ءومىر دەگەن قىزىق قوي. اۋىلدا قوي باعىپ جۇرگەن قاراپايىم قازاقتىڭ ەسىمى ەل تاريحىنا جازىلىپ, بەرتىندە بۇكىل قازاقستان تانيتىن بولادى دەپ كىم ويلادى دەيسىز... اڭگىمەنى ارىدەن باستاساق, سوناۋ 1968 جىلى تالاس پەن مويىنقۇم اۋداندارىنىڭ شەكاراسىنداعى جۇرىن دەگەن جەردى ماماندار زەرتتەپ, ارتىنشا بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن باستايدى. قۇمنىڭ ىشىندە قوي باعىپ, قىر باسىنان قارايعان جان كورىنسە قۇداسىن كورگەندەي قۋاناتىن كەڭپەيىل شوپاندار كەن قورىن ىزدەپ جۇرگەن ماماندارمەن ءا دەگەننەن-اق شۇيىركەلەسىپ كەتىپتى. سونىڭ ىشىندە اسىرەسە, قويشى امانگەلدى بەكەجانوۆ جەر بۇرعىلاۋشىلاردى ءجيى-ءجيى قوناققا شاقىرىپ, تىپتەن جاقىن ارالاسقان ەكەن.
– بۇرعىلاۋشىلار قىستاي وسى ماڭنىڭ ءبارىن قازىپ شىقتى, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن امانگەلدى بەكەجانوۆ. – كوكتەمگە سالىم: «جەر استىنان ۇلكەن گاز قورى شىعىپتى», دەگەن اڭگىمە ەستىدىك. راسىندا سول كوكتەمدەگى بۇرعىلاۋشىلاردىڭ كوڭىل-كۇيلەرى ەرەكشە ەدى. توپ باستىعى: «بۇل جەردىڭ اتى قالاي اتالادى؟» دەپ سۇرادى. «جۇرىن» دەدىم. قاپەلىمدە ءتىلى كەلە قويمادى. سوسىن: «ءسىزدىڭ اتىڭىزدى قويساق قالاي بولادى؟» دەپ سۇرادى. شىنىمدى ايتسام, نە ايتىپ تۇرعانىن دا تۇسىنگەنىم جوق. «ءوزىڭ ءبىل», دەگەندەي يىعىمدى قيقاڭ ەتكىزدىم دە قويدىم. سويتسەم, ولار ۇلكەن تەمىر قۇبىردىڭ بەتىنە دانەكەرلەۋشى قۇرالمەن «امانگەلدى» دەپ جازىپ كەتىپتى. ءيا, وسىلايشا تالاس پەن مويىنقۇم اۋداندارىنىڭ شەكاراسىندا جاتقان بۇل گاز قورى كارتادا «امانگەلدى» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلەنىپ, تاسقا باسىلدى. ارادا قانشاما جىلدار وتكەندە بۇل كەنىش ەلگە قۋانىش سىيلاپ, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العان ۇلكەن جاڭالىقتىڭ ءبىرى بولدى. قاراپايىم قويشىنىڭ ەسىمىمەن اتالىپ كەتكەن «امانگەلدى» گاز كەنىشى بۇگىندە وبلىسقا جىلىنا 330 ملن. تەكشە مەتر تابيعي وتىن بەرىپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا اشىلعان «جارقۇم» كەن ورنىنىڭ ارقاسىندا تاعى دا جىلىنا 65 ملن. تەكشە مەتر گازدى قوسىمشا الۋعا مۇمكىندىك تۋدى. جاقىندا «قازترانسگاز» اق امانگەلدى كەن ورنىنان جاڭا گەولوگيالىق قور تاپتى. قور «باتىس سۇلتانقۇدىق» قۇرىلىمىنان تابىلعان. جاڭا كەنىشتە الدىن-الا گەولوگيالىق بارلاۋ ەسەپتەرى بويىنشا كومىرسۋتەك شيكىزاتىنىڭ قورى 32,7 ميلليارد تەكشە مەتر, الىناتىن قور 24,5 ميلليارد تەكشە مەتر بولادى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل ارينە, تابيعي گاز بەن گاز كوندەنساتىن ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرىپ, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىن وتاندىق گازبەن قامتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. – ارينە, «امانگەلدى» گاز كەنىشىنىڭ اشىلۋىن بۇكىل ەل ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلدادى. ال, كەنىشتىڭ مەنىڭ ەسىمىممەن بايلانىستى قويىلعانىن ءدۇيىم جۇرتقا العاش بولىپ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ماقۇلبەك رىسداۋلەت پەن مەيرامبەك تولەپبەرگەن جەتكىزگەن ەدى. وسى گازەتتە جاريالانعان ماقالادان كەيىن جامبىل وبلىسىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ ارنايى اتباسىن بۇرىپ كەلىپ سالەم بەرىپ, سىي-سياپات جاسادى. سول كىسىنىڭ ىقپالىمەن كوپ ۇزاماي شىڭعىس دەگەن بالام «امانگەلدى» گاز كەنىشىنە جۇمىسقا تۇردى. اللاعا شۇكىرشىلىك, بۇگىندە 6 ۇل, 2 قىزىمنان 23 نەمەرە, 7 شوبەرە ءسۇيىپ وتىرمىن. جاسىم 75-تەن استى. كەمپىرىم ەكەۋمىز بالا-شاعانىڭ ۇيلەرىنە كەزەك-كەزەك قىدىرىپ, نەمەرە-شوبەرەلەردىڭ ءتاتتى قىلىقتارىنا تويماي جۇرگەن جايىمىز بار. ءبىر نەمەرەم جاقىندا جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, گاز مامانى دەگەن ديپلوم الدى, – دەيدى امانگەلدى اتا اعىنان جارىلىپ. «امانگەلدى» گاز كەنىشى قورىنىڭ كوبەيۋى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرمىسىنا ۇلكەن سەرپىن بەرۋدە. سودان بولار ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋدا سوڭعى جىلدارى وبلىستا ۇلكەن تىرلىكتەر اتقارىلىپ جاتىر. وبلىستا 373 اۋىل, قىستاق بار. سونىڭ 40 پايىزدان استامى گازداندىرىلعان. قازىر جامبىل وبلىسىندا تەك مويىنقۇم اۋدانىنا عانا گاز تارتىلماعان. بيىل شۋ, قورداي اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى تابيعي وتىننىڭ راحاتىن كورۋدە. ەندى قاراتاۋ قالاسىنان جاڭاتاس قالاسىنا گاز قۇبىرلارىن تارتۋدىڭ قامى جاسالۋدا. بىرەۋلەر باق ىزدەپ, تالاسىپ-تارماسىپ, قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا ومىردە باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا ۇرىپ جۇرەدى. اللا تاعالامنىڭ ءوزى تاماشا تارتۋ جاساپ, تاعدىرىن كۇرت وزگەرتكەن امانگەلدى اتاعا ءبىز دە اماندىق-ساۋلىق تىلەدىك.
ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.