شىمكەنت قالاسىندا «ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋداعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.
باسقوسۋدىڭ ماقساتى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى نىعايتۋداعى تاجىريبەسىن تالقىلاپ, ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن ايقىنداۋ. جيىندا ۇلتارالىق دوستىقتى ساقتاۋ باعىتىندا پايدا بولعان ۇلگىلەر سارالانىپ, مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ جاڭا قىرلارى ءسوز بولدى.
القالى جيىننىڭ شىمىلدىعىن تۇرگەن «دўستليك» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى يكرامجان حاشيمجانوۆ كونفەرەنتسيانىڭ ماڭىزدىلىعىنا جان-جاقتى توقتالا كەلىپ: «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – تاتۋلىقتىڭ تەمىرقازىعى ءارى ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىنداعى التىن كوپىر. وسى ميسسياسىن ءالى دە ابىرويمەن اتقارا بەرەتىنىنە سەنىمىمىز كامىل», دەدى.
بۇدان كەيىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى قايرات بايمولدينوۆ ءسوز الدى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اسسامبلەيانىڭ ءحححىى سەسسياسىندا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ جونىندە ناقتى مىندەتتەر جۇكتەگەنىن, بۇگىنگى كونفەرەنتسيا سول مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىر كورىنىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جيىن بارىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وڭىرلىك ينتەگراتسيانى دامىتۋداعى ءرولى مەن جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىن قالىپتاستىرۋداعى ورنى باياندالدى. سونداي-اق تاراپتار عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن كەڭىنەن تالقىلادى. كورشىلەس وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان ەلدەرىنەن كەلگەن دەلەگاتسيا وكىلدەرى دوستىق پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ جولىنداعى تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.
بايانداماشىلار ورتالىق ازياداعى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ وڭىرلىك تۇراقتىلىقتىڭ تەمىرقازىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار مادەني بايلانىستاردى ارتتىرۋدىڭ جاڭا قىرلارىن, كورشى جاتقان ەلدەر اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى بەكىتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن عىلىمي تۇرعىدا زەردەلەدى.
وزبەكستانداعى قازاق ۇلتتىق مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى سەرىكباي ۇسەنوۆ: «ۇلت تاتۋ بولسا, تىنىشتىق زامان بولادى, بەيبىت زاماندا وركەندەۋ ىسكە اسادى», دەگەن وي ايتتى.
«وزبەكستاندا قازاق مەكتەبىن بىتىرگەن تۇلەكتەرمەن ءجيى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرامىز. سونىڭ ناتيجەسىندە جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسەتىن تالاپكەرلەر 15%-دان 45%-عا ارتتى. جاستاردىڭ كىتاپ وقۋعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءىس-شارالاردى قولعا الا باستادىق. سەبەبى حالىقتىڭ بولاشاعى ءبىلىمدى ۇرپاقتىڭ قولىندا. قازاق بالالارىنىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. وسى ورايدا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارىلدى. ايتالىق, قازاقستانداعى بىرنەشە ۋنيۆەرسيتەت وزبەكستانداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنان ءوز بولىمشەلەرىن اشتى. سونىڭ ءبىرى – شىمكەنتتەگى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى. ونىڭ ءبىر فيليالى شىرشىق قالاسىنان اشىلدى. ويتكەنى بۇل شاھاردا قازاق حالقىنىڭ وكىلدەرى كوپ تۇرادى. شىرشىقتا بۇگىندە 24 مىڭ قازاق ءومىر سۇرەدى. سول سەكىلدى بوستاندىق اۋدانىندا 56 مىڭ, جوعارى شىرشىق وڭىرىندە 66 مىڭ قازاق تۇرادى. سول وڭىردەگى مەكتەپ بىتىرگەن جاستاردىڭ جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋىنە قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساپ جاتىرمىز. جاستاردىڭ بويىنا قازىردەن ۇلتتىق قۇندىلىق پەن تاربيە سىڭىرە الماساق, ەرتەڭ ءبارى دە كەش بولۋى مۇمكىن. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ, ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن دە الدىمىزعا مىندەت ەتىپ قويىپ وتىرمىز. وزبەكستاندا بۇرىن 707 قازاق مەكتەبى بولعان. بۇگىندە ولاردىڭ سانى 361-گە قىسقارىپ كەتتى. ونىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, اتا-انالاردىڭ كوپشىلىگى بالالارىن ورىس نەمەسە وزبەك مەكتەبىنە بەرگىسى كەلەدى. وسىناۋ رۋحاني پروبلەمانىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا وزبەكستان پرەزيدەنتىنە ارنايى حات جازدىق. مەملەكەت باسشىسى قازاق بالالارىنىڭ قازاقشا تەست تاپسىرىپ, جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسۋگە رۇقسات بەردى. مۇنى قازاق پەن وزبەك حالىقتارىنىڭ ءوزارا سىيلاستىعىنىڭ ءبىر كورىنىسى دەپ بىلەمىز», دەدى س.ۇسەنوۆ.
قورىتىندى بولىمدە كونفەرەنتسياعا جينالعاندار ءوزارا پىكىر الماسىپ, ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ءبىلدىردى. وزبەكستاندىق ساراپشى فارمون توشەۆ: «ۇلتارالىق كەلىسىم – ەل دامۋىنىڭ كەپىلى. بۇل رەتتە قازاقستان تاجىريبەسى بۇكىل ورتالىق ازياعا ۇلگى بولا الادى», دەگەن ويىن جەتكىزدى.
شىمكەنت تورىندە وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا تاتۋلىق پەن دوستىقتىڭ بەرىك ىرگەسىن قالاپ, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىزگى قادامداردىڭ جاڭا بەلەسىن ايقىندادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ەتنوسارالىق بىرلىكتى تۋ ەتكەن بۇل باسقوسۋ ورتالىق ازيا ەلدەرىن ىنتىماققا شاقىرعان ماڭىزدى باستامانىڭ ءبىرى بولدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 30 جىلدىعى اياسىندا, شاھاردىڭ ورتالىق ساياباعىندا قازاقستان وزبەكتەرىنىڭ «دўستليك» ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «وزبەك ەتنوسىنىڭ ءتىلى, مادەنيەتى جانە سالت-ءداستۇرى كۇنى» كەڭىنەن اتالىپ ءوتتى. مەرەكەلىك ءىس-شارا بارىسىندا قالالىق وزبەك دراما تەاترىنىڭ ارتىستەرى اباي مەن الىشەر ناۋاي بەينەلەرىن سومداعان ساحنالىق قويىلىم قويدى. سونىمەن قاتار كەلۋشىلەر ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ايشىقتاعان كورمەنى تاماشالادى.
مادەني باسقوسۋعا سەنات دەپۋتاتى الىشەر ساتىبالديەۆ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى قايرات بايمولدينوۆ, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى باحتيور يبراگيموۆ, «دўستليك» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى يكرامجان حاشيمجانوۆ, ىشكى ساياسات جانە جاستار ىستەرى جونىندەگى باسقارما باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى زاڭعاربەك ۇسىپاحمەتوۆ, «قوعامدىق كەلىسىم» مەكەمەسىنىڭ باسشىسى نۇركەن الىمقۇلوۆ, وزبەك ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى تاحيربەك نيشانباەۆ, باسقا دا قوعام بەلسەندىلەرى قاتىستى.
مەرەكەلىك كونتسەرتتە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى شىرقالدى. ونەرپازدار «قوش كەلدىڭىز!» كومپوزيتسياسىنان كورىنىستەر قويدى. مۋكيمي اتىنداعى №13 مەكتەپتىڭ «باحور» بي ءانسامبلى وزبەكتىڭ «شودليك» اتتى ۇلتتىق ءبيىن, قازاق بيلەرىن بيلەپ, ونەرلەرىمەن كوپشىلىكتى ءتانتى ەتتى. تەاتر ارتىستەرى «سارىجايلاۋ» كومپوزيتسياسىن ساحنالاپ, كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءانشىسى نەماتيللا زيكريللاەۆ ت.مۇحامەدجانوۆتىڭ «وتان», ا.زاتسەپيننىڭ «تىڭدا» اندەرىن ورىنداپ, جۇرت كوڭىلىن سەرگىتتى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ەتنوسارالىق دوستىقتى نىعايتۋعا ارنالعان كونتسەرتتىك ءىس-شارا كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. مەرەكەلىك جيىن بارىسىندا ەتنومادەني بايلانىستاردى بەكەمدەۋگە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن بىرقاتار ازامات «دўستليك» قاۋىمداستىعىنىڭ سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى.