ۇكىمەتتە ۆيتسە-پرەمەر – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعاريننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن سىرتقى ساۋدا جانە حالىقارالىق ەكونوميكالىق ۇيىمدارعا قاتىسۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ (ۆاك) وتىرىسىندا ىشكى نارىقتى قورعاۋعا جانە ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان بىرنەشە شەشىم قابىلداندى.
تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن ۆاك ءبىزدىڭ ەلدىڭ اۋماعىنا ويىن اۆتوماتتارىن اكەلۋگە رۇقسات بەرۋ ءتارتىبىن التى اي مەرزىمگە ماقۇلدادى. ولاردى تەك ويىن بيزنەسىنە مەملەكەتتىك ليتسەنزياسى بار ۇيىمدار عانا اكەلە الادى. ليتسەنزيا بەرۋ تەتىگى زاڭسىز ويىن بيزنەسى مەن لۋدومانياعا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە ەنگىزىلەدى.
سونداي-اق ۆاك-تا 2023 جىلعى 4 اقپاننان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان كۇنباعىس تۇقىمىن ەكسپورتتاۋعا سالىناتىن كەدەندىك باجدى (ەكب) ودان ءارى ساقتاۋدىڭ قانشالىقتى ماقساتقا ساي ەكەندىگى قارالدى. ونىڭ مولشەرى 20%-دى, بىراق ءبىر تونناسىنا 100 ەۋرودان كەم ەمەس سومانى قۇرايدى. باج قولدانىلعان ۋاقىت ىشىندە بيۋدجەتكە 24,1 ملرد تەڭگە تۇسكەن. ول ەل بيۋدجەتىنە قۇيىلىپ, كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە سۋبسيديا رەتىندە بەرىلەتىنى بەلگىلى. سونىمەن قاتار باج قولدانىلعان ءۇش جىل ىشىندە ەلىمىزدە كۇنباعىس مايىن ءوندىرۋ 2,5 ەسە, ەكسپورت 4,8 ەسە وسكەن. وسىلايشا, ەلىمىز العاش رەت كۇنباعىس مايىن ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ تاڭداۋلى وندىعىنا ەنىپ, 8-ورىندى يەلەندى. ەكب-نى ەنگىزۋ ناتيجەسىندە ىشكى نارىقتا كۇنباعىس مايىنىڭ باعاسى تۇراقتاندى: بۇگىندە ونىڭ 1 ءليترىنىڭ ورتاشا باعاسى 843 تەڭگە تۇرادى. ال باج الىمى ەنگىزىلگەن 2023 جىلدىڭ قاڭتارىندا 900 تەڭگەدەن جوعارى بولعان ەدى.
ايتسە دە, كۇنباعىس تۇقىمىن وندىرۋشىلەر ەگىن جيناۋ ناۋقانى كەزىندە كۇنباعىس تۇقىمىن ساتىپ الۋ باعاسى ولار كۇتكەن دەڭگەيدەن تومەن بولىپ تۇرعانىن ايتادى. تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە كۇنباعىس مايىنىڭ كوتەرمە نارىعىنا تالداۋ جۇرگىزىپ, ماي وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ساتىپ الۋ باعاسىن زەردەلەۋ تاپسىرىلدى. كەيىن بۇل ماسەلە كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا قايتا قارالماق.
جيىندا ۆاك شەشىمىمەن ەل اۋماعىنان سۇيىتىلعان مۇناي گازىن اۆتوموبيل جانە تەمىرجول كولىگىمەن اكەتۋگە سالىنعان تىيىم 6 ايعا ۇزارتىلدى. بۇل شارا سۇيىتىلعان گازدى وتىن رەتىندە پايدالاناتىن اۆتوموبيل قاتارىنىڭ ءوسۋىن جانە ونىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ, ىشكى سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق ەاەو ەلدەرىنە تاسۋدى قوسا العاندا, بۇقاشىقتى اكەتۋگە سالىنعان تىيىم دا 6 ايعا ۇزارتىلدى جانە ۇساق ءمۇيىزدى مالدىڭ 120 باس قوشقارىن اكەتۋگە بەرىلەتىن كۆوتانىڭ كۇشى ساقتالدى.