اقتوبە وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنا قاتىسقان جەڭىمپازدار ماراپاتتالدى. بيىل مارتوك اۋدانىندا مارال وسىرەتىن ء«زارۋ» شارۋا قوجالىعى, قوبدا اۋدانىندا «Qobda Milk» برەندىمەن ءسۇت ونىمدەرىن شىعاراتىن «نۇر-متس» شارۋاشىلىعى, قارعالى اۋدانىندا بال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن جەكە كاسىپكەر نيكولاي روۆەنسكي ۇزدىك دەپ تانىلدى.
سالتاناتتى راسىمدە وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ديدار بورانقۇلوۆ پەن وبلىستىق كاسىپكەرلىك باسقارماسىنىڭ باسشىسى الماس سالىقباەۆ جەڭىمپازدارعا سەرتيفيكاتتار مەن ارنايى مۇسىنشىلەر تابىستادى. ءۇش كاسىپكەر ەندى استانادا وتەتىن ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» كورمەسىنە اقتوبە وبلىسىنىڭ اتىنان قاتىسادى.
«ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى اۋىلداردان باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارا الاتىن كاسىپكەردى شىعارۋ ماقساتىندا ءۇش جىل بۇرىن قولعا العان باستاما ومىرشەڭدىگىن كورسەتتى. ونىڭ ءبىر دالەلى, جىل سايىن وسى جوباعا قاتىسۋشىلار قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. بيىلعى ۇزدىكتەردى قولداۋدا ەكى ماسەلەگە نازار اۋدارىلادى. بىرىنشىدەن, جەڭىمپازدار ءوز كاسىپتەرىن دامىتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك قايتارىمسىز گرانتتار كونكۋرسىنا قاتىسىپ, 5 ملن تەڭگەگە دەيىن قارجى الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ەكىنشىدەن, كاسىبي ماركەتولوگتەر ولاردىڭ ونىمدەرىن بىرەگەي جوبا رەتىندە تانىتۋعا, سەرتيفيكاتتاۋعا ىقپال ەتىپ, ەكسپورتقا شىعارۋعا قولداۋ كورسەتەدى. نازار اۋدارارالىق جايت, وتكەن جىلدان باستاپ قايتارىمسىز گرانتتار تەك ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك مارتەبەسى بار كاسىپكەرلەرگە عانا بەرىلەتىن بولدى. قازىردە كاسىپكەرلەردىڭ جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋىنا باعىتتالعان ءتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالار بار. مۇنىڭ ۇزدىك ۇلگىسى – «اۋىل اماناتى» جوباسى. ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسىنىڭ جەڭىمپازدارى ءونىم وندىرۋشىلەر عانا ەمەس, وڭىرلىك برەندتى قالىپتاستىرىپ جۇرگەن ازاماتتار. ولار ءوز جەتىستىكتەرى ارقىلى جاڭا كاسىپ باستاعاندارعا ونەگە كورسەتىپ كەلەدى. ويتكەنى جوبانىڭ ءتۇپ نەگىزىندە جەرگىلىكتى شيكىزاتتى پايدالانۋ, قول ەڭبەگىمەن بىرەگەي ءونىم جاساۋ, اۋىلدى دامىتۋ باستاماسى تۇر», دەدى وبلىستىق كاسىپكەرلىك پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ديدار بورانقۇلوۆ.
ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى اياسىندا جەر-جەردە قولدا بار شيكىزاتتى وڭدەپ, ءتۇرلى تۇرمىستىق, ساندىك بۇيىمدار جاسايتىن, ەكولوگيالىق ساپالى تاماق ونىمدەرىن وندىرۋمەن قاتار, ولاردى تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزۋ جولدارىن قالىپتاستىرعان اۋىل كاسىپكەرلەرى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى. ايتالىق, بيىلعى جىلدىڭ جەڭىمپازى ء«زارۋ» شارۋاشىلىعىنىڭ يەسى بانۋ تىلەگەنوۆا سەگىز جىلدان بەرى مارتوك اۋدانىنىڭ قازان اۋىلىندا مارال ءوسىرىپ, ونىڭ مۇيىزدەرىن ەمدىك ماقساتتارعا پايدالانۋدى جاقسى جولعا قويعان. بۇدان بولەك, كاسىپكەر مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دە دامىتىپ وتىر. قىسى-جازى قازان اۋىلىنداعى شيپاجايعا جان-جاقتان ەمدەلۋشىلەر كوپ كەلەدى.
قوبدا اۋدانىنداعى «نۇر-متس» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى نۇرسۇلۋ ساتاەۆانىڭ ايتۋىنشا, شارۋاشىلىق ماماندارى 300 ءىرى قارانى كۇتىپ-باپتاپ, ساۋىلعان ءسۇتىن وڭدەپ, قاپتامالارعا سالىپ, جان-جاققا تاراتۋمەن اينالىسادى. بۇل – اۋىل كلاستەرى ۇلگىسى. ازىرشە, شارۋاشىلىق ونىمدەرىن اۋدانعا, اقتوبە قالاسىنا تاراتىپ كەلەدى. قوجالىق يەسى الداعى ۋاقىتتا گرانتتىق قارجىعا قول جەتكىزسە, ءسۇتتى وڭدەيتىن, ساقتايتىن جاڭا جابدىقتار ساتىپ الۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.
بەس جىل بۇرىن «اۋىل اماناتى» جوباسىمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, وعان 10 ارا ۇياسىن ساتىپ العان نيكولاي روۆەنسكي وسى ەرەكشە جاندىكتى ءوسىرۋدىڭ قىر-سىرىن تالماي ۇيرەنىپ كەلەدى. بۇرىنعى تەمىرجول ينجەنەرى وسىنداي تاۋەكەلگە بارعانىنا وكىنبەيدى. قارعالى وزەنىنىڭ بويىنداعى توعايدا ومارتاسىن قۇرعان كاسىپكەر مامىردان كۇزگە دەيىن ارالارىن باپتاۋمەن اينالىسادى. بۇگىندە شارۋاشىلىعىنداعى 30 كارنيكا تۇقىمدى ارا ۇياسىنان ساتىلىمعا ءتورت ءتۇرلى بال شىعارىپ وتىر. ونىمدەرى اقتوبە وبلىسىندا جاقسى سۇرانىسقا يە.
شارا بارىسىندا كاسىپكەرلىك باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى قايتارىمسىز گرانتتارعا ءوتىنىم بەرۋ شارتتارىن ءتۇسىندىردى. گرانت يەگەرى مەملەكەت قارجىسىن جابدىقتار مەن شيكىزات, فرانشيزا ساتىپ الۋعا, جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋگە, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جۇمساۋعا ءتيىس. ءوز كەزەگىندە كاسىپكەرلەرگە دە تالاپ قاتاڭ. ويتكەنى جوبا باستاۋعا ۇسىنىس بىلدىرگەن كاسىپكەر 20% مولشەرىندە ءوز قاراجاتىن قوسادى. گرانتتى باسقا ماقساتقا پايدالانۋعا مۇلدە بولمايدى. تۇپكى ناتيجە – ءونىم ءوندىرۋ, بىرنەشە جۇمىس ورنىن قۇرۋ. جاقىن كۇندەرى اقتوبە وبلىسىنىڭ كاسىپكەرلەرىنەن قايتارىمسىز گرانت الۋ جوباسىنا ءوتىنىم قابىلداۋ باستالادى.
اقتوبە وبلىسى