پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورما – الەم شىڭىنا شىعارار ستراتەگيالىق جوسپار. ارينە, بۇعان دەيىنگى ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى, وعان قوسا «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن ورگە سۇيرەپ, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىراتىن ناقتى ءىس-شارالار ەكەنى بەلگىلى. ال بۇل جولعى ەلباسىنىڭ ۇسىنعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا بەلگىلەنگەن 100 ناقتى قادامىنىڭ ماڭىزى دا, ءمانى دە ايرىقشا ەكەندىگىن الەمدىك دەڭگەيدەگى ساراپشىلار اتاپ كورسەتۋدە. ويتكەنى, وسى «100 ناقتى قادام» جاريالانعان از ۋاقىت ىشىندە ول حالىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە بولىپ ۇلگەردى. مۇنى بارشا قازاقستاندىقتار ۇلى حالىقتىق رەفورما رەتىندە ەلىمىزدى, جوعارىدا ايتقانىمداي, تەك الەمدىك ۇلى شىندارعا شىعاراتىن جول ەكەنىن ءتۇسىنىپ, ەرەكشە جىلى قابىلدادى.
ەندەشە, مۇنى جاقسى بىلەتىن حالقىمىز اتالعان «100 ناقتى قادامدى» ورىنداۋ دا ايرىقشا مىندەت ەكەنىن ءتۇسىنۋى قاجەت. سەبەبى, بۇل ءبىزدىڭ ءوزىمىزدى, ءبىزدىڭ ەلىمىزدى, ءبىزدىڭ حالقىمىزدى بيىككە شىعاراتىن جول. دەمەك, مۇنداي بارلىق باعىت-باعدارى كورسەتىلگەن, بولاشاعى بەزبەندەلگەن, ناتيجەسى ايقىندالعان بەرەكەلى ءىستىڭ يگىلىگىنەن ەشكىم دە باس تارتۋى ءتيىس ەمەس. بۇل جولدا ءبارىمىز جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن ءار قازاقستاندىق ءوزى اتقاراتىن قىزمەتىن تالاپقا ساي, ەلدىڭ قامىن ويلاپ, ەلباسى تاپسىرمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ جۇمىس ىستەي بىلسە, نۇر ۇستىنە نۇر دەمەكپىز. ماسەلەن, اتالعان «100 ناقتى قادامدا» سوت ىسىنە بايلانىستى كوپ نارسە ايتىلدى. سولاردى تۇتاستاي جۇزەگە اسىرۋعا قول ۇشىن بەرۋ, اتسالىسۋ ءبىزدىڭ تىكەلەي بورىشىمىز. مەنىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەگەنىمە كوپ جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. بىلتىرعى جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسى, كاتونقاراعاي اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى بولىپ تاعايىندالدىم. بۇدان بۇرىن دا قالاي ۇزدىك ەڭبەك ەتسەم, قازىر دە وسى قىزمەتىمدە ادال ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. پرەزيدەنت بەس حالىقتىق رەفورمادا: «بۇگىندە سوت جۇيەسىنىڭ ءالسىز بۋىنى – سۋديالار كورپۋسى اراسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە ءجيى-ءجيى سوقتىرىپ جاتاتىن سۋديالاردى ىرىكتەۋ, سۋديالارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنىڭ ءتيىمسىزدىگى. سۋديالار كورپوراتسيامەن مەڭىرەۋ تۇمشالانباۋى ءتيىس جانە قوعامدىق سىننان تىس بولماۋى كەرەك. اشىقتىق – سۋديالار قاتارىنداعى جەمقورلىقتان ەمدەيتىن ءدارى. سۋديالارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىن قاتايتۋ قاجەت. سۋديالار كورپۋسىنداعى ورىننان ۇمىتكەر كانديداتتىڭ نوتاريۋستا, پوليتسيادا نەمەسە زاڭگەرلىك جوو-دا ەمەس, سوت جۇيەسىندە بەس جىلدان كەم ەمەس جۇمىس ءوتىلى بولۋى ءتيىس. كانديداتتار نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلعان نەگىزدە جانە ءبىر جىلدان كەم ەمەس مەرزىمدە سوتتاردا وتەتىن سوت تاعىلىمداماسى ءۇشىن شارت رەتىندە قاتاڭ تەستىلىك ىرىكتەۋدەن ءوتۋى ءتيىس. كەز كەلگەن جوعارى تۇرعان سۋديا تومەنگى سوتتاردا جۇمىس ىستەپ كورۋى كەرەك. سول سياقتى قىزمەتىن جاڭا باستاعان سۋديالار ءۇشىن ۇزاقتىعى ءبىر جىلدان كەم ەمەس سىناق مەرزىمىن ەنگىزۋ دە ماڭىزدى, ونان تابىستى وتكەننەن كەيىن ولاردىڭ ۇزدىكتەرى سۋديالىققا سايلانادى» دەپ, بىرقاتار ناقتى مىندەتتەردى اتادى. مىنە, مۇنىڭ ءبارى بۇگىنگى تاڭدا اۋاداي قاجەت ەكەنى داۋسىز. سوندىقتان «100 ناقتى قادامدا» سوت كورپۋسى الدىنا كوپتەگەن ناقتى قادامدار جۇكتەلدى. بۇل باعىتتا بىزدەر ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز. ماسەلەن, 2014 جىلدىڭ ستاتيستيكالىق مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 24 ادامعا قاتىستى 27 قىلمىستىق ءىس قارالىپ, ونىڭ ىشىندە 12 ىسكە ۇكىم شىعارىلدى, 5 ىسكە ءوندىرىستى جۇرگىزۋ توقتاتىلدى. سونداي-اق, 199 ازاماتتىق ءىس قارالىپ, ونىڭ ىشىندە 26 ىسكە بۇيرىق شىعارىلدى. ال 114 ىسكە شەشىم شىعارىلسا, ونىڭ ىشىندە 110-ى قاناعاتتاندىرىلىپ, بىرەۋى عانا قاناعاتتاندىرىلمادى. ال ەندى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 6 ايىنداعى ستاتيستيكالىق ءمالىمەتكە سۇيەنسەك, 15 ادامعا قاتىستى 12 قىلمىستىق ءىس قارالسا, ونىڭ ىشىندە 12 ىسكە ۇكىم شىعارىلىپ, 101 ازاماتتىق ءىس قارالدى. ونىڭ ىشىندە 19 ىسكە بۇيرىق شىعارىلدى. سول سياقتى 58 ىسكە شەشىم شىعارىلىپ, ونىڭ ىشىندە 57-ءسى قاناعاتتاندىرىلسا, تەك بىرەۋى عانا قاناعاتتاندىرىلمادى. 15 ىسكە ءوندىرىستى توقتاتۋ ۇيعارىلىپ, ونىڭ ىشىندە 4 ءىس تاتۋلىق كەلىسىم بويىنشا توقتاتىلدى. بارلىعى 12 ازاماتتىق ءىس مەدياتسيا ارقىلى قىسقارتىلدى. سونداي-اق, 129 ادامعا قاتىستى 127 اكىمشىلىك ءىس قارالىپ, 112 ىسكە اكىمشىلىك جازاعا قاۋلى شىعارىلدى. قورىتا ايتقاندا, الدىمىزعا قويىلعان مىندەتتى تالاپقا ساي اتقارىپ كەلەمىز. ماسەلەن, وتكەن جىلى مەدياتسيا ينستيتۋتىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى ورگاندارمەن ماقساتتى جۇمىستار اتقارىلىپ, سونىڭ ارقاسىندا مەدياتورلار سانى 5-تەن 63-كە جەتتى. وعان قوسا قۇقىقتىڭ ءتۇرلى باعىتتارى بويىنشا سوتقا دەيىنگى ارالىق ماماندىقتار ەنگىزىلدى. سونداي-اق, سوت كابينەتى, سوت ىستەرى جونىندەگى انىقتامالىق سەكىلدى سوت ورگاندارىنىڭ ونلاين قىزمەتىنىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى ناقتى تۇسىندىرۋگە باعىتتالعان ترەنينگتىك وقىتۋ تۇرلەرى قولعا الىندى. ارينە, اتقارىلىپ جاتقان ءىس كوپ, بىراق ونىڭ ءبارىن حالىقتىڭ سوتقا دەگەن سەنىمىنەن انىق بايقاۋعا بولادى دەپ ويلايمىن.
باقىتجان سەكەربەكوۆ, كاتونقاراعاي اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى.