شەرحان قالمىرزا – UEFA چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جالپى كەزەڭىندە ويناعان ەڭ جاس قاقپاشىلاردىڭ ءبىرى. ەرەسەكتەر ساپىنا جاڭا قوسىلعان دارىن الەمگە ايگىلى «رەال مادريد» كلۋبىنا قارسى ويىندا شەبەرلىك تانىتتى. حالىقتىق كومانداعا اينالعان «قايراتتىڭ» 18 جاستاعى قاقپاشىسىنىڭ بىزگە بەيمالىم قىرىن اناسى ساۋلە راباەۆادان سۇراپ بىلدىك.
– شەرحان تۋمىسىنان سپورتقا جاقىن بولعان سەكىلدى.
– بولار بالا بولمىسىنان بەلگىلى. ءبىر جاسقا تولماي ءتاي-ءتاي باسىپ, ەكى جاسقا جاقىنداعاندا روليك ساتىپ اپەرگەنىمدە ء«سۇرىنىپ, دەنەسىن جاراقاتتاپ الا ما» دەپ تە قاۋىپ ەتتىم. جوق, اياعىنا كيىپ, بويىن ۇيرەتكەن سوڭ سۇرىنبەي جۇيتكيتىن بولدى. روليكتى ەركىن مەڭگەرگەن بالا مۇزدىڭ ۇستىندە كونكيدى دە وڭاي يگەرىپ الادى ەكەن. شەرحان 4 جاسىنان باستاپ مۇزدا كونكيمەن سىرعاناعاندا كانىگى سپورتشىلار سەكىلدى ەدى. سىرت كوز ونى ارنايى ۇيىرمەگە باراتىن بالا دەپ تە ويلاۋى مۇمكىن. جاس كەزىنەن سپورتتىڭ قاي تۇرىنە قىزىعۋشىلىعى ويانسا, وزدىگىنەن ىزدەنىپ, مەڭگەرىپ الۋعا بەيىم بولدى. 5 جاسقا دەيىن ۆەلوسيپەد, ساموكاتتى دا زىر قاقتىرىپ, وزگەلەردەن كورگەن ءتۇرلى تريۋكتەردى دە اينا قاتەسىز قايتالايتىن.
– فۋتبولدان بۇرىن دجيۋ-دجيتسۋ سپورتىمەن ارنايى شۇعىلدانىپتى. سايىستارعا دا قاتىسقان بولار؟
– 5 جاستان اسقان سوڭ ءوزىنىڭ قالاۋىمەن دجيۋ-دجيتسۋ ۇيىرمەسىنە جازدىردىم. كوپ وتپەي باپكەرى بالانىڭ فيزيكالىق قۋاتى قاتارلاستارىنان جوعارى ەكەنىن بايقاپ, جارىسقا اپاراتىنىن ايتتى. ءسويتىپ, وزىنەن 2-3 جاس ۇلكەندەردىڭ اراسىندا دوداعا سالادى. سونداعى ويى ءوزىنىڭ بۇرىننان باپتاپ جۇرگەن تاعى ءبىر شاكىرتى شەرحانمەن ءبىر سالماقتا سىنعا تۇسەتىندىكتەن, جولدارى تۇيىسپەۋىن كوكسەگەن ەكەن. تۇپتەپ كەلگەندە سول شاكىرتىنىڭ چەمپيون اتانۋىنا كوپ كۇش سالادى. دەنە ءبىتىمىنىڭ ىرىلىگىن جەلەۋ ەتىپ, جاسىنىڭ كىشىلىگىنە قاراماستان, شەرحاندى وزگە توپقا ءبولىپ جىبەرەدى. ىرىكتەۋ سىنىنداعى قارسىلاستارىن جىعىپ, فينالدىق تارتىستا جەڭىلدى. وزىنەن ۇلكەن بالادان اسا الماعانىنا نامىستانعانى سونداي, ۇيگە جىلاپ كەلدى. «اناشىم, چەمپيون اتانسام دەپ بارىپ ەدىم, جەڭىسكە جەتۋگە بارىمدى سالدىم», دەپ ءوزىن-ءوزى جەگىدەي جەدى. ەگەر قاتارلاس قۇرداستارىمەن بەلدەستىرسە, چەمپيون اتانارى ءسوزسىز ەدى. بۇل قىساستىق انا رەتىندە مەنىڭ دە جانىما باتتى. قازىردەن مۇنداي قىسىم جاسالسا, بالانىڭ مەسەلى قايتىپ, پسيحولوگيالىق سوققى الارى ءسوزسىز. سودان كەيىن كوپ وتپەي-اق شەرحان بۇل سپورتتى دوعاردى. الگى باپكەر بىرنەشە جىل حابارلاسىپ, كەشىرىم دە سۇراعانىمەن, كەلىسىم بەرمەدىك. «شەرحاننان كەلەشەكتە دجيۋ-دجيتسۋدان الەمگە ايگىلى سپورتشى شىعاتىنىنا سەنەمىن» دەپ دۇركىن-دۇركىن شاقىردى.
– ودان كەيىن فۋتبولعا ويىستى عوي؟ قاقپاشىنىڭ اناسىنا دا وسى سپورت ءتۇرى تاڭ ەمەس سياقتى.
– وتباسىمىزدا ءۇش قىزبىز, اكەم ەدىلحان راباەۆ – فۋتبولدان باپكەر, قازىر دە بالالاردى فۋتبولعا باۋليدى. جەكە كلۋبى دا بار. ءوزىمنىڭ دە بالا كۇنىمدە فۋتبولعا قىزىعۋشىلىعىم وزگەشە ەدى. اكەم بۇل قادامىمدى قولدادى, ءتىپتى تاشكەنتكە دە جىبەرۋدى ۇيعاردى. الايدا انام قارسى بولىپ, جەڭىل اتلەتيكامەن شۇعىلداندىم. شەرحان جەتىگە تولعاندا اكەم: «قىزىم, سەنىڭ فۋتبولشى بولسام دەگەن ارمانىڭدى وسى جيەنىمىز جالعايتىن سەكىلدى. «استانا» كلۋبى 2007 جىلى تۋعان جەتكىنشەكتەردەن ىرىكتەۋ جۇرگىزبەك, اپارايىق» دەدى. بىردەن كەلىستىم دە, ۇشەۋمىز باردىق, شەرحان «استانا» كلۋبىنىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي ءوتتى.
ءوزى بالا كۇنىنەن تىڭعىلىقتى, قاعىلەز بولدى. 7 جاسىنان-اق ەرەسەك سەزىنىپ, جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعانىن تۇسىنە ءبىلدى. كلۋبقا قابىلدانعان سوڭ قوسشىدان استاناداعى جاتتىعۋ كەشەنىنە دەيىن قالاي جەتۋدىڭ باعىتىن ءوزىم ءۇش رەت جانىما ىلەستىرىپ كورسەتتىم. كەيىن ءوزى اداسپاي تاۋىپ بارىپ-كەلىپ ءجۇردى. قالانىڭ سىرتىنان ورتالىققا جەتكەنشە بىرنەشە قوعامدىق كولىككە اۋىسىپ وتىرادى.
فوتو: سەرىك ارداق ۇلى
اكەمنىڭ تاعىلىمىن الىپ, دوپتى قالاي توقتاتىپ, ءتۇزۋ تەبۋدىڭ تەحنيكاسىن مەڭگەرگەنى وراسان سەپتىگىن تيگىزدى. ول بىردەن قاقپاشى بولعان جوق. الدىمەن ورتالىق قورعاۋشى بولىپ بەكىتىلدى. قاتارلاستارىنان بويشاڭدىعىن ەسكەردى مە, باپكەرلەر قورعانىستا ويناۋدى تاپسىردى. جاتتىعۋ بارىسىندا كومانداسى جەڭىلىپ جاتسا, نامىستانىپ قاقپاعا ءوزى بارىپ اۋىسىپ تۇرا قوياتىن. باپكەرلەر ونىڭ قايتپاس مىنەزى مەن شاپشاڭ قيمىلىن ءجىتى باقىلاپ, قاقپاشىلاردىڭ قاتارىنا قوستى. ءسويتىپ, 14 جاسقا دەيىن بىلىكتىلىگىن شىڭدادى. قانداي سايىسقا قاتىسسا دا «ۇزدىك قاقپاشى» دەگەن ماراپاتتى الماي قايتقان كەزى سيرەك.
– «قايراتتىڭ» فۋتبول اكادەمياسىنا قالاي جولى ءتۇستى؟
– فۋتبول سكاۋتتارى ونى 12 جاسىنان شاقىردى. بىراق ءجاسوسپىرىم بالانىڭ ويىندا ءوزىنىڭ كومانداسىن ساتىپ كەتكەندەي بولام با دەگەن ۋايىمى تۇردى دا, كەلىسىم بەرمەدى. ەكى جىلدان كەيىن تاعى دا شاقىرتۋ ءتۇستى. تاڭەرتەڭ جاتتىعۋىنا بارىپ, تۇستەن كەيىن مەكتەپتە ساباعىنا قاتىسىپ, كەشكىسىن ۇيدە ىنىسىنە قارايلاسىپ, ماعان ەداۋىر قولعانات بولدى. بىراق شەرحاننىڭ فۋتبولمەن كاسىبي شۇعىلدانىپ, ءوزىن دامىتقانىن قالاپ, «قايرات» فۋتبول كلۋبىنىڭ اكادەمياسىنا اۋىسقانى دۇرىس دەپ شەشتىم. مۇنداعى باپكەرلەرى جانات زاكيروۆ پەن ساپار توبىلباي ۇلى دا شەرحاننىڭ بارعانىن قۇپ كورىپ, باتاسىن بەردى. فۋتبول اكادەمياسىندا مۇمكىندىك جوعارى ەكەنىن, ءوزىن-ءوزى جەتىلدىرۋگە, كەمەلدەنىپ دامۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعانىن ايتىپ, شاكىرتىنىڭ سەنىمىن نىعايتا ءتۇستى. بىراق «استانا» فۋتبول كلۋبىنىڭ باسشىلىعى العاشىندا جىبەرگىسى كەلمەدى, ءتىپتى كەلىسىمشارت تا ۇسىندى. «كەسىمدى ءسوزىن شەرحان ءوزى ايتسىن» دەدىم. جەتكىنشەك كەزىنەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاپ ەسەيگەن ول ويلانا كەلە, اكادەمياعا اۋىسۋ-عا شەشىم قابىلدادى. جاراتقان جولىن وڭعارىپ, تاباندىلىعى مەن ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا قابىلەتىن, تالانتىن پاش ەتتى. «قايراتتىڭ» جاستار كومانداسىندا وينادى, Freedom QJ League تارتىستارىندا ءوزىنىڭ شەبەرلىگىمەن جانكۇيەرلەرىن قۋانتتى.
– كوپشىلىك ونىڭ شەبەرلىگىنە ۋەفا چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جالپى كەزەڭىندەگى بەتاشار ماتچتا ءتانتى بولىپ, ەسىم-سويىنا تەرەڭدەي قانىعا ءتۇستى. ليسسابوندا وتكەن «سپورتينگ» پەن «قايرات» تارتىستا ەل سەنىمىن اقتادى. اناسى رەتىندە جۇرەگىڭىزگە تۇسكەن كۇش جەڭىل بولماعان شىعار؟
– ارينە, جۇرەگىمىزدى قوزعاپ جىبەرگەن ماتچ بولدى. 18 جاستاعى ۇلىمنىڭ مەن سول مەزەتتە تەك كلۋبتىڭ عانا ەمەس, مۇقىم ەلدىڭ ابىرويىن ارقالاپ شىققانىن سەزىندىم. ءبىز چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جالپى كەزەڭىندە الاڭعا نەگىزگى قۇرامدا شىعادى دەپ ويلاعان جوق ەدىك. «قايراتتىڭ» قاقپاشىسى تەمىرلان اناربەكوۆ ەل چەمپيوناتىنداعى ويىندا اۋىر جاراقات الدى. تەمىرلان شەرحاندى جاقىن تارتىپ, ءتىپتى اعاسىنداي قامقورلىق تانىتىپ جۇرەدى. وعان مەن دە, بالامنىڭ اعا-دوسى دەپ, ءاردايىم انالىق كەڭەسىمدى ايتىپ وتىرامىن. «اقتوبەگە» قارسى ويىندا جاراقاتتانعانى جانىما قاتتى باتتى. باپكەرلەر تەمىرلاننىڭ ورنىنا شەرحانعا سەنىم ارتتى. «قايرات» فۋتبول كلۋبى 70 جىلدىق تاريحىندا ۋەفا چەمپيوندار ليگاسىنىڭ جالپى كەزەڭىنە تۇڭعىش شىقسا, ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن ويىنشى وسى تەمىرلان دەپ بىلەمىن. «سپورتينگ», «رەال مادريدكە» قارسى ماتچتاردا ءوزى شىقسا دەپ ويلاپ ەدىم. «قايراتتىڭ» نەگىزگى قاقپاشىسى الەكساندر زارۋتسكيدىڭ دە ەڭبەگى زور. چەمپيوندار ليگاسىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىندەگى ماتچتاردا ول دا شەبەرلىگىمەن دارالاندى.
ليسسابونداعى ماتچتى مەن كۇندەلىكتى قاربالاس شارۋادان كەش بوساعاندىقتان ۇيگە جەتە الماي جول-جونەكەي سپورت بارلارىنىڭ بىرىنەن تاماشالادىم. قۇربىمدى شاقىرىپ الىپ بىرگە كوردىك. ماڭايىمىزدا وتىرعاندار دا ەرەكشە قولداۋ تانىتىپ, الماتىلىق كلۋبتىڭ ويىنشىلارىنا بولىسىپ, دەم بەرىپ وتىردى. ماتچتىڭ ءبىرىنشى تايمىندا يۋلماننىڭ تەپكەن پەنالتيىن قايتارعاندا ورنىمنان قالاي اتىپ تۇرعانىمدى ءوزىم دە سەزبەي قالدىم. وزگەلەر ءبارى ماعان قاراپ اڭ-تاڭ بولىپ وتىر. «قايراتتىڭ» ناعىز جانكۇيەرى ەكەن» دەپ ويلاعان شىعار. ماتچ اياقتالعان سوڭ قۇربىم «بۇل كىسى قاقپاشى شەرحاننىڭ اناسى» دەگەندە ءبارى جامىراي كەلىپ قۇتتىقتاپ, فوتوعا ءتۇسىپ مارە-سارە بولدى.
– ودان كەيىن الماتىدا ايگىلى «رەال مادريدكە» قارسى ماتچتا دا جاستىعىنا قاراماي قايسارلىق تانىتتى.
– بۇكىل حالىققا فۋتبول مەرەكەسىن سىيلاعان ماتچتى «ورتالىق ستاديوننان» بارىپ تاماشالادىق. 90 مينۋت بويى ەرەكشە تولقىپ, قوبالجىدىم. ويىننىڭ الدىندا شەرحاننان «دايىنسىڭ با؟» دەپ سۇرادىم. «ارينە ءازىرمىن, اناشىم», دەدى داۋسى جارقىن شىعىپ. الماتىلىق كلۋبتىڭ ءىرى ەسەپپەن ۇتىلعانى بىزگە دە جەڭىل سوققان جوق. دەگەنمەن دە الەمگە ايگىلى كلۋبتىڭ ەلىمىزگە كەلىپ ويىن كورسەتۋى بىزدەگى سپورت سالاسىنا وڭ اسەر ەتەدى دەپ ويلايمىن. تالاي بالانىڭ فۋتبولعا دەگەن تالابىن ودان بەتەر ۇشتاي ءتۇستى, كوپتەگەن اتا-انانىڭ بالاسىن فۋتبولعا بەرۋگە ىقىلاسى ارتتى. «قايرات» ۇجىمىنا وسىنداي فۋتبول مەرەكەسىن سىيلاعانى ءۇشىن العىسىمىزدى ايتامىز. بۇل دودا بالامىزدىڭ دا جۇلدىزىن جاقتى. شەرحاندى ىزدەپ, سۇحباتقا شاقىرۋشىلار وتە كوپ. مەديا سالاسىندا ءتۇرلى اقپارات, اقيقاتىنان گورى شىندىققا جاناسپايتىن پىكىرلەر دە جازىلىپ جاتىر. بىراق ءبىز ونداي پىكىرلەرگە نازار اۋدارمايمىز. مەنىڭ ماقساتىم – پەرزەنتتەرىمنىڭ مىقتى ازامات, تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا كۇش سالۋ. شەرحانعا دا, ءىنىسى ابۋباكىرگە دە بارلىعى ادال ەڭبەك پەن ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا بۇيىراتىنىن ۇنەمى ايتىپ وتىرامىن. انالىق ارمانىم – شەرحاننىڭ الەمنىڭ تاڭداۋلى كلۋبتارىندا شىڭدالىپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان ءساتىن كورۋ. بۇعان جەتۋ جولىندا ءالى دە وراسان ەڭبەك ەتۋ كەرەگىن دە تۇسىنەمىن.
اڭگىمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»