اقش ەلەكتروندى ۇكىمەت جۇيەسىن 1993 جىلدان باستاپ ەنگىزە باستاسا, ەۋروپا ەلدەرى 1997 جىلدان باستاپ قولدانعان. ال ەلىمىز ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالىن 2006 جىلى ىسكە قوسسا دا, كوپ ەلدەردەن وزىپ, الدىڭعى قاتارعا شىقتى. بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندى ۇكىمەت يندەكسى بويىنشا قازاقستان 193 ەلدىڭ ىشىندە 24-ورىندا بولسا, ونلاين قىزمەت ساپاسى بويىنشا الدىڭعى وندىققا ەنەدى. ءتىپتى شۆەيتساريا, فرانتسيا, قىتاي سياقتى كەيبىر دامىعان ەلدەردەن وزىق. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە حالىقتىڭ باسىم بولىگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ونلاين تۇردە پايدالانىپ وتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كوپتەگەن ەلدەر بىزدەگى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىن, eGov پورتالى مەن ە-ءوتىنىش جۇيەسىن كورىپ, ءوز ەلدەرىندە ۇلگى رەتىندە پايدالانۋعا دايىن. قازاقستان دا شەتەل تاجىريبەلەرىن زەرتتەپ, ەڭ تيىمدىلەرىن ەلگە ەنگىزۋگە تىرىسىپ جاتىر.
ماسەلەن, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە قاراستى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نادير قۇرىمباەۆ «GovTech» (مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار), «FinTech» (قارجى تەحنولوگيالارى) جانە «EdTech» ء(بىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارى) باعىتىندا قازاقستاندا دايىندالعان بىرقاتار ونىمدەر شەتەلگە كوممەرتسيالىق نەگىزدە ساتىلىپ جاتقانىن ايتادى.
«مىسالى تاجىكستان – 2020 جىلدان باستاپ eGov پورتالىمىزدى ءوز ەلىندە ەنگىزىپ جاتىر, ال توگو – وسى جۇيەنى پايدالانۋعا كەلىسىم بەرگەن», دەيدى ول. سونىمەن قاتار سالا مينيسترلىگىنىڭ وكىلى راستاعانداي, جۇرگىزۋشى كۋالىگىن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى راسىمدەۋ سەرۆيسىنە ۇلىبريتانيا وكىلدەرى قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەن.
ال كەيبىر مەملەكەتتەر تسيفرلاندىرۋ پروتسەسىن ادەيى تەجەپ وتىرعان كورىنەدى. ولار الدىمەن قورعانىس جۇيەسىن جەتىلدىرىپ الماقشى.
«ەستونيا – تسيفرلاندىرۋ جاعىنان كوشباسشى ەلدەردىڭ ءبىرى. بىراق ولار دا كەيبىر جاعدايدا جۇيەنى توقتاتىپ وتىرادى. ماسەلەن سايلاۋ نەمەسە زاڭ قابىلداۋ كەزەڭىندە حاكەرلىك شابۋىلدار كوبەيىپ كەتەدى ەكەن, بۇل – ينتەرنەتتىڭ, بانكتەردىڭ جانە باسقا جۇيەلەردىڭ ۋاقىتشا توقتاپ قالۋىنا اكەلۋى مۇمكىن, سوندىقتان ولار مۇنداي كەزدە ونلاين قىزمەتتەردى ۋاقىتشا شەكتەيدى. ەستوندار بۇل پروتسەستى بەلگىلى ءبىر كۆوتا بويىنشا جۇرگىزەدى, ياعني, جىل سايىن ناقتى قانداي سەرۆيستەر ونلاين فورماتقا كوشەتىنى جوسپارلانادى, ال قالعاندارى ۋاقىتشا توقتاتىلىپ تۇرادى», دەيدى Astana IT University رەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى بولاتجان قۇمالاقوۆ.
ەۋرووداق ەلدەرىندە GDPR – جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تۋرالى زاڭ بار. بۇل زاڭ وتە قاتاڭ. سوندىقتان يتاليا, فرانتسيا سياقتى ەلدەر بۇل پروتسەستى سانالى تۇردە تەجەپ وتىر.
ال قازاقستاندا ەلەكتروندى ۇكىمەت 2006 جىلى ەنگىزىلسە, جەكە دەرەكتەر مەن كيبەرقاۋىپسىزدىككە قاتىستى زاڭدار 14 جىلدان كەيىن, ياعني 2020 جىلدان قابىلدانعان. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا تسيفرلاندىرۋ جاعىنان وزىق بولساق تا, كيبەرقاۋىپسىزدىك تۇرعىسىندا ءسال ارتتا قالعاندىقتان بىزگە كيبەرقاۋىپسىزدىكتى تەز ارادا كۇشەيتۋ قاجەت, سەبەبى نەعۇرلىم كوپ دەرەك ونلاينعا كوشسە, سوعۇرلىم مۇمكىندىكتەر كەڭەيىپ, شابۋىل جاساۋعا قىزىعاتىندار كوبەيەدى.
قازىر تسيفرلاندىرۋ يگىلىگىن ەل كورىپ وتىر. بۇرىن قۇجات الۋ – كۇردەلى ءارى ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن پروتسەسس بولاتىن. مىسالى, 16 جاسقا تولعاندا: احاج-عا بارىپ, تۋ تۋرالى انىقتاما الۋ, كەزەككە تۇرۋ, قاجەتتى قۇجاتتاردى جيناۋ – بىرنەشە كۇندىك شارۋا ەدى. ال قازىر – تۋ تۋرالى كۋالىك, اتا-اناسىنىڭ ءبىرى بولسا جەتكىلىكتى, جەكە كۋالىك ءبىر كۇندە دايىن بولادى. مىنە, بۇل – تسيفرلاندىرۋدىڭ ناقتى جەتىستىگى.