كەڭەس قوعامى جان-جاعى جابىق, قۇرساۋلى جۇيە ەدى عوي. ءبارى دە ءبىر قالىپتان شىققانداي بولاتىن. ادامداردى سىزعىشپەن سىزىپ قويعانداي ءتۇزۋ جولمەن جۇرگىزىپ, اياعىن قيا باستىرعان جوق. سوعان ۇيرەتتى. حالىقتى جالعان يدەولوگيامەن تۇمشالادى. ال قالىپقا سيماي, شەڭبەردى بۇزعاندار تۇرمەگە قامالدى. قۋعىندالدى.
ءتىپتى ويدى دا تۇساۋلادى. بيلىككە قارسى ەشكىم ارتىق پىكىر ايتا المايتىن. ونى ايتقاندار شەتكە قاعىلىپ, قاتاردان شىقتى. قىزمەتىنەن الىنىپ, نەسىبەسىنەن ايىرىلدى.
ءبىز بۇل جاعدايدى نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ كورنەكتى جازۋشى اكىم تارازيدىڭ «وتليچنيك» اتتى اڭگىمەسىن وقىپ, بالا كۇنىمىزدەن سانامىزعا سىڭگەن وسى كورىنىستەر كوز الدىمىزعا كەلدى. باس-اياعى ءۇش-اق بەتتىك جۇپ-جۇمىر تۋىندىدا پارتيالىق نومەنكلاتۋرانىڭ ادامدى ءتىرى ولىككە اينالدىرعان ز ۇلىم بەينەسىن اياۋسىز شەنەگەن.
جالپى, قارىمدى قالامگەر العاشقى شىعارمالارىنان باستاپ, كەڭەستىك سۇم ساياساتتى استارلاپ بولسا دا اشىپ كورسەتتى. وتارشىل بيلىكتىڭ ءىس-ارەكەتىن يرونيالىق ساركازممەن بەينەلەدى. سوندىقتان كەيىپكەرلەرىنىڭ دەنى قۇرساۋلى جۇيەنىڭ قالىبىنا سيمادى. قارسىلىق تانىتتى. ماسەلەن, «قورقاۋ جۇلدىزداعى» ادىلەتسىزدىككە جانى توزبەگەن ليما اقىرى ءوز-ءوزىن ورتەپ جىبەرەدى ەمەس پە؟ مىنە, وسىنداي اعىسقا قارسى جۇزگەن كەيىپكەرلەردى سۋرەتكەردىڭ ءار تۋىندىسىنان كەزدەستىرەسىز.
ال مىنا اڭگىمەدەگى باس كەيىپكەر باسقا. ناعىز قالىپتان شىققان ازامات. وتە ءتارتىپتى. تازا كيىنىپ, مۇقيات جۇرەدى. جاسىل باعدارشام جانباي كوشەدەن وتپەيدى. قيعاش جولعا اياق باسپايدى. تروتۋارمەن تىك ءجۇرىپ بارىپ, تىك بۇرىلادى. قىزمەتتە دە سول, باستىق ايتسا ىستەيدى, ايتپاسا, وتىرادى. ءوزى ەشقاشان ءسوز باستامايدى. سۇراسا, جاۋاپ بەرەدى. ەشكىمگە دە مىندەت ارتپايدى. سونداي ۇقىپتى ادام. الايدا ۇستىنەن ۇنەمى سابىن ءيسى اڭقيدى. جۇرگەن جولى دا بەلگىلى: مەكتەپ, پيونەر, كومسومول, ينستيتۋت. جولدامامەن بارعان ۇلكەن ءبىر مەكەمەنىڭ ەڭ كىشكەنتاي قىزمەتىن اتقاردى. ءبىرىنشى اشقان ەسىگى دە سول ەدى, سوڭعى جاپقان ەسىگى دە سول بولدى. ءار بەسجىلدىق سايىن دارەجەسى ءوستى. الپىس ەكى جاسىندا زەينەتكە شىقتى. جيىرما ەكى جاسىندا ۇيلەنگەن ەدى, قىرىق ەكى جاسىندا ايەلى كەتىپ قالدى. ۋ دا بولعان جوق, شۋ دا بولعان جوق. كەتتىم دەدى. بۇل ءۇن قاتقان جوق.
تۋىندى وسىلاي بىردەن ەلىتىپ اكەتەدى. «تاعى نە بولادى ەكەن؟» دەپ ودان ءارى قىزىعا تۇسەسىز. الايدا اۆتور ەشتەڭەنى اشىپ ايتپايدى. بارلىعىن ەمەۋرىنمەن جەتكىزەدى. قۇلدىق سانانىڭ قاسىرەتىن ءزىلدى كەكەسىنمەن ءاجۋالايدى. ونى مىنا ۇزىندىدەن كورەسىز:
«زەينەتكە شىققان سوڭ تاعى ون جىل ءومىر ءسۇردى. كويلەگىنىڭ جاعاسى ءبىر قيسايعان ەمەس. جىلىنا ەكى مارتە «تۋعان» مەكەمەسى جينالىسقا شاقىرىپ, گۇل بەرەدى. ەگەمەندىك العان سوڭ كونۆەرت بەرەتىن بولدى. تروتۋارمەن ءتۇپ-ءتۇزۋ بارىپ, ءتۇپ-ءتۇزۋ بۇرىش جاساپ, ءتۇپ-ءتۇزۋ بۇرىلىپ, ەڭسەلى كەڭسەنىڭ ەكىنشى قاباتىنا ءتۇپ-ءتۇزۋ كوتەرىلەتىن. زالدىڭ ورتا تۇسىندا ءوزى تاڭداعان ورىندىق بولاتىن, سوعان بارىپ وتىراتىن, وتىراتىن دا ءوزى اتى-ءجونى اتالاتىن ءساتتى كۇتەتىن. زەينەتاقىنىڭ بەرەكەسى قاشقان سوڭ ەسكى تانىستار ءبىر-ەكى رەت تەلەفون شالىپ, ەرەۋىلگە شاقىردى. بۇل باس تارتتى. ءتۇپ-ءتۇزۋ بۇرىش جاسايتىن ءتۇپ-ءتۇزۋ تروتۋاردان شىققىسى كەلمەدى. ءسويتىپ جۇرگەندە اجال تاياندى. مۇنىڭ اجالى دا ءتۇپ-ءتۇزۋ ەدى. الدىمەن دىڭكەسى قۇرىدى, سودان سوڭ مەڭدەدى, سودان سوڭ توسەك تارتتى. بىراق بۇل سەنبەدى. ولەتىنىنە سەنبەدى. ويتكەنى ءولىم باسقالاردىڭ ۇلەسى دەپ ويلايدى. ونىڭ ۇستىنە و دۇنيەگە اتتانداردا بار عۇمىرى تىزبەكتەلىپ, شۇبىرىپ كوز الدىنان وتەدى دەيتىنى قايدا؟»
ونىڭ ويىنا ەشقايسى كەلمەدى. بالالىق شاعى دا, اكە-شەشە, جولداس-جورا, ءتىپتى تۋعان اۋىلى دا ەلەستەمەدى. كوڭىل سارايى يەسى جوق بوس ۇيدەي قاڭىراپ قالعان. ءسويتىپ, جاتىپ جان تاپسىردى. ءتورت بولمەلى پاتەردى ابدەن ەڭسەرىپ العان ك ۇلىمسى يىستەن كورشىلەرى ونىڭ ماڭگىلىك ساپارعا اتتانىپ كەتكەنىن ءبىلدى. قىرىق جىل قىزمەت ىستەگەن ەڭسەلى مەكەمەسى ءتارتىپتى بەس قىزمەتكەردەن كوميسسيا قۇرىپ, قارجى ءبولىپ, ونى جەرلەۋدى ۇيىمداستىردى.
ءتورت بولمەنىڭ ەسىك-تەرەزەسىن ايقارا اشىپ, تىمىرسىق ءۇيدىڭ اۋاسىن ابدەن تازارتقان كورشى كەمپىر: «زاتى كۇدىكتى بولسا دا, اتى ادام, جاراتقان يەمىزدىڭ بۇل دا ءبىر پەندەسى ەدى عوي. اللا جولىنا ادال اتتانسىن!», دەپ بىلەكتى سىبانىپ جىبەرىپ, اعزاسىن ارۋلاپ جۋعا كىرىسەدى. ء«مايىتتىڭ ەرنىندە بۇزىلماي قالعان: «مەنىڭ سىرىمدى ءبارىبىر, اشا المايسىڭدار!» دەگەندەي جىمىسقى كۇلكىنى اڭعاردى.تاڭعالىپ تۇرىپ قالعان. ودان دا سوراقىسى بار ەكەن. وڭ قولىنىڭ بالاڭ ۇيرەگى مەن ورتان تەرەگىنىڭ اراسىنان باس بارماعى بادىرايىپ شىعىپ قالىپتى. ء«ما, سەندەرگە! ەندى مەنى ۇستاي المايسىڭدار!» دەگەندەي. تۇلا بويىنان سابىننىڭ اڭقىعان ءيىسىن سەزىپ كورشى قاتىن تىجىرىنادى», دەيدى.
شىنىندا, كەڭەس زامانىندا تالاي ادام ىشتەن تىنىپ ءجۇردى. ەشكىمگە اقتارىلىپ سىر اشپايتىن. ويتكەنى سەنبەدى. ۇرەي الىپ قالعان. اڭگىمەدەگى كەيىپكەردىڭ بولمىسى دا سولاي. ونىڭ ولگەندە دە باس بارماعىنىڭ بادىرايىپ شىعىپ قالعانى – وتارشىل جۇيەگە قارسىلىعى. ال شىعارمانىڭ نەگىزگى وزەگى – سابىن ءيىسى. بۇل ءبىزدىڭ بويىمىزعا ءسىڭىپ قالعان قۇرساۋلى قوعامنىڭ ءيىسى ەدى. جازۋشى وسىنى مەڭزەسە كەرەك. ءبىز وسى يىستەن تازاردىق پا ەكەن؟