اۆتوساقتاندىرۋدىڭ جاڭا كوەففيتسيەنتى دايىندالدى

قندرا توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا قازاقستاندىق ساقتاندىرۋ فورۋمى اياسىندا تامىز ايىندا كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ بويىنشا كەلەسى جىلعا ارنالعان تاريفتەر جىل سايىنعى نەگىزدە قايتا بەكىتىلەتىنىن, بەلگىلەنگەن باعالاۋ ءادىسناماسى شەڭبەرىندە تاريفتەردى قايتا بەكىتەتىنىن اتاپ ءوتتى. مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ تاريفتەرى كۇزگە دەيىن قايتا قارالادى.  

جاڭا باستاعان جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن سىيلىقاقىلار وزگەرۋى مۇمكىن.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, تامىز ايىندا جىل سايىنعى نەگىزدە كەلەسى جىلعا كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ بويىنشا تاريفتەر قايتا بەكىتىلەدى.

وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا «بونۋس-مالۋس» تەتىگى قايتا قارالدى, ونىڭ اياسىندا جۇرگىزۋشىنىڭ جولدارداعى جەكە مىنەز-قۇلقى باعالانادى. ەگەر جۇرگىزۋشى ۇنەمى ەرەجەنى بۇزىپ, ونىڭ كىناسىنەن اپاتتار بولسا, «بونۋس-مالۋس» جۇيەسىندە وعان تومەنگى بالل بەرىلەدى. ول تاريف كوەففيتسيەنتىنە اسەر ەتەدى - «اپاتتى» جۇرگىزۋشى ءۇشىن تاريف ۇلعايادى. كەرىسىنشە - ۇقىپتى جۇرگىزۋشىلەرگە جوعارى بالل بەرىلەدى, ولار ءۇشىن تاريف كوەففيتسيەنتى تومەندەتىلەدى. وسىلايشا ءار ءتۇرلى ساناتتاعى جۇرگىزۋشىلەردى كوتەرمەلەۋ/جازالاۋ جۇيەسى بەلگىلەنەدى.

قندرا  توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن تاريفتەر ارنايى كوتەرىلدى.

"ەكى قالا, استانا مەن الماتى بويىنشا ءبىز ءتاريفتىڭ قانشالىقتى وسكەنىن كوردىك, سەبەبى وندا اپاتتىلىق كوپ, العاش رەت ساقتاندىرۋ العان جۇرگىزۋشىلەر كوپ. سايكەسىنشە, مۇنداي جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ساقتاندىرۋ ارتتى. سوندىقتان وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا ىسكە قوسىلعان "بونۋس-مالۋس" جاڭا جۇيەسى اياسىندا جۇرگىزۋشىلەر بۇل وزگەرىستەردى تاريفتەردەن سەزىندى ", - دەپ اتاپ ءوتتى م. ابىلقاسىموۆا.

ساقتاندىرۋ ۇيىمدارى جكو تاۋەكەلىنىڭ جوعارى دارەجەسى بار جۇرگىزۋشىلەردى ەڭ جوعارى تاريف بويىنشا ساقتاندىرۋعا مۇددەلى. جاس جۇرگىزۋشىلەر تاجىريبەلى ۇقىپتى جۇرگىزۋشىلەردىڭ ساقتاندىرۋىنان ەداۋىر اسىپ تۇسەتىن ساقتاندىرۋ قۇنىنا نارازى بولىپ, رەتتەۋشىنى ساقتاندىرۋشىلارعا شاعىمدانىپ تاستادى. رەتتەۋشى كۇردەلى شەشىمنىڭ الدىندا تۇر. جاس جۇرگىزۋشىلەردىڭ سۇراۋىنا جاۋاپ بەرىپ, سونىمەن بىرگە ساقتاندىرۋ كومپانيالارىن ىنتالاندىرماۋ كەرەك. تۇتاستاي العاندا, سوڭعىلارىنىڭ شىعىنى وسۋدە جانە كومپانيالار ىكق اقجق بويىنشا ساقتاندىرۋلاردى ساتۋدى تومەندەتۋدە. بۇل جىل باسىنان بەرى نارىق كوشباسشىلارىنىڭ وزگەرۋىنەن بايقالادى. جاعداي 2008 جىلى بايقالعانداي بولۋى مۇمكىن, ول كەزدە ساقتاندىرۋشىلاردىڭ ەداۋىر بولىگى تاريفتەردىڭ تومەندىگىمەن كەلىسپەگەندىكتەن ىكق اقجق نارىعىنان كەتكەن بولاتىن. رەتتەۋشىگە جاڭا زاڭ قابىلداپ, ونى ارتتىرۋعا تۋرا كەلدى.

اپاتتىق دەرەكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, رەتتەۋشى ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ شىعىندىلىعىن وتكەن جىلى 60% مولشەرىندە تارگەتتەۋدى باستادى جانە بيىل شىعىندىلىقتى 70% -عا دەيىن جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. ماقساتى - حالىقتان جينالاتىن سىيلىقاقىلاردىڭ سوماسىن ازايتۋ جانە تولەمدەردى ارتتىرۋ. بۇل رەتتە تاريفتەر ناقتى وڭىرلەردەگى اپاتتىلىق دەڭگەيىنە وتە تاۋەلدى. قندرا  باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەل وڭىرلەرىنىڭ جارتىسىندا ساقتاندىرۋ تاريفتەرى تومەندەدى, ال ەكىنشى جارتىسىندا كەرىسىنشە ءوستى.

ساقتاندىرۋشىلار جۇرگiزۋ ساپاسى تۋرالى دەرەكتەردi بiرىڭعاي ساقتاندىرۋ دەرەكقورىنان (بقبج) الادى. وتكەن جىلى ساقتاندىرۋشىلاردىڭ دەرەكتەر بازاسىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىسى اياقتالدى.

"بىزدە جولدارداعى اپاتتىق جاعدايلاردىڭ بارلىق ستاتيستيكاسى پايدا بولدى. ناتيجەسىندە ءبىز كەيبىر وڭىرلەردە اپاتتىلىق دەڭگەيى تومەن, كەيبىر وڭىرلەردە - جوعارى ەكەنىن كوردىك. سايكەسىنشە, وسى ناقتى اپاتتىلىق ستاتيستيكاسىنا بايلانىستى سوڭعى 18 جىلدا ءبىز تاريفتەردىڭ بارابار مولشەرىن انىقتاي الدىق ", - دەدى ابىلقاسىموۆا.

قازاقستاندا 2025 جىلى جول-كولىك وقيعالارى سانىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى بايقالادى. قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 15,6 مىڭ جكو تىركەلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 54% -عا ارتىق. وسى اپاتتار سالدارىنان 22,3 مىڭ ادام زارداپ شەكتى, 955 ادام قازا تاپتى. جكو ستاتيستيكاسىندا ەڭ كوپ ءوسىمدى جۇرگىزۋ تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىنان جاس جۇرگىزۋشىلەر قامتاماسىز ەتەدى.

قندرا  2026 جىلعا تارگەتتەلەتىن شىعىن كورسەتكىشتەرىن جانە ناقتىلىق فاكتورىن بەكىتۋدى جوسپارلاپ وتىر.

كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى ساقتاندىرۋ شارتىن جاساسۋ كەزىندە تولەنۋگە ءتيىس جىلدىق ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسىن ەسەپتەۋ ءۇشىن بازالىق ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسى پايدالانىلادى. وعان كولiك قۇرالىنىڭ تiركەلگەن جەرiنە, كولiك قۇرالىنىڭ تۇرiنە, ساقتانۋشىنىڭ (ساقتاندىرىلۋشىنىڭ) جاسى مەن جۇرگiزۋ ستاجىنا, كولiك قۇرالىن پايدالانۋ مەرزiمiنە جانە ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشiلiگi ساقتاندىرىلعان ادامداردىڭ كiناسiنەن ساقتاندىرۋ جاعدايلارىنىڭ بولۋىنا نەمەسە بولماۋىنا قاراي («بونۋس-مالۋس» جۇيەسi) كوەففيتسيەنتتەر قولدانىلادى.

سوڭعى بەس جىلدا قازاقستاندا كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى ساقتاندىرۋ بويىنشا ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىلارى. ءتورت ەسە, ال تولەمدەر 11 ەسە ءوستى. 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا تولەم ديناميكاسى (+ 29,4%) سىيلىقاقىلاردىڭ ءوسىمىن (+ 21,5%) شەكتەدى. ابسوليۋتتىك ماندە ساقتاندىرۋشىلار 66,7 ملرد تەڭگە جيناپ, 50,8 ملرد تەڭگە تولەدى. تىكەلەي شىعىندىلىق (جينالعان سىيلىقاقىلارداعى تولەمدەردىڭ ۇلەسى) 76,2% دەيىن ءوستى. رەزەرۆتەردى, سونداي-اق باسقا دا مىندەتتى اۋدارىمداردى قولداۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, نارىق بويىنشا مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋدىڭ شىعىندىلىعى 100% -دان اسادى. شىعىندىلىق ساقتاندىرۋ قۇنىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى.