قىركۇيەكتىڭ سوڭعى جەكسەنبىسى – ماشينا جاساۋشى كۇنى. ۇكىمەتتىڭ رەسمي دەرەگىنشە, بيىل 6 ايدا ماشينا جاساۋ 11,1% ءوسىم كورسەتتى. وڭدەۋشى ونەركاسىپتەگى ۇلەسى 19%-عا جەتتى. اۆتوموبيل جاساۋ جالپى كولەمنىڭ 41%-ىن قۇراپ وتىر. قازىر ەلدە «JAC», «Chevrolet», «KIA», «Lada», «Jetour», «Hongqi», «Skoda», «Hyundai» جانە «Genesis» ماركالارى شىعارىلادى. بيىل الماتىدا مۋلتيبرەند زاۋىتى, قوستانايدا «KIA» زاۋىتى ىسكە قوسىلماق. «Changan», «Haval», «Chery» كولىكتەرى قۇراستىرىلىپ, ءوندىرىس كولەمى ۇلعايا تۇسپەك. جىل سوڭىنا دەيىن 147 824 كولىك شىعارۋ كوزدەلگەن.
ينۆەستيتسيا يگىلىگىن كورىپ وتىر
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, سالا يندۋستريالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى درايۆەرىنە اينالدى. ءبىرىنشى توقساندا ىشكى جالپى ونىمدەگى ماشينا جاساۋ كورسەتكىشى 2,3%-عا جەتكەن, بۇل – مەتاللۋرگيادان كەيىنگى ەكىنشى ورىن.
«بىلتىر سالانىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ۇلەسى 18,9%-عا جەتتى. تۇتاس ەلىمىز بويىنشا 4,3 مىڭنان استام كاسىپورىندا 131 مىڭنان اسا ادام ەڭبەك ەتىپ جاتىر. سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى دا ارتىپ كەلەدى. بيىل جەتى ايدا نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا ەكى ەسەگە جۋىق ءوسىپ, 163 ملرد تەڭگەگە جەتتى. اۋقىمدى جوبالارمەن بىرگە جاھاندىق برەندتەر كەلىپ, ولاردىڭ اينالاسىندا مەتالدى وڭدەۋدەن ەلەكترونيكاعا دەيىن جەرگىلىكتى جەتكىزۋشىلەردىڭ كلاستەرى قالىپتاسا باستادى. بۇل مىڭداعان جاڭا جۇمىس ورنى, تەحنولوگيالار ترانسفەرى جانە ەڭ باستىسى, وتاندىق ينجەنەرلەردىڭ كاسىبي ساپاسى كۇشەيە تۇسەدى دەگەن ءسوز», دەيدى مينيستر.
بيىل ينۆەستيتسيا كولەمى 302,1 ملرد تەڭگەگە باعالاناتىن 20-دان اسا جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلعان. ناتيجەسىندە, 6,2 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى. الداعى كەزەڭدە 464,6 ملرد تەڭگە بولاتىن 29 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. دەمەك, قوسىمشا 5,4 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلادى.
«تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – جوعارى تەحنولوگيالى توراپتاردىڭ ۇلەسى ءوسىپ كەلەدى. ەلىمىزدە تەلەديدار, كىر جۋعىش ماشينا جانە باسقا دا تۇرمىستىق تەحنيكانىڭ ءوندىرىسى جولعا قويىلدى. ەلەكترتەحنيكالىق ونىمدەر جەلىسى كەڭەيدى. مۇناي-گاز سالاسىنا ارنالعان جابدىقتار بويىنشا بىرلەسكەن جوبالار ىسكە قوسىلۋدا. تەمىرجول ماشينا جاساۋ سالاسىندا جولاۋشىلار ۆاگوندارى مەن لوكوموتيۆتەردى لوكاليزاتسيالاۋ دەڭگەيى 40-50%-عا جەتتى. بۇل ءاربىر ونىمدە جەرگىلىكتى ينجەنەريانىڭ ۇلەسى ارتقانىن بىلدىرەدى», دەدى ەرسايىن ناعاسپاەۆ.
بىرقاتار ماسەلە دە بار
«Karlskrona LC AB» باس ديرەكتورى تالعات الپىسباەۆتىڭ ايتۋىنشا, سالادا ءوندىرىس كولەمى ءوسىپ كەلەدى, ءونىم تۇرلەرى كەڭەيىپ جاتىر. كەيبىر باعىتتا ءوسىم الەۋەتى وتە جوعارى. بىراق شەشىمىن تاپپاعان جۇيەلى ماسەلەلەر بار. سونىڭ ءبىرى – وتاندىق وڭدەۋشى كاسىپورىنداردى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ جايى.
كاسىپورىندار ساپالى ءارى قولايلى باعاداعى ماتەريالداردى ەل ىشىنەن تابا الماي وتىر. وسى سەبەپتى, مەتالل ونىمدەرىن جانە باسقا دا قاجەتتى زاتتاردى سىرتتان اكەلۋگە ءماجبۇر. بۇل شەتەلدىك فاكتورلارعا تاۋەلدىلىكتى ارتتىرىپ, تاۋەكەلدەردى كوبەيتەدى. مىسالى, 2023 جىلى ەلىمىز قارا مەتاللۋرگيا ونىمدەرىن 3 ملن توننا كولەمىندە 2,5 ملرد دوللارعا يمپورتتادى. ال «قارمەت» ىشكى نارىققا بار بولعانى 700 مىڭ توننا ساتتى. بۇل ءوندىرىستىڭ 24%-ىنا تەڭ. سونىمەن قاتار قۇنى نەبارى 800 ملن تەڭگە بولاتىن 11,5 ملن توننا رۋدا مەن كونتسەنترات ەكسپورتتالدى.
«زاڭ بويىنشا ءتۇستى مەتاللۋرگيا ونىمدەرى – اليۋميني, مىس, مىرىش ىشكى نارىققا ەكسپورتتىڭ ەڭ تومەنگى باعاسىنان جوعارى ەمەس دەڭگەيدە جەتكىزىلۋگە ءتيىس. بىراق قولدانىستاعى ەرەجەدە باعا لوندون بيرجاسىنان 5% جەڭىلدىكپەن بەلگىلەنگەن. بۇل – زاڭعا قايشى جاعداي. سونىمەن قاتار قارا مەتالل, بولات, شويىن, پروكات, پوليمەر سياقتى ماڭىزدى ماتەريالدار مۇلدە تىزىمدە جوق. ىشكى وڭدەۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن وسى تاسىلدەردى قايتا قاراۋ قاجەت. ءتيىمدى شەشىمدەردىڭ ءبىرى – شيكىزات ەكسپورتىنا تاريفتىك رەتتەۋ ەنگىزۋ. بۇل ەل ىشىندە قوسىلعان قۇندى ساقتاپ, جاڭا وندىرىستەرگە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ىقپال ەتەدى. قىتاي تاجىريبەسى مۇنى دالەلدەپ وتىر. شيكىزات ەكسپورتىنا تىيىم سالىنىپ, وڭدەۋ دەڭگەيى جوعارىلاعان سايىن ەكسپورتتىق تاريف تومەندەتىلەدى», دەيدى ت. الپىسباەۆ.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – قارجىلاندىرۋ. ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ مەن جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋ ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى ءارى قولجەتىمدى ينۆەستيتسيالار قاجەت. ماشينا جاساۋدى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى اياسىندا بەس جىلدا 600 ملرد تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلعان. بىراق بىلتىر جوسپارلانعان 50 ملرد تەڭگە جەتكىزىلمەدى.
«سونىمەن قاتار «دامۋ» قورى ارقىلى پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى سۋبسيديالاۋ تەتىگى توقتاتىلدى. بۇل كاسىپكەرلەر ەڭ ءجيى پايدالانعان قولداۋ قۇرالى بولاتىن. وسى تەتىك ارقىلى 3,5 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى نەسيەلەردى 8–10%-بەن الۋ مۇمكىن ەدى. ەندى «بايتەرەك» حولدينگى ۇسىنعان جاڭا شارتتا مولشەرلەمە 12,6% بولدى. بۇل – تەحنولوگيالىق تۇرعىدا كۇردەلى جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىن كاسىپورىندار ءۇشىن اۋىر جاعداي», دەيدى «Karlskrona LC AB» باس ديرەكتورى.
10 مىڭ جۇك كولىگىن شىعارادى
سالاداعى باس كوتەرەر زاۋىتتىڭ ءبىرى – «سەماز». كومپانيا باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قادىروللا جۇماعۇلوۆتىڭ سوزىنشە, اۆتوكولىك قۇراستىرۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىندار وسى باعىتتا تۇراقتى تۇردە دامىپ كەلەدى.
«بۇگىندە زاۋىت وتىزدان استام ۇلگى شىعارۋدى يگەردى. ولاردىڭ قاتارىندا ارنايى تەحنيكا, اسكەري ماشينا, ورتا تونناجدى كولىكتەر بار. بۇل ونىمدەر قورعانىس مينيسترلىگىنە, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە, توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنە, ۇلتتىق گۆاردياعا جەتكىزىلىپ ءجۇر. ورتا تونناجدى كولىكتەر جەكە كاسىپكەرلەر اراسىندا كەڭىنەن تارالعان. زاۋىت 7 ۇلگىدەگى قالاىشىلىك اۆتوبۋستار مەن ەكى ۇلگىدەگى جۇك كولىگىن جاساپ وتىر», دەيدى ول.
ال وندىرىستىك قۋاتى – جىلىنا ءۇش مىڭ تراكتور, 10 مىڭ جۇك كولىگى مەن 1200 اۆتوبۋس شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر زاۋىتتا 400-دەن استام ادام ەڭبەك ەتەدى. جاڭا الاڭ پايدالانۋعا بەرىلگەن سوڭ, 250 جۇمىس ورنى اشىلماق.