىن ورىندامايتىن نەمەسە ورىنداۋدى توقتاتقان ادامداردى انىقتاۋدىڭ جانە قاۋىپسىز ءارى رەتىمەن قايتارۋدىڭ ءتيىمدى راسىمدەرىن ايقىندايدى, سونداي-اق, وسىنداي ادامداردىڭ ترانزيتىنە ىقپالىن تيگىزەتىن بولادى. پالاتا كەدەن وداعىنا مۇشە مەملەكەتتەر بولىپ تابىلمايتىن, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوس­تاس­تىعىنا قاتىسۋشى مەملەكەت­تەرمەن ءوزارا ساۋداداعى تەحني­كالىق كەدەرگىلەردى جويۋ تۋرالى كەدەن وداعىنا مۇشە مەملە­كەت­تەردىڭ كەلىسىمىن راتيفي­كا­تسيالادى. قۇجاتتى قابىل­داۋ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ينۆەستيتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىل­دى كەڭەيتۋگە, ءوزارا ساۋدا كولە­مىن ۇلعايتۋعا جانە تۇراقتى ەكو­نوميكالىق ءوسىمدى قولداۋعا جاعداي جاسايتىن بولادى. سەناتورلار «بالالاردى دەن­ساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى. زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى بالا­لاردى زياندى اقپاراتتان قور­عاۋدى, بالالاردىڭ ءوز جاسىنا لايىق اقپاراتتى الۋعا جانە تاراتۋعا قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋدى, سونداي-اق, ولاردىڭ اقپارات كەڭىستىگىنە جاعىمسىز اقپاراتتىڭ ەنۋىنەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. قۇجاتتا اقپارات ونىمدەرىنىڭ ساراپتاما جۇرگىزۋ تەتىكتەرى بەكىتىلدى, ساراپشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار, ساراپشىلار مەن ساراپتاما ۇيىمدارىن تىركەۋ ءتارتىبى بەلگىلەندى, وسى سا­لانى رەتتەيتىن مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ قۇزىرەتتەرى اجىراتىلدى. پالاتا ىلەسپە زاڭ جوباسىن ەكى وقىلىمدا قاراعاننان كەيىن ونى دا قابىلدادى. قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ قۇ­قىقتىق ولقىلىقتارىن جويۋ, دەن­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ, سونداي-اق, ازا­مات­تاردىڭ تولىققاندى مەديتسي­نالىق قامتىلۋىنا كونستي­تۋ­تسيا­لىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتى­لەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسە­لە­لەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جو­باسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارال­دى. زاڭ جوباسى بىرقاتار زاڭنا­مالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيدى. دەپۋتاتتار «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­مالىق اكتىلەرىنە زياتكەرلىك مەنشىك سالاسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا قاراپ, رەگلامەنتكە سايكەس تۇزەتۋلەرىمەن ماجىلىسكە جىبەردى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».