جۇمىسپەن قامتۋعا جۇيەلى كوزقاراس

بايىپتى باعدارلامانىڭ بەرەرى مول

جاۋاپتى سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىن­شا, ءىس-شارانىڭ ماقساتى – قالا اكىمدىگى مەن «ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعى» جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جۇمىسپەن قامتۋ جونىندە حالىققا اقپارات تاراتۋ, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىس ىزدەپ كەلگەندەردى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستىرۋ. جارمەڭكەگە پاۆلودار وبلىسىنىڭ وكىلدەرى دە ارنايى قاتىسىپ, سولتۇستىك وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋعا ارنالعان باعدارلامامەن جان-جاقتى تانىستىردى. ءىس-شارادا كاسىپورىن مەن مەكەمەلەر وزدەرىنە قاجەتتى ماماندىقتار ۇسىنىپ, بوس جۇمىس ورىندارىنا تىكەلەي جولداما بەردى. جۇمىس ىزدەپ كەلگەندەر قاتارىندا جاستار, ۇلكەن كىسىلەر, الەۋمەتتىك وسال توپتاعى ازاماتتار بار. ولارعا جۇمىسپەن قامتۋ ءىس-شاراسىنا ارنال­­عان مەملەكەتتىك باعدارلامالار تانىس­تىرىلدى.

«ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى باعدات ارقاباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇمىسپەن قامتۋ شاراسىنىڭ التى باعىتى بار, ولار: «قوعامدىق جۇمىس», «جاستار پراكتيكاسى», «العاشقى جۇمىس ورنى», «الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى», «كۇمىس جاس», «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى». ءار باعىت ءتۇرلى جاستاعى ازاماتتارعا ارنالعان. ماسەلەن, «جاستار پراكتيكاسى» 35 جاسقا دەيىنگى ادامداردى قامتيدى. ديپلوممەن 12 ايعا جۇمىسقا جولدانادى. ەڭبەكاقىسىن مەملەكەت تولەيدى. «كۇمىس جاس» 50 جاستان اسقان, زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەن ازاماتتارعا ارنالعان. 3 جىلعا جۇمىسپەن قامتىلادى. العاشقى جىلى ايلىق جالاقىنىڭ 75%-ىن مەملەكەت سۋبسيديالايدى. ەكىنشى جىلى 70%-ىن, ءۇشىنشى جىلى 65%-ىن مەملەكەت تولەيدى. قالعان 25-35% جالاقىنى مەكەمە بەرەدى. «العاشقى جۇمىس ورنى» – بۇرىن جۇمىس ىستەمەگەن, زەينەتاقى قورىنا جارنا اۋدارماعان ازاماتتارعا ارنالعان باعىت. 18 اي مەملەكەت جالاقىسىنا جۇمىس ىستەيدى. «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتىندا» زەينەتكەرلىككە شىعۋعا التى اي قال­عان مامانعا 35 جاسقا دەيىنگى جاس تالىمگەرلىككە بەرىلەدى. مامان التى ايدا وعان بار تاجىريبەسىن ۇيرەتەدى. زەينەتكەرلىك دەمالىسقا كەتكەن سوڭ ورنىن جاس مامان باسادى. التى ايدا مەملەكەتتەن 30 ايلىق-ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە جالاقى الىپ وتىرادى.

باعدات ماقسۇت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جارمەڭكەگە 20 جۇمىس بەرۋشى شاقى­رىلدى, 1687 تۇراقتى جۇمىس ورنى ۇسىنىلدى. ولار جۇمىسپەن قامتۋ ءىس-شاراسىنىڭ التى باعىتىن قامتيدى. «ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىندا» بۇگىندە 20 مىڭنان استام ادام تىركەۋدە تۇر. ونىڭ ىشىندە 4 مىڭنان استامى باعدارلامانىڭ التى باعىتىنا قاتىسۋشىلار, 5 مىڭنان جوعارى ازامات جۇمىسىنان ايىرىلىپ قالعاندار. ولارعا مەملەكەت التى ايلىق جالا­قىسىنىڭ 45%-ىن تولەپ وتىرادى. قال­عانى جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەندەر.

ورتالىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, شىلدە ايىنان جۇمىسسىزداردى تاڭداعان ماماندىعى بويىنشا ءۇش ايلىق وقۋ كۋرسىنا جولداۋ باستالدى. شاكىرتاقى تولەنەدى. وقۋ ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. ءبىرى جۇمىس بەرۋشىنىڭ بازاسىندا ءوتىپ, سول جەردە جۇمىسقا قالادى. ەكىنشىسى ءۇش ايلىق كۋرستى اياقتاعان سوڭ ماماندىعىنا ساي باسقا مەكەمەگە جۇمىسقا جىبەرىلەدى. بيىل 710 ازاماتتى وقۋ كۋرسىنا قابىلداۋ جوسپارى قويىلعان. ازىرگە سونىڭ 500-دەن استامى كۋرستاردا وقىپ جاتىر. جىلدىڭ باسىندا شىمكەنتتە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,8% بولعان, ەكىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 4,7%-عا تۇسكەن. جىل باسىنان بەرى 7500 ازامات تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى. جىل سوڭىنا دەيىن جۇمىس­سىزدىق دەڭگەيى كەمىمەسە, كوبەي­مەۋگە ءتيىس.

بيىل جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شاراسىنا 49 مىڭ ازاماتتى تارتۋ كوز­دەلگەن. بۇل جوسپار ازىرگە 63% ورىندالعان, جىل سوڭىنا دەيىن 100% مەجەگە جەتۋى كەرەك. ب.ارقاباەۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شاراسىنا باعدارلامانىڭ التى باعىتى, تۇراقتى جۇمىس ورنىمەن قامتۋ, وقۋ كۋرستارى, گرانتتىق كونكۋرس, جەكە كاسىپكەرلىك اشۋ كىرەدى. جەكە كاسىپكەر بولىپ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار سانى 15 مىڭنان استى. ءبىر جىل سالىق, باسقا دا الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەگەن ادام جەكە كاسىپكەر بولىپ سانالادى. جوسپار بويىنشا ولاردىڭ سانىن 19 مىڭعا كوبەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.

بىلتىر 426 ازاماتقا گرانت بەرىلدى. بيىلعى جوسپار – 370 گرانت. تالاپ بو­يىنشا ۇمىتكەر بيزنەس-جوسپار ازىرلەيدى. ورتالىق ونىڭ جۇمىسىن ءبىر جىل سۇيەمەلدەيدى. گرانت الىپ بولعان سوڭ ءۇش ايدان كەيىن ساتىپ العان قۇرالداردىڭ قۇجاتىن وتكىزەدى. التى, توعىز ايدان سوڭ كىرىس-شىعىس ەسەپتىلىگىن تاپسىرادى. ورتالىق گرانتقا كاسىپ اشقانىن تەكسەرەدى. ماماندار گرانت يەسىنىڭ مەكەنجايىنا بارىپ, بيزنەس-جوسپاردا كورسەتىلگەن جوبانىڭ ىسكە اسقانىن باقىلايدى. ەگەر گرانتقا ەشقانداي ءىس باستالماسا, قاراجات سوت ارقىلى مەملەكەتكە قايتارىلادى. گرانت كولەمى بىلتىر 400 اەك نەمەسە 1 ملن 470 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. بيىلعى گرانت 1 ملن 570 مىڭ تەڭگە بولدى. گرانتتى ۇتىپ العان ادام جەكە كاسىپكەرلىك اشادى. قاراجات جەكە كاسىپكەردىڭ ەسەپشوتىنا تۇسەدى. گرانت العاندار ىشىندە مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا, بال ارا ونىمدەرى, تىگىن, ءسۇت ءوندىرۋ, جىلدام تاعامدار ازىرلەۋگە قاتىستى كاسىپ اشقاندار بولدى. كوميسسيا بيزنەس-جوس­پاردى مۇقيات تەكسەرەدى.

باعدات ماقسۇت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەن ءتاتتى تاعامدار پىسىرەتىندەردەن ءونىمدى قايدا وتكىزەتىنى جونىندە سۇراپ بىلەدى, ءتىپتى دۇكەندەرمەن ارادا كەلىسىمشارتى بار ما دەگەن سەكىلدى ساۋالدار قويادى. تالاپقا سايكەس گرانت يەگەرى كەمىندە ءبىر ادامدى جۇمىسپەن قامتۋى كەرەك. گرانتتىق كونكۋرستىڭ ءبىرىنشى لەگى ماۋسىم ايىندا ءوتتى. ناتيجەسىندە, 134 ادام گرانت جەڭىپ الدى. ەكىنشى لەگىنە قۇجات قابىلداۋ 10-20 تامىز ارالىعىندا جۇرگىزىلدى. قۇجات الەۋمەتتىك سالاعا جاۋاپ­تى مينيسترلىكتىڭ پورتالى ارقىلى قابىلداندى. كەيىن قۇجاتتار كوميس­سيانىڭ قاراۋىنا جىبەرىلدى. ۇمىتكەرلەرگە 1414 ءنومىرى ارقىلى sms حابارلاما جولدانىپ, كونكۋرستىڭ قاي كۇنى, قاي جەردە وتەتىنى حابارلاندى.

«وسى گرانت قاراجاتىنا كاسىپ باستاپ ۇلكەن كاسىپكەر بولىپ كەتكەن قانشاما ازامات بار. سولاردىڭ ەڭبەگى مەن جوباسىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ەلگە ناسيحاتتاپ كەلەمىز», دەيدى ب.ارقاباەۆ.

پاۆلودارعا جۇمىس كۇشىنە ءزارۋ 

پاۆلودار وبلىستىق «ەڭبەك موبيل­دىلىگى ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى مەرۋەرت ەسەنباەۆا جۇمىس كۇشى تاپشى ايماق بولىپ ايقىندالعان وڭىرگە ادامداردى قونىس اۋدارۋعا ۇگىتتەۋ ماقساتىندا كەلگەندەرىن جەتكىزدى. ماماننىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – قۇجاتتار قابىلداۋ ونلاين ارقىلى دا ىسكە اساتىن بولدى. ازاماتتار Migration پورتالىنا كىرىپ, ديپلوم, بالالاردىڭ تۋ كالىكتەرى, جەكە كۋالىك پەن نەكەلەسۋ قۇجاتتارىنىڭ سكانەرلەنگەن نۇسقاسىن وتكىزىپ, 15 كۇن ىشىندە كۆوتا ەنگەنىن نەمەسە ەنبەگەن شەشىمىن بىلە الادى. بيىل پاۆلودار وبلىسىنا 3050 ادامدى قونىستاندىرۋ جوسپاردا بار. مەملەكەت تاراپىنان وتباسىنداعى ءاربىر مۇشەگە 275 مىڭ تەڭگەدەن كوشىپ-قونۋعا كەتكەن شىعىن قاراجاتى بەرىلەدى. ەكىنشى كومەك – ءۇي جالداۋعا كەتكەن شىعىن ءبىر جىل بويى مەملەكەت ەسەبىنەن تولەنىپ تۇرادى. ەگەر ازامات ءۇي ساتىپ الماق بولسا, ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەرتيفيكاتى تابىستالادى. ول – 4,5 ملن تەڭگە وتەماقى قاراجاتى. بىراق سەرتيفيكاتتى 6 اي ىشىندە الىپ ۇلگەرۋ كەرەك. اۋىلدى جەرگە قونىس اۋدارعان وتباسىنا اكىمدىك ماماندارى ءۇي تاڭداسۋعا كومەكتەسەدى. باعدارلاما تالابىنا سايكەس كوشىپ كەلگەن وتباسىنىڭ ءبىر مۇشەسى ماماندىعىنا ساي جۇمىسقا ورنالاسۋعا ءتيىس. وبلىستا 5 مىڭعا جۋىق بوس جۇمىس ورنى بار. ونىڭ باسىم كوپشىلىگى جۇمىسشى, ياعني تەحنيكالىق ماماندىقتار. وڭىردە كاسىپورىن-زاۋىتتار وتە كوپ. سولاردىڭ بارىنە تەحنيكالىق ماماندار قاجەت. مۇعالىم مەن دارىگەرلەرگە, اۋىل شارۋا­شى­­­­­لىعى ماماندارىنا دا سۇرانىس جوعارى.

مەرۋەرت سەيىتبەكقىزىنىڭ ايتۋىن­شا, قونىس اۋدارۋشىمەن الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت جاسالادى. ول بويىنشا ازامات وبلىستا كەمى 5 جىل تۇرۋعا ءتيىس. شارتتى سەبەپسىز ورىنداماسا, ۇكىمەتتەن الىنعان بارلىق قاراجات كەرى قايتارىلادى. دەن­ساۋلىعىنا بايلانىس­تى, ماسەلەن اۋا رايى, كليماتى جاقپاۋى مۇمكىن, كەتۋگە ءماجبۇر بولسا, دارىگەردىڭ انىق­تاماسىمەن دالەلدەنىپ, تولەنگەن اقشا مەملەكەتكە قايتارىلمايدى.

بىلتىر وڭىرگە 3 مىڭ ادام كوشىپ كەلگەن. پاۆلودار وبلىسى ءارى ەتنوستىق قازاقتاردى قابىلدايتىن ءوڭىر سانالادى. ايتالىق, شەتەلدەن كوشىپ كەلگەن قانداستار شىمكەنتكە قونىستانسا, قانداس كۋالىگى عانا بەرىلەدى. ەگەر پاۆلودار ءوڭىرىن تاڭداسا, كۋالىكپەن بىرگە مەم­لە­كەتتىڭ جەڭىلدىك قاراجاتتارىن الادى. الايدا 5 جىل وسى وبلىستا تۇرۋى شارت. م.ەسەنباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ايماق­­تا حالىقتىڭ سانى كەمىپ بارا جاتىر.

«پاۆلوداردان حالىق كوشىپ جاتىر. ولاردىڭ ەسەبىن جەرگىلىكتى دەموگرافيالىق ءوسىم جابا المايدى. سوندىقتان ءوڭىر جۇمىس كۇشى تاپشى ايماقتار قاتارىنا ەندى. 2024–2025 جىلعى كورسەتكىش بو­يىنشا, وبلىستا حالىق سانى 3,5 مىڭ ادامعا كەمىگەن. مۇندا كاسىپورىندار كوپ. ەگەر حالىق سانى وسىلاي ازايا بەرسە, كەلەشەكتە جۇمىس كۇشى مۇلدەم بولماي قالۋى مۇمكىن. ايماقتان كوشۋ سوناۋ توقسانىنشى جىلدارى باستالعان. ول ءۇردىس ءالى جالعاسىپ جاتىر. سولتۇستىك وبلىستارعا قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى جۇمىس كۇشىن ۇستاپ تۇرۋعا از دا بولسا, كومەگىن تيگىزىپ وتىر. باعدارلاما 2017 جىلى قابىلداندى. سونىڭ العاشقى بەس جىلىندا شىمكەنت سەكىلدى ايماقتاردان كوشىپ كەلگەن وتباسىلاردىڭ ارقاسىندا اۋىلدارداعى 4 مەكتەپتى جابىلۋدان ساقتاپ قالدىق. اۋىلداردى قايتا تۇلەتۋ­­­دە كوپبالالى وتباسىلارعا كوبىرەك باسىم­­دىق بەرىپ وتىرمىز. جابىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان مەكتەپتەردى ساقتاپ قالامىز دەسەك, بىزگە بالا سانى كەرەك. ونى قامتاماسىز ەتەتىن – شىمكەنتتەي دەموگرافياسى قارقىندى ايماقتان كوشىپ بارعان كوپبالالى وتباسىلار», دەيدى پاۆلودار وبلىستىق «ەڭبەك موبيلدىلىگى ورتالىعىنىڭ» ديرەكتورى م.ەسەنباەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, باعدارلاماعا قىزى­عۋ­­­شىلىق تانىتىپ, سولتۇستىككە كوشۋ­گە نيەتتى ازاماتتار بارشىلىق. وسى كەزدە تەرىسكەيگە قونىس تەپكەن جۇرت ءبىر قاۋىم ەلگە اينالعان.

«باعدارلامانى ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا وڭىرلەرگە كوپ شىعامىز. حالىقپەن جۇزدەسۋ كەزىندە پاۆلودار وبلىسىنا قونىس اۋدارۋعا نيەت بىلدىرگەن ازاماتتاردى كوپ كەزدەستىرەمىز. راس, العاشىندا وڭتۇستىكتىڭ جىلى كليماتىنا ۇيرەنگەن ادامداردىڭ بويىندا بۇل جاقتىڭ سۋىعى قورقىنىش سەزىمىن تۋدىرادى. بىراق قونىستانىپ, تابيعاتىنا ۇيرەنىپ كەتكەن سوڭ كوپشىلىگى وسى جەردەن كەتكىسى كەلمەي قالادى. باعدارلاما جۇزەگە اسقالى بەرى 20 مىڭعا جۋىق ازامات كوشىپ كەلىپتى. ول دەگەنىڭىز وبلىستىڭ ءبىر اۋدانىنا تەڭ حالىق. اۋىلدان اۋىلعا كوشۋدىڭ ءوزى قيىن. ال مۇندا حالىق مىڭداعان شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ قونىس اۋدارىپ جاتىر. سول تۇرعىدا ارنايى باعدارلاما قابىلداپ, جەڭىلدىكتەر جاساعان ۇكىمەتكە ايتار العىسىمىز كوپ. سودان سوڭ جۇمىسپەن قامتۋ شاراسىنا جاۋاپتى مامانداردىڭ ەڭبەگى زور. ولار ناسيحات جۇمىسىنىڭ اياسىندا كۇن-ءتۇن دەمەي, ءىس-ساپارمەن وڭىرلەردى ارالاپ, مىڭداعان اداممەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىپ ءجۇر. وڭستۇستىكتەن سولتۇستىككە كوشۋ ءۇشىن ادام ماتەريالدىق تۇرعىدان بۇرىن پسيحولوگيالىق جاعىنان دايىن بولۋى كەرەك. كوشى-قوننىڭ تەرىس سالدوسىن وڭعا الماستىرۋ ءۇشىن پاۆلودار وڭىرىنە قونىس اۋدارۋشىلار سانىن كەمىندە 10 مىڭنان اسىرۋ قاجەت. ءبىر جىلدا ايماققا 10-20 مىڭ اراسىندا ادام كوشىپ كەلەتىن بولسا, وڭىردە دەموگرافيالىق احۋال جاقسى قالىپقا تۇسەدى. باعدارلاما سەگىز جىل ىشىندە ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگى مەن تيىمدىلىگىن كورسەتتى. سەبەبى وسى ارالىقتا كوشىپ كەلگەن قانشاما وتباسى ەشقايدا كەتپەي, وسىندا تۇرىپ جاتىر. بەس جىلدان اسا ۋاقىت تۇرعاندار بۇگىندە وسى جەرگە ابدەن ءسىڭىپ كەتتى. جاسىراتىنى جوق, باعدارلاما العاش قابىلدانعاندا ءوزىمىز دە ونشا سەنىڭكىرەمەدىك. شىرايلى شىمكەنتتەن, شۋاقتى تۇركىستاننان كىم كەلە قويار دەپ ويلادىق. الايدا ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس, اركىم ءوزىنىڭ بولاشاعىن باسقاشا قۇرعىسى كەلەدى. جالپى, باعدارلاما ءارى قاراي دا جالعاسادى. وسىعان وراي الداعى ءۇش جىلعا ءتيىستى جوسپار قۇرىپ قويدىق», دەيدى م.ەسەنباەۆا.

الەۋمەتتىك قولداۋعا ارنالعان تىڭ جوبالار

شىمكەنت قالاسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقار­­­ما­سىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا, قالادا 12 مىڭنان استام ازامات جۇمىسقا ورنالاسقان, ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى – جاستار. الەۋمەتتىك سالاعا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 43 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن, ونىڭ 19 ملرد-قا جۋىعى يگەرىلدى. شىمكەنت قالاسىنىڭ 2021–2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ جوس­پارىنا سايكەس, بيىل شاھاردا 21 812 تۇراقتى جانە ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارى قۇرىلاتىن بولادى. ولاردىڭ كوپشىلىگى جەكە مەنشىك ەسەبىنەن اشىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن الەۋمەتتىك مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. 1 تامىزداعى مالىمەت بويىنشا, 181,7 ملن تەڭگەگە 1805 ارداگەرگە جولداما الىپ بەرىلدى. قالادا زەينەتكەرلەرگە ارنالعان «ىزەتتى زەينەتكەر» اتتى ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى بار. وندا قاريالارعا دەمالۋعا, ءارتۇرلى ەمدىك-ساۋىقتىرۋ شارالارىنان ءوتىپ دەنساۋلىقتارىن جاقسارتۋعا بار مۇمكىندىك قاراستىرىلعان. جىل سا­يىن جۇزدەگەن زەينەتكەر وسى ورتالىقتا ەمدەلىپ, ساۋىعىپ قايتادى. الەۋمەتتىك سالاعا كوڭىل ءبولۋدىڭ ناتيجەسىندە «ىزەتتى زەينەتكەر» مەكەمەسىنىڭ اۋماعىن ۇلعايتۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاق­سار­تۋ جۇمىستارى قولعا الىنا باس­تادى.

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ شارا­لارىنىڭ ناتيجەسىندە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشى وتباسىلار سانى وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 40% ازايىپ وتىر. قالادا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتەتىن بىرنەشە مەكەمە بار. سونىڭ ءبىرى – «وتباسىن قولداۋ» ورتالىعى. وندا ءارتۇرلى قيىن جاعدايلارعا تاپ بولعان وتباسىلارعا پسيحولوگيالىق, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك كەڭەستەر بەرىلەدى. ورتالىق ماماندارى بيىل 5,5 مىڭنان استام وتباسىنا ءتۇرلى پسيحولوگيالىق, قۇقىقتىق كومەكتەر ۇسىندى. سونداي-اق FSM Social باعىتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, ىشكى ىستەر, پروباتسيا مەكەمەلەرىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى حالىققا ءوز سالالارى بويىنشا كەڭەس بەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى.

بيىل مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتارعا قولداۋ شارالارىن كورسەتۋگە بيۋدجەتتەن 14,7 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ 8,4 ملرد تەڭگەسى يگەرىلدى. بۇگىندە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالى ارقىلى قاجەتتى قۇرالدار مەن قىزمەتتەرگە تاپسىرىس بەرە الادى. ياعني ولار وزدەرىنىڭ ەلەكتروندىق قولتاڭباسىن (ەتسق) پايدالانا وتىرىپ, قاجەتتى زاتقا نەمەسە قىزمەتكە ۇيدە وتىرىپ-اق تاپسىرىس بەرە بەرەدى.

شاھاردا 3236 ادام ارناۋلى الەۋ­مەتتىك قىزمەت تۇرلەرىمەن قامتىلدى. ول پسيحونەۆرولوگيالىق اۋىتقۋى بار, تىرەك-قيمىل اپپاراتى فۋنكتسيالارى بۇزىلعان مۇگەدەكتىگى بار بالالارعا, 18 جاستان اسقان پسيحونەۆرولوگيالىق اۋرۋى بار ازاماتتارعا, وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتە المايتىن جالعىزىلىكتى ءى, ءىى توپتاعى مۇگەدەكتەر مەن قارتتارعا ارنالعان.

قالادا 14 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى بار. 1 600-دەن اسا مامان وسى مەكەمەلەردە قىزمەت ەتەدى. «№4 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى» 70 جاتىن ورىنمەن قامتىلعان. بۇگىندە ورتالىقتا 30 ادام ارناۋلى الەۋمەتتىك كومەك الادى. وسىلايشا, ءى, ءىى توپتاعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار الەۋمەتتىك قولداۋعا يە بولىپ وتىر. «№5 «ايالى الاقان» ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى» 116 ورىنعا شاقتالعان. ورتالىقتا 58 بالا الەۋمەتتىك قىزمەتپەن قامتىلعان. سونداي-اق «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ورتالىعىن» ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. ورتالىقتىڭ ماقساتى – زەينەت­كەرلىك جاسقا تولعان, دەنساۋلىق جاع­دايىنا بايلانىستى وزىنە-ءوزى كۇتىم كورسەتە المايتىن قارتتارعا قىزمەت كورسەتۋ. ءوز كەزەگىندە 2018 جىلى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى دامىتۋ قورى ەل كولەمىندە 350 000-نان استام بەنەفيتسياردى قامتيتىن 57 الەۋمەتتىك ماڭىزدى جوبانى ىسكە اسىردى. شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ قولداۋىمەن وسى «Samruk-Kazyna Trust» كورپوراتيۆتى قورى جوعارىدا اتالعان ورتالىققا قايىرىمدىلىق رەتىندە جۇزدەگەن ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولدى. قوماقتى قار­جىعا مەكەمەنىڭ ماتەريالدىق-تەحني­كالىق بازاسى جاقسارتىلدى.

شاھاردا ارناۋلى الەۋمەتتىك سالادا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى – 150 ورىندىق مۇگەدەكتىگى بار جانداردى وڭالتۋ ورتالىعى جوباسى. نىساننىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى 2024 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا باستالعان. مەردىگەر مەكەمە – «ا.ر.ت.-قۇرىلىس» سەرىكتەستىگى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنا 62 جۇمىسشى, 15 تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. بارلىق جۇمىس 15%-عا ورىندالدى. نىسان قۇرىلىسى 2026 جىلعى جەلتوقساندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ەكىنشى جوبا پسيحونەۆرولوگيالىق اۋرۋلارى بار, ون سەگىز جاستان اسقان, مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ارنالعان №1 ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى اۋماعىندا سالىناتىن قوسىم­شا 50 ورىندىق عيمارات. عيمارات قۇرىلىسىنا بىلتىر 1 ملرد تەڭگە قارجى قارالىپ, ول تولىق يگەرىلدى. سونداي-اق بيىل دا 945 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, قۇرىلىس كەستە بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتىر.

«2025 جىلعى 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا, شىمكەنت قالاسىندا 228 وتباسى نەمەسە 482 ادام قانداس مارتەبەسىن الدى. التى ايعا قانداس مارتەبەسىن ۇزارت­قاندار سانى 17 وتباسىنان 18 ادامدى قۇرادى. قونىس اۋدارعان قانداستار – تمد, شەتەلدەردەن كوشىپ كەلگەن ەتنوستىق قازاقتار. باسىم بولىگى وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنان كەلگەندەر. وزبەكستاننان – 473, قىتايدان – 7, رەسەي مەن قىرعىزستاننان ءبىر-ءبىر ادامنان كوشىپ كەلگەن. قونىس اۋدارعان قانداستاردىڭ باسىم بولىگى قۇرىلىس سالاسىندا, ساۋدا-ساتتىق, باسقا دا جالدامالى جۇمىستارمەن اينالىسادى», دەدى قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات وتەباەۆا.

شىمكەنت