قايتا وڭدەۋ سالاسىنىڭ قارىشتى قادامى

ىرىمشىكتىڭ دە پايداسى كول-كوسىر

شىمكەنتتە اۋىل شارۋاشىلى­عى­نىڭ وڭدەۋ سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كاسىپكەر­لەر بارشىلىق. ولار مەم­لەكەتتىك قولداۋدىڭ ار­قا­سىندا ءوز كاسىپتەرىن باستاپ, سالا­نىڭ دامۋىنا ۇلەس­تەرىن قوسىپ ءجۇر. ەلىمىزدە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپ­سىزدىگى ماسەلەسى وتە وزەكتى. وسى ورايدا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن وڭدەۋمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەر بۇل مىندەتتى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. شىمكەنت مەگاپوليس بولعاندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىنا كوپ كوڭىل بولىنەدى. سەبەبى شاھاردا ەگىستىك جەر كوپ ەمەس. سوندىقتان جىلىجاي شارۋا­شىلىعىنا, باسقا دا دايىن ءونىم شىعاراتىن اگروجوبالارعا با­سىمدىق بەرىلەدى. قالا اكىمدىگى وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرۋ ماق­ساتىندا وڭدەۋ سالاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋدى الداعى ۋاقىتتا ارتتىراتىن بولادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, ايران-ءسۇت ونىمدەرىن وندىرەتىن كاسىپورىندار سانى كوبەيە تۇسەدى.

كاسىپكەر يزمير لاپاەۆ باسقا­راتىن «يزمير ترەيد» جشس ىرىمشىك وندىرۋمەن اينالىسادى. جۇمىسىن 2023 جىلعى ساۋىردە باستاعان. قازىردە «اپپەتيت» دەگەن اتاۋمەن پيتستساعا ارنالعان موتسارەللو ىرىمشىگىن وندىرەدى. بيزنەس باستاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا تۇركيادان ارنايى تەحنولوگ الدىرعان. ىرىمشىك ءوندىرىسى دە تۇرىك تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن. قالانىڭ شەتكى اۋماعىندا ورنالاسقان وندىرىستىك تسەحتا ون بەس شاقتى ادام جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 200–250 مىڭ تەڭگەنى قۇراي­دى. ي.لاپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىرىمشىك وندىرىسىنە قاجەتتى شيكىزاتتى اۋىل شا­رۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆ­تەرى ارقىلى جينايدى. شاھاردا مۇن­داي بىرنەشە كووپەراتيۆ بار. سونىمەن قاتار شارۋا قوجالىقتارىنان ءسۇت ساتىپ الادى. سەرىكتەستىك ءسۇتتى جينا­مايدى, اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆتەرى ءسۇت تا­سىعىش كولىكپەن وزدەرى اكەپ بە­رەدى. سەرىكتەستىك كووپەراتيۆتەر­مەن كەلىسىمشارت جاساسىپ, الدىن الا اقشاسىن تولەيدى. اۋا رايى جىلى مەزگىلدە كۇن سايىن تسەح­تا 40–45 توننا ءسۇت وڭدەلەدى. قىس­تىڭ كۇندەرى بۇل كورسەتكىش 20–25 تونناعا تومەندەيدى. كۇندەلىكتى شيكىزاتتىڭ ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتىلۋى شاعىن شارۋا قوجالىقتارى ەڭبەگىنىڭ ارقاسى. شىمكەنتتىڭ وزىندە مال ۇستاپ, ءسۇتىن ساۋىپ وتىرعان قاراپايىم وتباسىلار بار. سونىمەن قاتار كورشىلەس سايرام اۋدانىنداعى اۋىلداردا دا ءسۇت ساۋىپ, جان باعىپ وتىرعان وتباسىلار وتە كوپ. جالپى, سايرامدا مال شارۋاشىلىعى ەرەكشە دامى­عان. تۇركىستان وبلىسىنىڭ ءسۇت ون­دىرىسىندە اۋداننىڭ ستاتيستي­كالىق كورسەتكىشى ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. سايرامدىق شارۋالار وندىرگەن ءسۇت شىمكەنتتىڭ وڭدەۋ كاسىپورىندارىن دا قوسىمشا شيكى­زاتپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. نارىق زاڭدىلىعىنا ساي­كەس, سۇرانىس بار جەردە ءاردايىم ۇسىنىس تابىلادى. وڭدەۋ ونەر­كا­سىبىنىڭ ەكونوميكاعا بەرەر اسەرى مول. بىرىنشىدەن, ەگىن, مال شا­رۋاشىلىعىنىڭ ونىمدەرى قاجەت­كە جارايدى. ەكىنشىدەن, جاڭا جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى. شيكىزات كۇيىندە ساتقاندىقتان دايىن ءونىم باعاسى ءاردايىم قىم­بات. ودان تۇسكەن پايدا كاسىپ­­ورىن تابىسىن ارتتىرسا, بيۋدجەت­­ تۇسىمدەرىن دە ەسەلەيدى. مەملە­كەت قازىناسى كوبەيسە الەۋمەتتىك سالاعا جۇمسالاتىن قارجى دا مولايا تۇسەدى. سونداي-اق قوسىمشا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋادى. مەملە­كەتتىڭ بۇل سالاعا كوڭىل ءبولۋىنىڭ ءبىر سەبەبى ەركىن ساۋدا نارىعىندا, ەلىمىزدىڭ دۇكەن سورەلەرىندە شەتەل ونىمدەرى كوپ. ولارمەن باسەكەلەس بولىپ, ۇلتتىق ەكونوميكانى كوتەرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ قاجەت.

ەڭبەكپەن تاپقان باقىتىن

«مەن ءوزىم احىسقا تۇرىك ۇلتى­نىڭ وكىلىمىن. ءبىزدىڭ اتا-بابامىز سوناۋ سوعىس جىلدارىندا ستا­لين­دىك ساياساتتىڭ كەسىرىنەن تۋعان جەرىمىزدەن اۋىپ, وسىندا كەل­دىك. اتالارىم ايتىپ وتىرۋشى ەدى, العاش كوشىپ كەلگەندە جاع­داي قيىن بولدى, قازاق باۋىرلار كوپ جاردەم بەردى دەپ. قازاق حالقى كەزىندە كومەگىن ايامادى, ەندى ەلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوساتىن ءبىزدىڭ كەزەگىمىز كەلدى. شىمكەنتتە تۋىپ-ءوستىم. قالاداعى مەكتەپتە وقىپ, ون ءبىر جىلدىقتى ءبىتىردىم. سودان سوڭ وڭتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ, اعىلشىن ءتىلىنىڭ اۋدار­ماشىسى دەگەن ماماندىق الىپ شىقتىم. ءبىز وقۋ بىتىرگەن جىلدارى استانا قالاسىندا قۇرىلىس قايناپ جاتتى. نەبىر ءزاۋلىم عيماراتتار, جاڭا كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي اۋداندارى پايدا بولا باستادى. وزىممەن قاتارلاس جاستاردىڭ ءبارى تابىس جولىندا ەلورداداعى قۇرىلىسقا اعىلدى. سولارمەن بىرگە مەن دە تۇيىنشەگىمدى ارقالاپ, استاناعا تارتتىم. اعىلشىن ءتىلىن بىلەتىنىم كوپ كومەگىن تيگىزدى. وسىندا ءبىر تۇرىك قۇرىلىس كومپانياسىنا جۇمىسقا تۇرىپ, اۋدارماشى بولىپ قىزمەت ىستەدىم. جاستىقتىڭ لەبى باسىلعان سوڭ, تۋعان قالاما قايتىپ كەلدىم. انام ول كەزدە شاھاردىڭ قىرعى بازارىندا ساۋدا ىستەيتىن. ۇيدە تۇرىكتىڭ ۇلتتىق ىرىمشىگىن دايىنداپ سونى اپارىپ ساتاتىن. بازاردا ءوزىنىڭ ساۋدا نۇكتەسى بولدى. وسى كاسىپپەن وتىز جىل بويى اينالىستى. تۇرىك حالقىندا بۇرىننان قالىپتاسقان ىرىمشىك جاساۋدىڭ وزىندىك ءداستۇرى بار. ول قانشاما عاسىر بويى اتادان بالاعا بەرىلىپ كەلە جاتقان ميراسىمىز. سوندىقتان ۇلتتىق ىرىمشىكتىڭ تەحنولوگياسى, قۇپياسى تەك بىزگە عانا ءمالىم. ايتقانداي, تۇرىك تىلىندە ءبىز وندىرەتىن موتسارەللونى كاشار دەيدى. بىراق ول جالپاق جۇرتقا تۇسىنىكسىز بولعاندىقتان, كوپشىلىك ەستىپ ۇيرەنگەن موتسارەللو اتاۋىن قويدىق. موتسارەللونىڭ ءبىر ايىرماشىلىعى جۇمساق كەلە­دى, قاتتى قىزدىرعاندا ەريدى. بۇل ىرى­مشىك پيتستسا دايىنداۋعا ارنال­عان. باسقا ىرىمشىكتەر وعان جارا­مايدى. سەبەبى موتسارەللو­دان باس­قالارى قاتتى بولىپ كەلە­دى. ىس­تىق تەمپەراتۋراعا دا ەرىمەيدى. استانادان ورالعان سوڭ اناما كومەكتەسەيىن دەپ ۇلتتىق ءداستۇرىمىزدى قولعا الدىم. ءدامى تۇزدى بولىپ كەلەتىن تۇرىكتىڭ ىرىمشىگىن دايىنداپ, بازاردا, الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ساتا باس­تادىم. ءسويتىپ, ءبىر كۇنى ءوندىرىستىڭ اۋقىمىن كەڭەيتىپ, تسەح اشۋدى جوس­پارلادىم. ويلانا كەلە, پيتستسا­عا قاجەتتى موتسارەللو ىرىمشىگىن ازىرلەۋگە توقتالدىم. يدەيامدى جۇ­زەگە اسىرۋ ماقساتىندا جينال­عان ازىن-اۋلاق قاراجاتقا جالعا تسەح ساتىپ الدىم. سوسىن تۇركيامەن ىسكەرلىك بايلانىس ورناتىپ, با­ۋىرلاس ەلدەن وزىمە سەرىكتەس بولاتىن تەحنولوگ ماماندى تارتتىم. ول موتسارەللو دايىنداۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتتى. ىرىمشىك جاڭاشا داممەن شىعارىلىپ, كليەنتتەردىڭ تەز جۇرەگىن جاۋلاپ الدى. بۇگىندە نارىق سالاسىندا باسەكەلەستىك وتە جوعارى. دۇكەنگە كىرە قالساڭىز, الدىڭىزدان ىرىمشىكتىڭ نەشە ءتۇرى شىعادى. ءدامى مەن سىرت كەلبەتىنىڭ ادەمىلىگى بىرىنەن ءبىرى وتەدى. مۇنداي باسەكەلەستىككە ءبىز سەكىلدى شاعىن كاسىپكەرلەرگە توتەپ بەرۋ وتە قيىن. سوندىقتان نارىقتىڭ يگەرىلمەگەن جاڭا باعىتتارىن ىزدەدىك. ناتيجەسىندە, مەيرامحانالار مەن پيتستسا جاسايتىن جەلىلىك دامحانالارعا تىكەلەي ءونىمىمىزدى جەتكىزەتىن بولىپ كەلىستىك. سول سەبەپتى ىرىمشىگىمىز ساۋدا ورىندارىنا, دۇكەندەرگە جىبەرىلمەيدى. تەك ءىرى پيتسەريالار عانا الادى. مۇنداي پيتستسا دايىندايتىن ورىندار شىمكەنتتەن باسقا بارلىق وڭىردە جەتەرلىك. سولاردىڭ بارىنە ىرىمشىك تاراتامىز. استانا, الماتى مەن وزگە وڭىرلەردىڭ مەيرامحانا, ءدامحانالارى ءبىزدىڭ ىرىم­شىككە تاپسىرىس بەرەدى. وسىلايشا, باسەكەلەستىكتى اينالىپ ءوتۋدىڭ جولىن تاپتىق. مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا اۋىل شا­رۋا­شىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋشى كاسىپورىندارعا ۇكىمەت تاراپىنان كوپ كومەك بەرىلگەنىن ايتتى. راسىندا دا سولاي. مەملەكەتتەن كوپ جاردەم الىپ وتىرمىز. سونىڭ ءبىرى – سۋبسيديا. وڭدەلگەن ءسۇتتىڭ ءاربىر ليترىنە سۋبسيديا تولەنەدى. بۇل كەتكەن شىعىنداردىڭ ءبىر بولىگىن جابۋعا جاقسى كومەك بولىپ وتىر. پرەزيدەنت جولداۋدا وڭدەۋ سالاسىنا قولداۋ بولا بەرەتى­نىن جەتكىزدى. بۇل ءسوز بىزدەردى جىگەر­لەندەرىپ, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سە­نىمدى كۇشەيتتى. ۇكىمەت, جەرگىلىكتى اكىمدىك ءوزى قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعان سوڭ باتىل تۇردە ىسكە كىرىسەدى ەكەنسىڭ. ەڭ باس­تىسى, جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمالار ىسكە اسسا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وڭدەۋ سالاسى مىندەتتى تۇردە العا قاراي داميتىن بولادى», دەدى ي.لاپاەۆ.

كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا, كۇن سايىن 3,5–4 تونناعا دەيىن ءونىم شىعارىلادى. ونىڭ كولەمى قىس ايلارىندا شامالى ازايۋى مۇمكىن. باسقا ۋاقىتتا سۇرانىسقا قاراي ءونىم ءوندىرۋ تۇراقتى ءجۇرىپ وتىرادى. سەرىكتەستىك الداعى ۋاقىتتا ءونىم كولەمىن ۇلعايتىپ, كاسىپورىن اياسىن كەڭەيتپەك. ي.لاپاەۆ ىرىمشىك­تىڭ جاڭا تۇرلەرىن ازىرلەپ, ىشكى نارىقتى ساپالى وتاندىق ونىممەن قامتاماسىز ەتۋدى وسى باستان ويلاستىرىپ جاتىر. سوندىقتان تەك پيتسەريا ەمەس, دۇكەن سورەلەرىندە شىمكەنتتە وندىرىلگەن ءدامدى ىرىم­شىكتىڭ پايدا بولۋى ابدەن مۇمكىن. وسى ماقساتقا جەتۋ جولىندا ىسكەر ازامات مەملەكەت ۇسىنعان بار جەڭىلدىكتى پايدالانۋدى كوزدەپ وتىر. سول تۇرعىدا جەرگىلىكتى اكىم­دىكتىڭ قولداۋىنا زور سەنىم ارتادى.

اگروسالاعا بولىنەر قارجى قوماقتى

قالانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاۋاپتى باسقارمادان الىنعان مالىمەتكە سايكەس, بۇگىندە شاھاردا مال شارۋاشىلىعى ونىم­­دەرىن وڭدەيتىن ون بەس شاقتى ءىرى كاسىپورىن بار. ولاردىڭ قا­تارىندا «دوني لتد», «بيوفۋد», «وڭتۇستىك اگرو», جك «نۇرسۇلتان» سەكىلدى وڭدەۋشى كومپانيالار­دى اتاپ وتۋگە بولادى. بۇل كاسىپ­ورىن­داردىڭ ونىمدەرى قازىردە قالا­نىڭ ءاربىر دۇكەنىنىڭ سورەسىندە تۇر, شىمكەنتتىكتەردىڭ ءدامى مەن ساپاسىنا قاراي ساتىپ الاتىن ەڭ سۇيىكتى ازىق-ت ۇلىك تاۋارىنا اينالىپ كەلەدى.

جالپى, مەگاپوليستىڭ اگروسا­لا­دا اتقارىلعان بۇگىنگى جۇمىس­تارىنا كەلسەك, اۋىل شارۋاشى­لىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى قاڭتار-شىلدە ايلارىندا 29,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 2024 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 6,9% ارتىپ وتىر. سونىمەن قاتار بيىل شىمكەنت قالاسىندا 23 مىڭ گا جەرگە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلدى. ەگىستىك تاناپتاردىڭ ىشىندە ءداندى داقىلدار – 7 مىڭ, مايلى داقىلدار – 3,3 مىڭ, مال ازىقتىق داقىلدار – 10,9 مىڭ, كوكونىس پەن باقشالىق – 1,7 مىڭ, كارتوپ 0,1 مىڭ گا جەردى الادى. بيىلعى جيىن-تەرىم ناۋقانىندا وسى اتالعان ەگىس دالاسىنان 81 مىڭ توننادان استام ءونىم جينالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. قالا اكىمدىگى 2025 جىلعا ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ قويدى. وسىعان بايلانىستى ەگىن شارۋاشىلىعى سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 863,3 ملن تەڭگە قارجى قارالدى. ونىڭ ىشىندە مينەرالدى تىڭايتقىشتار­دىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋعا – 75 ملن, جىلىجاي كەشەنىنىڭ كوممۋنالدىق شى­عىندار قۇنىن ارزانداتۋعا – 767,8 ملن, تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى سۋبسيديالاۋعا 20,5 ملن تەڭگە ءبولىن­دى. سونىمەن قاتار بيىل شارۋا­شىلىقتاردان جالپى كولەمى 953 توننا ديزەل وتىنىنا ءوتىنىم بەرىلىپتى. جەڭىل­دەتىلگەن ديزەل وتىنىنىڭ بوساتۋ باعاسى ليترىنە 250 تەڭگە بولىپ بەكىتىلدى. جانار-جاعارماي شارۋاشىلىقتارعا تولىعىمەن ۇلەستىرىلدى. قاي كەزدە دە اگروسالا مەملەكەتتىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا عانا العا جىلجيدى. دامىعان شەتەلدە دە فەرمەرلەر ۇكىمەتتەن ءتيىستى دوتاتسيا­لارىن الىپ وتىرادى. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ ەل دە شارۋالارعا وراسان زور كومەك بەرىلىپ جاتىر. وسىنداي جاردەمنىڭ ارقاسىندا شارۋا قوجالىقتارى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن, كۇز­گى جيىن-تەرىمدى ويداعىداي اتقا­رىپ كەلەدى. شىمكەنت­تىك ديقان­دار جەڭىل­دەتىلگەن جانار-جاعار­ماي­دىڭ كومەگىمەن ەگىن ەگۋگە, ءونىم­دى جيناپ الۋعا كەتكەن ءبىراز شى­­عىندارىن وتەپ الىپ ءجۇر. سون­داي-اق شاھاردا جىلىجاي شا­رۋاشىلىعى وركەندەپ كەلەدى. قالا بولعان سوڭ, اشىق ەگىستىك القابى از. سوندىقتان ەگىن شارۋاشىلىعىندا جابىق كەشەندى ەگىستىك الاڭدارىنا بارىنشا دەن قويىلىپ وتىر. وسى ماقساتقا وراي شەتەلدەن ينۆەستورلار تارتىلىپ, اۋقىمدى جوبالار دا قولعا الىندى.

اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتە­ريناريا باسقارماسى مامان­دارىنىڭ مالىمدەۋىنشە, قالا اۋماعىندا 35 زاڭدى مال بوردا­قىلاۋ الاڭى جۇمىس ىستەيدى. الاڭ­داردا 11 مىڭ باس ءىرى قارا مال بور­داقىلانىپ جاتىر. سۇت­پەن بىرگە ەت ونىمدەرى دە ازىق-تۇ­لىك نارى­عىنىڭ باستى سۇرانىستا­رىنىڭ ءبىرى. سوندىقتان قالا بيلىگى مال شارۋاشىلىعىنىڭ ىشىندە ەت وندىرىسىنە دە اسا كوڭىل ءبولىپ وتىر. اسىرەسە ەت باعاسىنىڭ نارىقتا ارزان ەمەس ەكەنىن ەس­كەرسەك, بۇل سالانى دامىتۋدىڭ ماڭىز­دىلىعى وزىنەن ءوزى ايقىن­دالا تۇسەدى. شىمكەنتتىكتەر ەت ونىمدەرىن بارىنشا كوپ تۇتىنادى. تۇرعىنداردىڭ وسى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ماق­ساتىندا قالالىق اكىمدىك مال بورداقىلاۋمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتارعا كومەك بەرۋ­دەن ايانىپ قالىپ جاتقان جوق. ايتالىق, جىل سايىن كوكتەمگى ەگىن ناۋقانىندا مال ازىعى دا­قىل­دارىن كوبىرەك ەگۋگە باسا ءمان بەرىلەدى. مۇنداعى ماقسات – مال ازىعى داقىلدارىنىڭ قورىن مولايتۋ. سىرتتان اكەلىنگەن جەم­شوپ قىمبات بولادى. ەگەر قۇراماجەمدى شاھاردىڭ شارۋالارى وزدەرى وندىرسە, ول كەلەشەكتە ەت باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا ءسال دە بولسا اسەرىن تيگىزەدى. بۇدان بولەك, شاھاردا وننان استام ءسۇت فەرماسى بار. ولار وندىرگەن ونىمدەر شىمكەنتتىڭ سۇتكە دەگەن سۇرانىسىنىڭ ءبىراز بولىگىن جاۋىپ وتىر.

بۇگىندە مەگاپوليستە ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعى ءجۇرىپ جاتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ول ەكى كەزەڭدە ىسكە اسادى. ءبىرىنشى كەزەڭ ونلاين تۇرىندە جۇرگىزىلدى. تامىز ايى بويى قالانىڭ 13 ەلدى مەكەنىندە ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋ ايماقتارى ۇيىمداستىرىلدى. شارۋاشىلىقتار سول جەردە سا­ناق­تان ونلاين رەجىمىندە ءوتتى. ەكىنشى كەزەڭ وفلاين تۇرىندە ىسكە اسادى. ول 20 قىركۇيەك پەن 20 قازان ارالىعىن قامتيدى. وسى كەزەڭدە ساناق جۇرگىزۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ارنايى بريگادالار پلان­شەت ارقىلى تىركەلمەي قالعان شا­رۋاشىلىقتاردى ارالاپ, دەرەكتەر جينايتىن بولادى.

شارۋالاردى قۋانتقان جاڭالىق

مەگاپوليستىڭ اگروسالاسىن تۇبەگەيلى وزگەرىس كۇتىپ تۇر. جا­عىمدى جاڭالىقتى اۋىل شا­رۋا­­شىلىعى جانە ۆەتەريناريا باس­قارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جانىبەك توعاي ءبولىستى. ماماننىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ شارۋا قوجالىعى يەلەرى اۋىل شا­رۋاشىلىعى جەرىنىڭ سالىعىن وسى كۇنگە دەيىن جوعارى باعامەن تولەپ كەلگەن. ەندى جاڭا ەرەجەگە سايكەس شارۋالاردىڭ جەرگە تولەيتىن سالىق قۇنى بىرنەشە ەسەگە ازايادى. سالىق ازايعان سوڭ ونىمگە كەتكەن شىعىن دا تومەن­دەيدى. بۇل ءوز كەزەگىندە وندىرىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا اكەلەدى.

«2018 جىلى شىمكەنتكە رەسپۋبليكا­لىق ماڭىزى بار قالا مارتەبەسىنىڭ بەرى­لۋى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ ءبىر بولىگىن ەلدى مەكەن اۋماعىنا قوسۋعا سەبەپكەر بولدى. سونىڭ سالدارىنان شارۋا قوجالىقتارى جوعارى سالىقتىق جۇك­­تەمەگە تاپ بولدى. قازىردە مۇنداي جەر­­لەرگە سالىق مولشەرى گەكتارىنا 91 700 تەڭگەنى قۇرايدى. 2022 جىلى جەر­گى­لىك­تى ءماسليحات شەشىمىمەن بۇل كورسەت­كىش 50%-عا ازايتىلىپ, 45 850 تەڭ­گەگە دەيىن تومەندەتىل­گەن. دەگەنمەن بۇل جەڭىلدىك تە جەت­كىلىكسىز بولىپ, جەر­گى­ل­ىكتى شارۋالار مەن كاسىپكەرلەرگە سال­ماق سالىپ كەلدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن جاڭا سالىق كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇعان كەزىندە شىم­كەنت قالاسىنىڭ اكىمى عابيت سىز­دىق­بەكوۆ تە كۇش سالىپ, ۇلكەن باستاما كوتەردى. سونداي-اق تۇيتكىلدىڭ شەشىم تابۋى جولىندا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ءوزارا بىرلەسىپ ءبىراز جۇ­مىستار تىندىردى. سونىڭ ناتي­جەسىندە كوزدەلگەن ماقسات ورىن­دالىپ, ۇلكەن جەتىستىككە قول جەت­كىزىلدى. اتاپ ايتقاندا, 2026 جىل­عى 1 قاڭتاردان باستاپ ەلدى مەكەن اۋماعىنداعى اۋىل شارۋاشى­لى­عى جەرلەرىنە سالىق مولشەرى گەك­تارىنا 1 013 تەڭگە بو­لىپ بەلگىلەندى. بۇل بۇرىنعى مول­شەرمەن سالىستىرعاندا 45 ەسە تومەن», دەدى باسقارما وكىلى.

ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىندە شىم­كەنتتە 56 مىڭ گا اۋىل شارۋا­شىلىعى جەرى بار. ونىڭ 26,4 مىڭ گەكتارىنا 4 مىڭعا جۋىق شارۋا قوجالىعى ەگىن ەگىپ, جان باعىپ وتىر. جوعارىدا اتالعان جاڭا جەڭىلدىك اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا سەرپىن بەرىپ, قالا حالقىن قولجەتىمدى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشپاق. ماماننىڭ ايتۋىنشا, مەگاپوليستىڭ ءوزىن-ءوزى اسىراۋىنا تولىق مۇمكىن­دىگى بار. بۇگىندە قالا اكىمدىگى وسى باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار اتقا­رىپ جاتىر. ونىڭ نەگىزگىسى – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەيتىن جاڭا كاسىپورىندار اشۋ. وسىنداي باستاما كوتەرگەن كاسىپكەرلەر مەن ينۆەستورلارعا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك قولدان كەلگەن كومەكتىڭ ءبارىن ايامايدى. قالادا ءارتۇرلى باعىتتاعى وڭ­دەۋشى كاسىپورىندار جۇمىس ىستەيدى. سو­نىڭ ىشىندە ءسۇت ونىمدەرىن شىعاراتىن, جۇمىرتقا وندىرەتىن, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن كونسەرۆىلەيتىن ءوندىرىس ورىندارىن اتاپ وتسەك بولادى. ولار­دىڭ بارلىعى شاھاردىڭ تاماق ونەركا­سىبىن دامىتۋعا وراسان زور ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ەڭ ماڭىزدىسى, بۇل ءوندىرىس وشاقتارىندا قانشاما ادام ەڭبەكتەنىپ, وتباسىن اسىراپ وتىر.