ءدارى-دارمەك ساپاسى تۇراقتى باقىلانادى

«Polpharma Santo» كاسىپورنى – رەسپۋبليكاداعى ەڭ ءىرى ءدارى-دارمەك وندىرەتىن زاۋىتتاردىڭ ءبىرى. كاسىپ­ورىندا دارىلەر تەك تابلەتكا تۇرىن­دە عانا ەمەس امپۋلا كۇيىندە دە شىعا­رى­لادى. بۇل ءوندىرىس ورنىن كۇردەلى پرەپاراتتار شىعاراتىن زاماناۋي كاسىپورىندار ساناتىنا قوسىپ وتىر. بۇگىندە زاۋىتتان وندىرىلگەن دارىلەر مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ادىسىمەن ەلىمىزدەگى بارلىق اۋرۋحانا, ەمدەۋ مەكەمەلەرىندەگى قاجەت­تىلىكتىڭ 30 پايىزىن قامتاما­سىز ەتەدى. سونىمەن بىرگە ەركىن نا­رىقتا دا وتاندىق ءدارى-دارمەكتەر شەتەلدىك بالاما نۇسقالارعا ەداۋىر باسەكەلەس. 2011 جىلى زاۋىت جەكە قولدان الەمدىك ءدارى-دارمەك ءوندىرۋشى كومپانيا «Polpharma» توبىنىڭ قاراماعىنا وتكەن سوڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلادى. جاڭا ينۆەستيتسيانىڭ ناتيجەسىندە كاسىپ­ورىن تولىق جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, ءوندىرىس اۋقىمى كەڭي تۇسەدى. وندىرىلەتىن ءدارى-دارمەكتەر ءتىزىمى جاڭا پرەپاراتتارمەن تولىعىپ, وتاندىق فارماكولوگيانىڭ دامۋى­نا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى. ساپالى ءونىم ارقىلى كاسىپورىن بەدەلى ارتىپ, ءدارى-دارمەك نارىعىندا دارەجەسى كوتەرىلىپ كەلەدى. ال بىلتىردان باستاپ جاپپاي ەنگىزىلگەن تاڭبالاۋ جۇيەسى حالىقتىڭ ەلىمىزدە ساتىلاتىن دارىلىك پرەپاراتتارعا دەگەن سەنىمىن كۇشەيتتى. جالپى كەز كەلگەن تاۋاردىڭ قولدان جاسالعان نۇسقالارى بولۋى مۇمكىن. ونداي كونترافاكتىلىك ونىمدەردى ءارتۇرلى زاتتان تابۋعا بولادى. سونىڭ ىشىندە دارىلىك پرەپاراتتار دا بار. جاساندى دارىلىك زاتتار جاسىرىن جولمەن نارىققا ءوتىپ, تۇتىنۋشىنىڭ قولىنا ءتيۋى ىقتيمال. سىرتقى قورابى, اتاۋى بىردەي ءدارىنى تۇتىنۋشى ەش ويلانباستان ساتىپ الىپ, پايدالانادى. ال ەرتەڭگى كۇنى ول ادام­نىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. ءتىپتى ساپاسىز ءدارىنىڭ سالدارىنان قايعىلى وقيعالارعا دۋشار ەتكەن جاعدايلار دا كەزدەسكەن. وسىنداي الاياقتىق اۋىر قىلمىسپەن كۇرەسۋ ءۇشىن ەلىمىزدە ءدارى-دارمەكتى تاڭبالاۋ ءادىسى ەنگىزىلدى. بۇل تاڭبا قوراپتىڭ سىرتىنا جازىلادى. ارنايى شتريح-كودتىڭ ىشىندە پرەپاراتتىڭ سيپاتتاماسى, شىعارىلعان كۇنى, جارامدىلىق مەرزىمى, قىسقاسى بۇكىل تاريحى جازۋلى تۇرادى. دارىحاناعا كەلگەن ءاربىر كليەنت وسى تاڭبا ارقىلى پرەپاراتتىڭ ساپالى ءونىم ەكەندىگىنە كوز جەتكىزە الادى. بۇگىندە «Polpharma Santo» زاۋىتىندا شىعارىلاتىن بارلىق دارىلىك ونىمگە تاڭبا قويىلادى. ءارى بۇل جۇمىستار قاتاڭ باقىلاۋدا بولادى. ەگەر تەكسەرىس بارىسىندا ءبىر ءدارىنىڭ تاڭباسى وقىلماي قالسا, ول جارامسىز دەپ تانىلىپ, ءارى قاراي ساتىلىمعا جىبەرىلمەيدى.

سونداي-اق زاۋىت جۇمىسىن تانىستىرۋ بارىسىندا ماماندار تاڭبالاۋ ءبىرىنشى كەزەكتە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلى­گىنە وڭىرلەردەگى ءدارى-دارمەك قوز­عالىسى تۋرالى ناقتى دەرەكتەر الۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىن ايتتى. ەلدەگى ءدارى-دارمەك قوزعالىسى, ونىڭ كولەمى بەلگىلى بولعاندىقتان مينيسترلىككە الدىن الا جوس­پار قۇرۋعا, بولجامدار جاساۋعا, سول ارقىلى دارىلىك پرەپاراتتاردى بارلىق وڭىرگە تەڭدەي ءبولىپ, ەشقانداي تاپشىلىققا جول بەرمەۋگە مۇمكىندىك تۋدى. وسى تاڭبالاۋدىڭ ناتيجەسىندە دەنساۋ­لىققا جاۋاپتى ۆەدومستۆو ءاربىر قاپتامانىڭ وندىرىستەن باستاپ, تۇتىنۋشىنىڭ قولىنا جەتكەنگە دەيىنگى بارلىق تىزبەكتى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە باقىلاۋعا مۇمكىندىك الدى. سوندىقتان ماماندار بۇل جۇيەنىڭ فارماتسەۆتيكا نارىعىن رەتتەۋدەگى نەگىزگى قۇرالدىڭ بىرىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. بۇرىن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن ءتۇرى مەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا زاڭسىز ءدارى-دارمەك اينالىمىن باقىلاۋ قيىن ەدى. سونىڭ سالدارىنان اۋرۋحانا مەن ەمحانالاردا تەگىن بەرىلەتىن دارىلەر كەيدە زاڭسىز جولمەن جەكە دارىحانالارعا ءوتىپ كەتىپ جاتاتىن. ەندى بىرىڭعاي وپەراتور تاڭبالاۋ ارقىلى ۇرلانعان دارىلەردى, زاڭسىز ەسەپتەن شىعارىلعان پرەپاراتتاردى بىردەن انىقتاي الادى. ياعني جاڭا جۇيەنىڭ كومەگىمەن بۇگىندە بۇل ماسەلە ءوز شەشىمىن تاپتى.

بىرىڭعاي وپەراتوردىڭ تاڭ­بالاۋ جوباسىنىڭ جەتەكشىسى انار كارىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, مىندەتتى تاڭبالاۋ ەنگىزىلگەلى بەرى ەمدەۋ مەكەمەلەرىندە دارى­لەر­دى جىمقىرۋ وقيعالارى ازاي­عان. ماسەلەن, كەيىنگى كەزدە ەلىمىز­دە امبۋلاتورلىق ەمدەۋ مە­كەمەلەرىن ءدارى-دارمەكپەن قامتا­ما­سىز ەتۋگە 24,2 ملن, ال ستاتسيو­نارلىق ەمدەۋ ۇيىمدارىنا 45,4 ملن دانا پرەپارات بەرىلگەن.

ا.كارىباەۆانىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىندە ەلىمىزدە تاۋلىگىنە جارتى ميلليوننان استام تاڭبالانعان ءدارى-دارمەك ساتىلادى. بيىلعى تامىزداعى ساتىلىم قارقىنى تاۋلىگىنە 40-580 مىڭدى قۇراپتى.

«تاڭبالاۋ جۇيەسىنە كوشۋ ءبىزدىڭ زاۋىت ءۇشىن ماڭىزدى قادام. كاسىپورىنداعى سەرياليزاتسيا جۇيەسى – جوعارى تەحنولوگيانىڭ ءبىر كورىنىسى. زامان وزگەرىپ الەم جاڭا تەحنولوگيالارعا قادام باسىپ بارادى. ءبىز دە كوشتەن قالماي سول جاڭاشا تاسىلدەردى ءوزىمىزدىڭ كاسىپورىندا قولدانۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. قازىر كەز كەلگەن ءوندىرىستىڭ نەگىزگى مىندەتى – نارىقتاعى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋ. ول ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ءونىم باعاسى مەن ساپاسى جاعىنان سۇرانىسقا ساي بولۋ كەرەك. ال بۇل جوسپاردى ورىنداۋ ءبىرىنشى كەزەكتە ەڭبەك ونىمدىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىراتىن باستى جول – جاڭا تەحنولوگيا. سونىمەن بىرگە زاماناۋي قۇرال-جابدىقتى يگەرەتىن كادر دا مىقتى بولۋى كەرەك. مەملەكەتتىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن تابيعي قازبا بايلىقتارى, مول ينۆەستيتسيالىق قاراجات ەمەس, ونىڭ ادام كاپيتالى. بىلىكتى مامان بار جەردە ءوندىرىس تە داميدى. مىنە, وسى ماقساتقا وراي ءبىز جاڭا قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋعا, سونداي-اق قىزمەتكەرلەردى وقىتىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا 2 ملن اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا جۇمسادىق. بۇگىندە ءبىزدىڭ وندىرىستىك الاڭداعى 8 قاپتاۋ جەلىسى سەرياليزاتسيا جانە اگرەگاتسيا جۇيەسىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. ساپالى ونىمدەر شىعا­رۋ ارقىلى شىمكەنتتىڭ فارماتسەۆ­تيكالىق كاسىپورنى وتاندىق تۇتى­نۋشىلاردىڭ زور سەنىمىنە يە بولىپ وتىر. ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز دە وسى ەدى. ياعني حالىققا كەرەك دۇنيە جاساۋ ارقىلى ەلدىڭ العى­سىن الساق دەگەن نيەتىمىزدىڭ ورىندالىپ جاتقانىنا, سونداي-اق وتاندىق فارماكولوگيانى دامى­تۋمەن مەملەكەتتىڭ ءوسىپ-وركەن­دەۋىنە ۇلەس قوسىپ وتىرعانىمىزعا قۋانىشتىمىز», دەدى «Polpharma» توبى­نىڭ وندىرىستىك قىزمەت جونىن­دەگى جەتەكشىسى توماس نومەگگەر.

مەديتسينالىق جانە فارماتسەۆ­تيكالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ شىمكەنت قالاسى بويىنشا دەپار­تامەنتى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ايگۇل سادىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترىنىڭ «تاڭبالاۋعا جاتاتىن تاۋارلاردىڭ تىزبەسىن ايقىنداۋ تۋرا­لى» بۇيرىعىمەن وتكەن جىلعى شىلدەدەن باستاپ وندىرىلگەن بارلىق دارىلىك زاتتار مىندەتتى تاڭبالاۋعا كوشتى. بۇل جۇيەنى قاداعالاۋ, ونىڭ جۇمىستارىن رەتتەۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە كىرەدى. بۇيرىق تالابىنا سايكەس ەلىمىزدە وندىرىلگەن نەمەسە سىرتتان اكەلىنگەن, قويمادا ساقتالعان بارلىق دارىلىك پرەپارات تاڭبالانۋعا ءتيىس. ا.سادى­قوۆا ەلىمىزدە دارىلىك زاتتاردى تاڭبالاۋ پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, ولار­دىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋگە ۇلكەن كومەگىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول تاڭبالاۋ جۇيەسىمەن حالىق­تىڭ تۇتىنۋشىلىق كوزقاراسى وڭ باعىتقا وزگەرەتىنىن, ءدارى-دارمەك ساپاسىن باقىلاۋ جاقسارا تۇسە­تىنىن, ەڭ باستىسى ساپالى ونىم­دەردىڭ ارقاسىندا ادامداردىڭ دەنساۋلىعى نىعاياتىنىن ايتتى.

«تاڭبالاۋ ءادىسىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى, پروۆيزور ديستريبيۋتوردان ءدارى-دارمەك­تەر­دى قابىلداماس بۇرىن ونىم­دەر­دىڭ تۇپنۇسقالىعىن تەكسە­رىپ, ونىڭ كونترافاكت نەمەسە كونترا­باندالىق جولمەن كەل­مە­گەنىنە كوز جەتكىزە الادى. سونى­مەن قاتار بۇل جۇيە ءدارىحانا جەلى­لەرىنە قالدىقتاردى دالىرەك ەسەپكە الۋعا, ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ, سۇرانىستىڭ وزگەرۋىنە قاراي جەدەل ارەكەت ەتۋگە كومەكتەسەدى. سوندىقتان تاڭبالاۋ جۇيەسىمەن ءدارىحانالاردىڭ دا دارىلىك پرەپارات وندىرۋشىلەردىڭ قىزمەت ساپاسى جاقسارىپ, ولاردىڭ ىشكى نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتىپ كەلەدى. وسىلايشا, تسيفرلىق تاڭبالاۋ مەن قاداعالاۋ جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن حالىقتى ءدارى-دارمەك­پەن قامتاماسىز ەتۋدە اشىقتىق, مولدىرلىك پەن قاۋىپسىزدىك شارالارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر», دەدى ا.سادىقوۆا.

جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, تاڭبالاۋ تەك مەملەكەتتىك مەكەمە­­لەرگە نەمەسە فارماتسەۆتيكا سالا­سىندا ءونىم شىعارىپ وتىرعان وندىرۋشىلەرگە ءتيىمدى ءارى قارا­پايىم حالىققا دا پاي­دا­لى. ويتكەنى ءاربىر كليەنت ءدارى­حانا­دان پرەپارات ساتىپ الاردا قاپ­تاماداعى «Data Matrix» كودىن «Naqty Onim» ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى سكانەرلەپ, تۇپنۇسقالىعىن تەكسەرە الا­دى. ەلىمىزدىڭ زاڭىنا سايكەس بىل­تىرعى شىلدەدەن باس­تاپ ەلى­مىزدە وندىرىلەتىن نەمەسە سىرتتان يمپورتتالاتىن دارىلىك پرەپارات­تاردىڭ بارلىعىنا دا تاڭبا قويۋ مىندەتتەلگەن. سول ءۇشىن ەگەر ءدارى قاپتاماسىندا كود بولماسا نەمەسە قوسىمشادا وقىلماسا, تۇتىنۋشى تاڭبالاۋ جۇيەسىنە ءوز شاعىمىن قالدىرا الادى. بۇل ارنايى ورىنداردىڭ انىقتالعان زاڭبۇ­زۋشىلىقتى دەرەۋ قالپى­نا كەلتىرۋگە جانە ءتيىستى شارالار قابىل­داۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى دەيدى ماماندار.