ەلدە مەديتسينالىق قالدىقتاردى باسقارۋ ماسەلەسى كۇننەن-كۇنگە وزەكتى بولا ءتۇستى. اۋرۋحانا, زەرتحانا مەن كلينيكالاردىڭ سانى كوبەيگەن سايىن, مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ كولەمى ارتىپ, سوعان ساي قاۋىپتى قالدىقتاردىڭ دا مولشەرى ءوسىپ كەلەدى. الايدا ولاردى قاۋىپسىز جيناۋ, تاسىمالداۋ جانە جويۋ ءىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى ەڭ وسال تۇستاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
مىسالى, استانا قالاسىندا مەديتسينالىق قالدىقتاردى ورتەۋ ارقىلى كادەگە جاراتۋمەن تەك ءبىر عانا ارنايى پوليگون اينالىسادى. ينفراقۇرىلىمنىڭ مۇنداي شەكتەۋلىلىگى قالدىقتاردى دەر كەزىندە ءارى قاۋىپسىز جويۋ ىسىندە ەلەۋلى قيىندىقتار تۋعىزادى. كوپتەگەن مەديتسينالىق ۇيىمدار قالدىقتاردى ۋاقىتىلى تاپسىرا الماي, مەكەمە اۋماعىندا جيناقتاپ قويۋعا ءماجبۇر. بۇل ءوز كەزەگىندە سانيتاريالىق تالاپتاردىڭ بۇزىلۋىنا جانە جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ تارالۋ قاۋپىنىڭ ارتۋىنا اكەلىپ سوعادى.
اسىرەسە ب جانە ۆ ساناتىنداعى مەديتسينالىق قالدىقتار: پايدالانىلعان شپريتستەر, امپۋلالار, بيولوگيالىق ۇلگىلەر, تاڭعىش ماتەريالدار مەن وزگە دە زالالدانۋ قاۋپى بار زاتتار ادام دەنساۋلىعى مەن قورشاعان ورتا ءۇشىن ايتارلىقتاي قاۋىپ توندىرەدى. مۇنداي قالدىقتاردى دۇرىس ساقتاماۋ نەمەسە ءتيىستى تارتىپپەن جويماۋ توپىراقتىڭ, سۋدىڭ جانە اۋانىڭ لاستانۋىنا, ءتۇرلى ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
مەديتسينالىق قالدىقتاردى جيناۋ جانە جويۋمەن اينالىساتىن ليتسەنزياسى بار وپەراتورلاردىڭ تاپشىلىعى دا جاعدايدى قيىنداتقان. اسىرەسە اۋىلدىق وڭىرلەردە ارنايى كومپانيالار مۇلدە جوق نەمەسە ولاردىڭ تۇراقتى ءارى قاۋىپسىز تاسىمالداۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. سالدارىنان كەيبىر مەكەمەلەر زاڭسىز ادىستەرگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر, ياعني ەسكى پەشتەردە ورتەيدى, تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگونىنا كومە سالادى نەمەسە قورشاعان ورتاعا تاستايدى.
قولدانىستاعى نورماتيۆتىك بازا قالدىقتاردىڭ ساناتتارىن جانە ولاردى كادەگە جاراتۋ ءتارتىبىن ايقىنداعانىمەن, باقىلاۋ مەن ورىنداۋ تەتىكتەرى ءالسىز. تەكسەرۋلەر جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلمەيدى, زاڭ بۇزۋشىلىقتار جاۋاپكەرشىلىككە الىنبايدى. كوپتەگەن مەديتسينالىق ۇيىمداردا قاجەتتى رەسۋرس, بىلىكتى مامان جانە ارنايى جابدىقتاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى.
قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ مەن اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. بىرقاتار مەديتسينالىق مەكەمەدە پەرسونال قالدىقتارمەن قاۋىپسىز جۇمىس ىستەۋ بويىنشا ءتيىستى دايارلىقتان وتپەيدى. سۇرىپتاۋ, تاڭبالاۋ جانە ۋاقىتشا ساقتاۋ داعدىلارىنىڭ بولماۋى باستاپقى كەزەڭدە رەتسىزدىك تۋعىزىپ, كەيىنگى كادەگە جاراتۋ ۇدەرىسىن اناعۇرلىم قاۋىپتى ءارى شىعىندى ەتەدى.
سونىمەن قاتار مەديتسينالىق قالدىقتاردىڭ زاڭسىز اينالىمى قاۋپىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى. كەي جاعدايلاردا پايدالانىلعان شپريتستەر مەن قولعاپتاردىڭ, جۇيەلەردىڭ كولەڭكەلى نارىققا قايتا ساتىلعانى بەلگىلى بولعان. بۇل – تەك زاڭ بۇزۋشىلىق ەمەس, سونىمەن بىرگە ەپيدەميولوگيالىق قاۋىپ توندىرەتىن وتە قاۋىپتى ارەكەت.
ماسەلەنى شەشۋ جۇيەلى ءارى كەشەندى ءتاسىلدى قاجەت ەتەدى. ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتىپ, قوسىمشا پوليگوندار سالۋ جانە قالدىقتاردى تەرميالىق ءارى بالامالى جولدارمەن جويۋعا ارنالعان زاماناۋي قوندىرعىلاردى ەنگىزۋ ماڭىزدى. استانا مەن ءىرى قالالاردا قولدانىستاعى نىسانداردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتىپ, توتەنشە جاعدايلار كەزىندە پايدالانۋعا بولاتىن قوسىمشا رەزەرۆتەر قۇرۋ قاجەت.
مەديتسينالىق قالدىقتاردى ەسەپكە الۋ مەن باقىلاۋدىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسىن ەنگىزۋ دە وزەكتى. مۇنداي جۇيە قالدىقتاردىڭ پايدا بولعان ساتىنەن باستاپ تولىق جويىلعانعا دەيىنگى قوزعالىسىن قاداعالاپ, اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتەدى, زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ الدىن الادى جانە باقىلاۋشى ورگاندارعا ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار مەديتسينالىق ۇيىمدارعا قولداۋ كورسەتۋ ماڭىزدى: قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ, قاجەتتى كونتەينەرلەرمەن جانە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق ليتسەنزياسى بار وپەراتورلاردىڭ قىزمەتىنە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ قاجەت. بۇل اسىرەسە اۋداندىق ەمحانا, اۋىلدىق امبۋلاتوريا مەن ۆەتەريناريالىق قىزمەتتەر ءۇشىن اسا وزەكتى, سەبەبى ءدال وسى جەرلەردە ەرەجەلەردىڭ بۇزىلۋى ءجيى بايقالادى.
بۇل باعىتتاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ىسىندە پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى. ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەديتسينالىق قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى. ينستيتۋت دەپۋتاتتاردىڭ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مۇددەلى تاراپتاردىڭ قاتىسۋىمەن ءتيىمدى شەشىمدەر مەن ۇزدىك تاجىريبەلەردى تالقىلاۋعا ارنالعان جۇمىس كەزدەسۋلەرى مەن كونفەرەنتسيالاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرادى. مەديتسينالىق قالدىقتار ماسەلەسى – تەك سانيتاريالىق نەمەسە ەكولوگيالىق تاقىرىپ ەمەس, بۇل – قوعام دەنساۋلىعىنىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ ازاماتتار الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ كورسەتكىشى. ەگەر وسى باعىتتا ناقتى جانە ۇيلەستىرىلگەن شارالار قابىلدانباسا, ەلىمىز ەكولوگيالىق جانە ەپيدەميولوگيالىق تۇرعىدان كۇردەلى جاعدايلارعا تاپ بولۋى مۇمكىن. مۇنداي سالداردى كەيىن جويۋ ولاردى الدىن الا بولدىرماۋدان الدەقايدا قيىن ءارى شىعىندى ماسەلە.
نۇرتاس نۇرالى
قر ءپىب جانىنداعى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى,
اگرارلىق ماسەلەلەر,
ەكولوگيا جانە تابيعاتتى قورعاۋ زاڭناماسى ورتالىعىنىڭ مامانى