• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
عىلىم 15 شىلدە, 2025

سەلەن وندىرىسىندەگى سەرپىندى جاڭالىق

90 رەت
كورسەتىلدى

عىلىم – ۇلتتىڭ ينتەل­لەكتۋالدىق كاپيتالى مەن تەحنولوگيالىق تاۋەلسىز­دى­گىنىڭ وزەگى. XXI عاسىرداعى باسەكەلەستىك عىلىم مەن ءون­دىرىس اراسىنداعى بايلانىس­تىڭ بەرىكتىگىنە تىكەلەي تاۋەلدى. وسى تۇرعىدان ال­عاندا, قازاقستان عىلىمى­نىڭ ناقتى ەكونوميكالىق سۇرانىسقا جاۋاپ بەرەتىن كەزەڭگە قادام باسقانى قۋان­تادى. بۇل ۇردىسكە ايقىن مىسال رەتىندە 2025 جىلعى ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسى­نىلعان مەتاللۋرگيا جانە كەن بايىتۋ ينستيتۋتى عالىم­دارىنىڭ «كونديتسيالىق ەمەس ءتۇستى مەتاللۋرگيا شيكى­زاتىنان جوعارى ساپالى سەلەن الۋدىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپ­سىز ۆاكۋم-تەرميالىق تەح­نولوگياسىن ازىرلەۋ جانە ونىڭ ونەركاسىپتىك ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ» اتتى عىلىمي جوباسىن اتاۋعا بولادى.

اتالعان جوبا – ەل عىلى­مىنىڭ ماڭىزدى جەتىس­تىگى. سەبەبى ول تەو­ريا­لىق ىزدەنىستەردەن باستاپ ناقتى ون­دىرىستىك ىسكە اسىرۋعا دەيىنگى بارلىق كەزەڭدى تولىق قامتىعان. كوپ جىل­دىق زەرتتەۋ, سانسىز تاجىريبە مەن تەحنولوگيالىق سىناقتار ناتي­جە­سىندە قالىپتاسقان بۇل ءادىس وتاندىق ءتۇستى مەتاللۋرگيا سالاسىندا جاڭا باعىتتىڭ نەگىزىن قالادى.

كونديتسيالىق ەمەس شيكىزات دەپ – قۇرامىندا پايدالى ەلەمەنتتەر بولعانىمەن, ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمسىز نەمەسە وڭدەۋگە كەلمەيدى دەپ سانالىپ كەلگەن قالدىقتار اتالادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مۇنداي قالدىقتار ءوندىرىس شەڭبەرىنەن تىس قالىپ, تابيعاتتى لاستاپ كەلگەن ەدى. جوبانىڭ بىرەگەيلىگى – ءدال وسى شيكىزاتتى ەكولوگيالىق قاۋىپسىز جولمەن وڭدەي وتىرىپ, ودان جوعارى ساپالى سەلەن الۋ تەحنولوگياسىن ۇسىنۋىندا.

بۇل – عىلىم مەن ءوندىرىس شەبىندە جۇرگەن عالىمداردىڭ ۇزاق جىلدىق ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. جوبادا ۇسىنىلعان ۆاكۋم-تەرميالىق ءادىس سەلەنيدتەرمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ تىڭ باعىتىن اشتى. ءادىستىڭ ارتىقشىلىقتارى – ءونىمنىڭ تازالىعى, ءوندىرىس ۇدەرىسىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى جانە رە­سۋرستىق تيىمدىلىگى. مۇنداي تەحنولوگيالار بۇگىندە ساناۋلى عانا ەلدەر­دىڭ قولىندا بار. قازاقستاننىڭ بۇل تىزىمگە ەنۋى – ۇلكەن جەتىستىك.

جوبانىڭ پراكتيكالىق ناتيجەسى دە كوڭىل قۋانتادى. بۇگىندە بۇل تەحنولوگيا وندىرىستىك دەڭگەيدە سىناقتان ءوتىپ, ناقتى وندىرىسكە ەنگىزىلگەن. ارنايى تەحنيكالىق ستاندارت – ست 070740005957-او-01-2021 – بەكىتىلىپ, سەلەن ءوندىرۋ ۇدەرىسى جۇيەلەندىرىلدى. ءوندىرىس ورنى العاشقى جىلىنىڭ وزىندە 301 ميلليون تەڭگە كولەمىندە تازا تابىس اكەلگەنى – بۇل جوبانىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ناقتى دالەلدەيدى.

سەلەن – قازىرگى زامانعى ەلەكترونيكا, ەنەرگيا ساقتاۋ, وپتيكالىق قۇرىلعىلار, شىنى ءوندىرىسى, مەديتسينا, فارماتسەۆتيكا سياقتى سالالاردا كەڭىنەن قولدانىلاتىن ستراتەگيا­لىق ماڭىزى بار ەلەمەنت. الەمدىك سۇرانىستىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان, سەلەن وندىرەتىن ەلدەر ساۋساقپەن سانارلىق. وسى تۇرعىدان العاندا, قازاقستاندا ەكولوگيالىق جانە تەحنولوگيالىق جاعىنان قاۋىپسىز سەلەن ءوندىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ جاسالۋى – عىلىم مەن ءوندىرىستىڭ وزىق ينتەگراتسياسىنىڭ جەمىسى.

جوبانىڭ ەكونوميكالىق, ەكو­لوگيالىق جانە تەحنولوگيالىق ما­ڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ونىڭ تەك عىلىمي جاڭالىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار وندىرىستىك شەشىم مەن نارىقتىق تابىستىڭ ۇيلەسىمدى ۇلگىسى ەكەنىن كورەمىز. بۇل جوبانى ناقتى تابىسپەن جۇزەگە اسىرعان عالىمدار – ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن ارتتىرىپ, وندىرىستىك دامۋ ۇردىسىنە سەرپىن بەرگەن ناعىز ىزدەنىمپاز ماماندار.

وسى ورايدا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ:

«عىلىم – تەك زەرتحاناداعى زەرتتەۋ ەمەس, ول – ەكونوميكانى العا سۇيرەيتىن, تەحنولوگيالىق دامۋعا جول اشاتىن كۇش» دەگەن ءسوزى وسى جوبانىڭ اياسىندا ناقتى شىندىققا اينالىپ وتىر.

بۇل عىلىمي ەڭبەك – سونداي-اق تاجىريبە الاڭى. ياعني وتاندىق ينجەنەرلەر مەن جاس عالىمدار ءۇشىن ۇلگى بولارلىق ناقتى ءىس. جوبا بارىسىندا جينالعان عىلىمي-وندىرىستىك بازا, ەسەپتەر, تەحنيكالىق شەشىمدەر مەن نورماتيۆتىك قۇجاتتار – كەز كەلگەن تەحنيكالىق جوو-دا وقىتىلاتىن ادىستەمەلىك ماتەريال رەتىندە دە قۇندى.

جوبانىڭ جەتەكشىسى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى باق­داۋلەت كەنجاليەۆ, اۆتورلار توبى – ۆ.ن.ۆولودين, ە.ا.وسپانوۆ, س.ا.ترە­بۋحوۆ, ا.ا.شاحالوۆ – ءوز سالاسىندا ۇزاق جىل بويى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان بىلىكتى ماماندار, تا­جى­­ريبەلى ينجەنەر-زەرتتەۋشىلەر. ولار ەلىمىزدىڭ عىلىمي-ينجەنەر­لىك مەكتەبىنىڭ ۇزدىك ءداستۇرىن جال­عاس­تىرىپ, ونى زاماناۋي تالاپتار­مەن ۇشتاستىرىپ كەلەدى.

وسىعان وراي, بۇل اۆتورلار ۇجىمى مەن ولاردىڭ عىلىمي ەڭبەگى 2025 جىلعى ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىققا تولىقتاي لايىق دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.

 

ماقسات قاليمولداەۆ,

ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى,

فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

 

سوڭعى جاڭالىقتار