مىڭجىلدىقتاردىڭ كۋاسىنە اينالعان قارت تاراز جىل وتكەن سايىن جاڭارىپ, جاڭعىرىپ كەلەدى. كەيىنگى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە وبلىس ورتالىعىندا جاڭا شاعىن اۋداندار بوي كوتەرىپ, ينفراقۇرىلىم جاڭعىرتىلىپ جاتىر. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيمەن, ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىر.
تاراز قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ورىنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىردە وبلىس ورتالىعىندا 23 مىڭعا جۋىق ازامات تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇر. ولاردىڭ ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋ ماقساتىندا جاڭادان سالىنىپ جاتقان «بالاۋسا», «شاپاعات», « ۇلى دالا» شاعىن اۋداندارىندا الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرىپ جاتىر.
«ۋاقىت وتكەن سايىن وبلىس ورتالىعىندا سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي سانى ارتىپ كەلەدى. وتكەن جىلى قالا اۋماعىندا 50 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالعان بولاتىن. بيىل 60 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ, ونىڭ ىشىندە « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا – 22, «شاپاعات» شاعىن اۋدانىندا – 16, «بالاۋسا» شاعىن اۋدانىندا 22 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ۇيلەردىڭ بارلىعى جىل سوڭىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. جىل باستالعالى بەرى 216 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەردىك. بۇدان بولەك, 3,8 ملرد تەڭگەگە نارىقتان قوسىمشا 266 پاتەر ساتىپ الامىز. بۇل جۇمىستىڭ بارلىعى شاھاردا كەزەكتە تۇرعان 23 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ وتىر. جاڭادان سالىنىپ جاتقان «بالاۋسا» شاعىن اۋدانىندا جالپى سانى 145 تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «بالاۋسادا» تەك الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي سالىنبايدى. مۇندا قازىرگى نارىققا سايكەس كوممەرتسيالىق تۇرعىن ۇيلەر سالۋدى دا جوسپارلاپ وتىرمىز. تارازدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان تالاس وزەنىنىڭ بويىندا 9, 12 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر بوي كوتەرىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مۇندا الەۋمەتتىك نىساندار دا سالىنادى. ولاردىڭ قاتارىندا مەكتەپ, بالاباقشا, ەمحانا, ۇلكەن كونتسەرت زالى بار. الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيلەر تۋرالى اڭگىمە قوزعالسا, جۇرت ونىڭ ساپاسى تومەن ەكەنىن ايتىپ جاتاتىنى بار. ۋاقتىندا مۇنداي اڭگىمەنىڭ ايتىلۋىنا نەگىز دە بولعان شىعار. سول ولقىلىقتارمەن تياناقتى جۇمىس ىستەدىك. قاسبەتىنەن باستاپ, بۇل جوبانى تولىقتاي زەردەلەدىك. شاتىرى دا, ىشكى قۇرىلىمى دا, جالپى ارحيتەكتۋرالىق شەشىم بۇرىنعىدان وزگەشە», دەيدى قالا اكىمى باقىتجان امىربەك ۇلى.
شاھار باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, «بالاۋسا» شاعىن اۋدانىندا سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەردە الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال توپتاعى ازاماتتاردىڭ جاعدايى ەسكەرىلگەن. مۇندا ءاربىر پودەزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا ارنالعان جەدەلساتى ورنالاستىرىلادى.
«مۇندا وزدەرىڭىز كورگەندەي, 4 بولمەلى پاتەر قاراستىرىلعان. بۇرىن ءبىز كوپبالالى انالارعا 3 بولمەلى پاتەر عانا ۇسىناتىنبىز. ەندى 4 بولمەلى پاتەر بەرەتىن مۇمكىندىك تۋادى. الەۋمەتتىك ۇيلەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ايرىقشا باسىمدىق بەرىپ وتىرمىز. سول تۇرعىدان العاندا مۇندا ارنايى 2 دارەتحانا, 2 جۋىنۋ بولمەسى بار ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سالىنىپ جاتقان ۇيلەردى كادىمگى بيزنەس كلاسس ساناتىنداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ساپاسىنا جاقىنداتۋعا دەن قويىپ وتىرمىز. ەڭ باستىسى, جاڭادان بوي كوتەرىپ جاتقان شاعىن اۋدانداعى كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىنا ساپالى ماتەريالدار پايدالانىلىپ جاتىر. بۇرىن ايتىلعان ۇسىنىستاردى دا نازاردان تىس قالدىرعان جوقپىز. جەرتولەلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى قاناتقاقتى جوبا جاساعان ەدىك. سول جوبانىڭ نەگىزىندە جەرتولەلەردەن ءار پاتەرگە ارنالعان جەكە بولمە سالۋدى ۇيعاردىق. مۇندا ءاربىر ازامات پاتەرىنە سىيماعان زاتتاردى قويادى. بۇل قادامعا تۇرعىندار سۇرانىسى نەگىزىندە باردىق», دەيدى ب.ورىنبەكوۆ.
باقىتجان امىربەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, «بالاۋسا» اۋدانىن كوگالداندىرۋ, اباتتاندىرۋ جۇمىسىنا ايرىقشا باسىمدىق بەرىلگەن. اسىرەسە بالالارعا قاجەتتى ويىن الاڭدارى, ۆوركاۋت, فۋتبول الاڭىن سالۋ ماسەلەسى جوبادا قاراستىرىلعان.
«تۇرعىندار تاراپىنان «بىزگە بالالار الاڭشاسى, فۋتبول الاڭى كەرەك» دەگەن ماسەلەلەر تۋىنداماۋعا ءتيىس. سول تۇرعىدا جاڭا شاعىن اۋداننىڭ جوسپارىنا وسى قاجەتتىلىكتى ەنگىزدىك. شاعىن اۋدانداعى تۇرعىن ۇيلەر الەۋمەتتىك ساناتقا جاتادى. مۇنداعى پاتەرلەردىڭ شارشى مەترىنىڭ باعاسى – 248 مىڭ تەڭگە. قالا بويىنشا نارىقتاعى باعا 350 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ءبىز كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا باعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن وسىنداي قادامعا بارىپ وتىرمىز», دەيدى ول.
كەيىنگى ءۇش جىلدىڭ بەدەرىندە وبلىس ورتالىعىندا جول جوندەۋ جۇمىستارى تىڭ قارقىن الدى. ناتيجەسىندە, وبلىس ورتالىعىندا 420 كوشەگە اسفالت توسەلىپ, تۇرعىندار تاراپىنان تۋىنداعان كوكەيكەستى ماسەلە ءوز شەشىمىن تابا باستادى. جول ماسەلەسى تولىقتاي شەشىمىن تاپقان تۇرعىن الاپتارىنىڭ قاتارىندا «بۋرىل» مەن «بارىسحان» دا بار.
«قالامىزداعى «بارىسحان» تۇرعىن الابىندا قازىرگى كەزدە 5 مىڭعا جۋىق حالىق قونىستانعان. حالىق اۋەلدە كوشەلەردى اسفالتتاۋ, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىن سالۋ ماسەلەسىن ءجيى ايتاتىن. ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە وسى ماسەلەلەردى ۋاقتىلى شەشۋگە دەن قويدىق. قازىر «بارىسحان» تۇرعىن الابىنداعى بارلىق 24 كوشەگە اسفالت توسەۋ جۇمىسى تولىق اياقتالدى. جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى سالىندى. بۇدان بولەك, كوشەلەردى جارىقتاندىرۋ جۇمىسى دا ۋاقتىلى قولعا الىنىپ, تولىعىمەن اياقتالدى. تۇرعىنداردىڭ تاعى ءبىر ءوتىنىشى – قوعامدىق كولىك. قازىر №29, №9 باعىتتاعى اۆتوبۋستار قالا مەن «بارىسحان» اراسىندا توقتاۋسىز ءجۇرىپ تۇر. ءبىز «بارىسحان» تۇرعىن الابىنا قونىستانعان تۇرعىندارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ۋاعدالاستىق. مۇندا قازىر كوگالداندىرۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. اپتا سايىن «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا سەنبىلىك وتكىزىلەدى. الداعى سەنبىدە بۇل الاپقا 5 مىڭ ءتۇپ اعاش وتىرعىزىلادى. ءار كوشەنىڭ بويىنا ەگىلگەن كوشەتتەردى تۇرعىندار وزدەرى سۋارادى, كۇتىپ باپتايدى», دەيدى قالا اكىمى.
راسىندا, اۋەلدە «بارىسحان» تۇرعىن الابىنىڭ ماسەلەسى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە شەشىمىن تابادى دەگەنگە ەشكىمنىڭ سەنبەگەنى انىق. ايتسە دە, قالا تىزگىنىن قولعا العان ب.ورىنبەكوۆ ساناۋلى جىلدىڭ ىشىندە مۇنداعى تولىپ جاتقان ماسەلەنى ۋاقتىلى شەشىپ, تۇرعىندار الدىندا بەرگەن ۋادەسىن ورىنداعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
«بارىسحان» تۇرعىن الابىنىڭ حالقى ءبىراز جىل بويى جول ازابىن تارتقانى بەلگىلى. بۇل ويدىم-ويدىم جول از ۋاقىتتا جوندەلەدى دەگەنگە ەشكىم سەنبەگەن ەدى. شۇرىق-تەسىك جولدان ءبارىمىز زارداپ شەكتىك. كەيىنگى ۋاقىتتا ءبىز قونىستانعان «بارىسحان» تۇرعىن الابىنا قالا بيلىگى ايرىقشا دەن قويعانى كوڭىل قۋانتادى. مۇنداعى بارلىق كوشەمەن بىرگە ءسۇيىنباي كوشەسىنە دە اسفالت توسەلدى», دەيدى «بارىسحان» تۇرعىن الابىنداعى ءسۇيىنباي كوشەسىنىڭ تۇرعىنى مىقتىبەك تاۋكەباەۆ.
وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىنداعى شاعىن تۇرعىن الاپتارى دا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرىنىڭ نازارىنان تىس قالعان ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – «تەكتۇرماس» تۇرعىن الابى. مۇنداعى شاعىن كوشەلەرگە دە دەر كەزىندە اسفالت توسەلىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلدى.
«جالپى العاندا, «تەكتۇرماس» تۇرعىن الابىندا 134 ءتۇتىن بار. مۇندا 500-گە جۋىق تۇرعىن قونىستانعان. «تەكتۇرماستا» دا جوسپارعا سايكەس جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. تۇرعىندار كەزدەسۋلەردە كوگىلدىر وتىن, اۋىزسۋ, كوشە جارىعى, جول, قوعامدىق كولىك ماسەلەسىن ءجيى كوتەرەتىن. قازىر جەرگىلىكتى جۇرت كوتەرگەن بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى شەشىمىن تاپتى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. ءبىز 2023 جىلى «تەكتۇرماسقا» گاز قۇبىرلارىن, سۋ جۇيەلەرىن تارتىپ, تولىقتاي گازبەن, سۋمەن قامتاماسىز ەتتىك. بىلتىر كوشەلەردى جارىقتاندىرۋ جۇمىسىن باستادىق. بيىل ول جۇمىستى دا تولىققاندى اتقارىپ شىقتىق. سونىمەن قاتار كوشەلەردى اسفالتتاۋعا جەدەل كىرىسىپ, ۋاقتىلى اياقتادىق. البەتتە, بارلىق ماسەلەنى جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن بىرلەسىپ شەشىپ جاتىرمىز. «تەكتۇرماس» تۇرعىن الابى حالقىنىڭ ءوتىنىشى نەگىزىندە قوعامدىق كولىك مارشرۋتىن 2023 جىلى اشىپ بەرگەنبىز. قازىرگى كەزدە تۇرعىندار اۆتوبۋستاردى جاڭالاۋ ماسەلەسىن العا تارتىپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن قالاعا 60-قا جۋىق جاڭا اۆتوبۋس كەلەدى. سونىڭ ەسەبىنەن قوعامدىق كولىكتەردى جاڭالايمىز», دەيدى ب.ورىنبەكوۆ.
جوسپارعا سايكەس قولعا الىنعان جۇمىستار «قاراساي» تۇرعىن الابىندا دا ساتىمەن اياقتالدى. مۇندا دا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس, قازىنادان قاراستىرىلعان قاراجات ەسەبىنەن كوشە جولدارى تولىقتاي اسفالتتالعان.
«جالپى العاندا 2024 جىلى «قاراساي» تۇرعىن الابىنداعى 11 كوشە بۇرىلىستارىنا جوندەۋ جۇرگىزىلدى. ۇزىندىعى 13,1 شاقىرىمدى قۇرايدى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى وسىلايشا دەر كەزىندە ورىندالدى», دەيدى تاراز قالالىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ جول سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى دامير ايمانوۆ.
«قاراساي» تۇرعىن الابىنىڭ حالقى جاڭا جولدى ۇزاق كۇتتى. ولار ءبىرىنشى كەزەكتە كوشەمىزدىڭ جولى جوندەلسە دەگەندى ءجيى ايتاتىن. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ باس اۋرۋىنا اينالعان ماسەلە از ۋاقىتتىڭ ىشىندە شەشىمىن تاپقانى كوڭىل قۋانتادى.
قالا تۇرعىندارىنىڭ تىلەگىنە سايكەس اسانباي اسقاروۆ كوشەسىنە جالعاساتىن اۆتوكولىك كوپىرىنىڭ قۇرىلىسى دا اياقتالدى. كوپىردىڭ قۇرىلىسىنا قازىنادان 200 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات قاراستىرىلعان بولاتىن.
«وسى جىلى « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانى مەن اسانباي اسقاروۆ كوشەسىن بايلانىستىراتىن اۆتوكولىك كوپىرى سالىندى. بۇل كوپىردىڭ جالپى كونسترۋكتسياسى 25 مەترگە تەڭ. مۇنداعى جول 9 مەتر بولسا, ەكى جاعىنان جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى قاراستىرىلعان. ىلگەرىدە كوپىر جوق كەزدە تۇرعىندار « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانى ارقىلى «بۋرىل» تۇرعىن الابىن اينالىپ وتەتىن. بۇل تۇرعىندارعا ىڭعايسىزدىق تۋدىراتىن. ەندى جولدى ۇزارتپاي, تىكەلەي وسى كوپىر ارقىلى اسانباي اسقاروۆ كوشەسىنە شىعا الادى. كوپىر جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ سۇرانىسىنا ساي سالىندى. مۇنداعى قۇرىلىس جۇمىسى جارتى جىلدىڭ بەدەرىندە اياقتالدى», دەيدى جاۋاپتى ماماندار.
قورىتا كەلگەندە, كەيىنگى جىلدارى وبلىس ورتالىعىن كوركەيتۋ جونىندە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارىلىپ جاتقانىنا ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. قالا اكىمى ب.ورىنبەكوۆ ءبىرىنشى كەزەكتە جەرگىلىكتى تۇرعىندار كوتەرگەن وزەكتى ماسەلەلەردى ۋاقتىلى شەشۋگە دەن قويىپ وتىر. بۇل جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى.
تاراز