شىمكەنتتەگى «جەڭىس» ساياباعىندا «ەرلىك» مۇراجايى اشىلعان. ەكى مىڭنان استام ەكسپوناتتار جيناقتالعان. 1930 جىلى شىعارىلعان 7,62 مم. كارابين, كەڭەس وفيتسەرلەرىنىڭ وڭ جاق بۇيىرىندە سالپىلداپ جۇرەتىن بىلعارى پلانشەت, شەتىنە قاتتى زات, الدە وق تيگەن قالايى قۇتى, تالاي سولداتتىڭ ەرنى تيگەن اليۋميني قاسىق. 1941-1945 جىلدارى پايدالانىلعان زاتتار.
مىنە, جاۋىنگەر قالىباي ءسارسەنباەۆتىڭ قارداي بوراعان وقتان تولاس تاپقان ساتتە سىز وكوپتىڭ ءتۇبىندە وتىرىپ, اۋىلىن, اتا-انا, باۋىرلارىن ساعىنىپ جازعان ۇشكىل حاتى.
ءابىش كەكىلباەۆ اعامىز «مەنىڭ مىناۋ 76 جاسىما دەيىن ەستىگەن ەڭ ۇرەيلى ءسوزىم – سوعىس», دەپ ەدى. تۇيرەگىش قانجارى بار ۆينتوۆكاعا قاراپ تۇرىپ قانشاما سولداتتىڭ كەۋدەسىن تەستىڭ-اۋ دەگەن وي كەلەدى.
مىنە, قارت مايدانگەرلەر قازاقتىڭ داڭقتى ەكى ۇلى, حالقىنىڭ نامىسىن بارىنەن بيىك قويعان قوس گەنەرال كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى سابىر راقىموۆ پەن اتى اڭىزعا اينالعان پولك كومانديرى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ەسكەرتكىشتەرىنە بۇگىلىپ بارىپ گۇل شوقتارىن قويىپ جاتىر.
وڭتۇستىكتە جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا بايلانىستى بارلىق اۋدان-قالالاردا كۇندە ءىس-شارا وتۋدە. 5 مامىر كۇنى «جەڭىس» ساياباعىندا « ۇلى جەڭىسكە مىڭ تاعزىم» اتتى مەرەكە ءوتتى.
وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بارشا مايدانگەرلەردى, حالىقتى قۇتتىقتاپ, 28 ارداگەرگە مەملەكەتتىك ناگرادا تاپسىردى. ۇيگە مۇقتاج 12 ارداگەرگە پاتەر كىلتىن تابىس ەتتى.
وڭتۇستىك قازاقستاننان مايدانعا 140 مىڭنان استام ادام اتتانعان ەكەن. ولاردىڭ تەڭ جارتىسى اتامەكەنىنە ورالعان جوق. قورعاسىن وق قارداي جاۋعان مايدان دالاسىندا قالدى. 51 جاۋىنگەر كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى دەگەن اتاققا يە بولسا, 8-ءى «داڭق» وردەنىنىڭ تولىق يەگەرى. بارلىعى دا ەرلىكپەن شايقاسقان سول ساربازداردىڭ امان ورالعاندارىنىڭ دا قاتارى بۇگىندە ابدەن سيرەپ قالدى. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا 429 سوعىس ارداگەرى عانا قالعان. سول ارداگەرلەردىڭ 16-ى استانا قالاسىندا وتەتىن شەرۋگە قاتىساتىن بولسا, بىرەۋى ماسكەۋ قالاسىنداعى جەڭىس شەرۋىنە اتتانادى.
«ەرلىك» مۇراجايىندا «وڭتۇستىك ولكەسى قاھارلى جىلداردا», «سوعىستىڭ قاتىگەز بەينەسى» جانە «ازات ەتۋشى مايدانگەرلەر» اتتى ءۇش بولىمنەن تۇراتىن كورمە ۇيىمداستىرىلىپتى. « ۇلى جەڭىسكە مىڭ تاعزىم» مەرەكەسىندە وبلىس اكىمىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن جارىق كورگەن «ەرلىك – ەلگە مۇرا», «وڭتۇستىك قازاقستاننان شىققان باتىرلار», « ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان وڭتۇستىكقازاقستاندىق جاۋىنگەرلەر» اتتى كىتاپتار بەرىلدى.
وڭتۇستىكتىڭ اتى شىققان ونەر جۇلدىزدارى دا وسىندا. ءبىرى اۆتومات اسىنىپ جاۋ شابۋىلىن قايتارىپ جاتسا, ءبىرى گارمون اسىنىپ مايدان اندەرىن شىرقاۋدا. اكتەرلەر «سوعىس وتى تۇتاندى», «اسكەرگە الىنۋ», «بالاسىن كۇتكەن انالار» جانە «مايدان دالاسى» سياقتى بولىمدەردەن تۇراتىن كومپوزيتسيا كورسەتتى.
كەلەسى كۇنى وبلىستىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا «ارداعىم-ارداگەرىم» قايىرىمدىلىق اكتسياسى ءوتىپ, كاسىپكەرلەر مايدانگەرلەرگە ءوز كومەكتەرىن كورسەتتى. ال, اباي ساياباعىنداعى بەينەلەۋ ونەرى مۇراجايىندا «ۋاقىتقا باعىنبايتىن ەستەلىك» دەگەن اتپەن سۋرەتشىلەر مەن فوتوسۋرەت-ءتىلشىلەرىنىڭ كورمە بايقاۋى ءوتتى.
بۇل كۇندەرى ج.شانين اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترى ءا.ءتارازيدىڭ «ءاليا» دراماسىن ساحنالاسا, وبلىستىق وزبەك دراما تەاترىندا ا.پراتوۆتىڭ «ەرلىك پەن ماحاببات» قويىلىمىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى. وبلىستىق ورىس دراما تەاترى ۆ.ەجوۆ پەن گ.چۋحرايدىڭ «باللادا و سولداتە» شىعارماسىن جۇرتشىلىققا ۇسىندى.
مەرەكەلىك ءىس-شارالار جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان «ەر ەسىمى –ەل ەسىندە» سالتاناتىنا جالعاسپاق.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان».
شىمكەنت.
سۋرەتتى تۇسىرگەن حۋسان ازيزوۆ.