ۇلى وتان سوعىسىنىڭ اياقتالىپ, جەڭىس جالاۋى جەلبىرەگەنىنە – 70 جىل. ايتۋلى كۇن قارساڭىندا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-تىڭ جاستار كەڭەسى باستاماشىلىق تانىتىپ «بابالار سىيلاعان بەيبىت كۇن» اتتى اكتسيا ۇيىمداستىردى. اكتسيا اياسىندا جاستار رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە ارداگەرلەرمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, ولارعا اقشالاي كومەك كورسەتىپ, تۇرعىن ۇيلەرىن جوندەۋدەن وتكىزىپ, ساۋاپتى ءىس اتقاردى.
سۇراپىل سوعىس جىلدارىندا وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ, ەلىن قورعاعان ساربازدارعا قانداي قۇرمەت كورسەتىلسە دە ارتىق بولماس. سوندىقتان دا, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق جانىنداعى جاستار كەڭەسى جىل سايىن ارداگەرلەردىڭ ۇيلەرىنە بارىپ قۇتتىقتاۋدى ۇلكەن پارىز سانايدى. بەيبىت كۇندى سىيلاعان قارت مايدانگەرلەرگە قارجىلاي كومەك كورسەتىلىپ, سىيلىقتار تابىستاپ, قازىنالى قاريالاردىڭ اڭگىمەلەرىن تىڭدايدى. بيىل دا سول يگى ءداستۇر جالعاسىن تابۋدا.
سونداي جۇزدەسۋدىڭ ءبىرى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى, 94 جاستاعى شايمۇحان مۇقانوۆتىڭ شاڭىراعىندا ءوتتى. ەكىنشى ءدۇنيەجۇزىلىك سوعىس مايدانگەرى, مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگانىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, پولكوۆنيك شايمۇحان مۇقانوۆ سەمەي وبلىسىنداعى ابىرالى اۋدانىنىڭ تۋماسى. 1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىندا كەلگەن سۋىق حابار جاس ازاماتتىڭ ءومىرىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى. سول كۇنى-اق, تۇتقيىلدان سوعىس باستاعان نەمىستەرگە قارسى تۇرۋ ءۇشىن ول لەنينگراد مايدانىنا اتتاندى. 10 شىلدەدە 177-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىنا كىرىپ, سوعىستىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. جاۋجۇرەك جاۋىنگەر سۇم سوعىس اياقتالعانشا العى شەپتە اتويلاپ وتان ءۇشىن, تۋعان جەر ءۇشىن ايانباي شايقاستى. ايبىندى اتقارعان مىندەتىنىڭ ارقاسىندا كىشى اسكەري تەحنيكتەن اتقىشتار باتالونىنىڭ مايور شەنىندەگى كومانديرى دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلدى.
– مەنىڭ ومىرلىك مەكتەبىم قارعىس اتقىر قاتال سوعىس بولدى, جاستىق شاق, بالالىق شاق دەگەن مەندە بولعان جوق. شايقاس الاڭىندا ءجۇرىپ ەرجەتتىم, شىنىقتىم. سوعىسقا العاش كىرگەنىمدە تەحنيك, كەيىن روتا پۋلەمەتشىسى, ال سوعىستىڭ ەڭ قيىن تۇسى – 1942 جىلدىڭ اقپان ايىندا باتالون كومانديرى ەدىم. ول كەزدە جاسىم 20-دان اسقان بوزبالامىن, ال ءبىر باتالوندا 600 شاماسىندا جاۋىنگەر بولدى. قان مايداندا قاتارىڭنىڭ قىرشىنىنان قيىلىپ جاتقانىن كورىپ, ەرىكسىز بويىڭا قۋات جيناپ, جەڭىسكە ۇمتىلا تۇسەسىڭ, – دەيدى شايمۇحان مۇقانوۆ قاريا وتكەن زۇلماتتى ەسكە الىپ.
«قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق جانىنداعى جاستار كەڭەسى ەشقانداي نۇسقاۋسىز ءوز باستامالارىمەن ەلورداداعى 10 ارداگەردى, ەل ايماقتارىنداعى 60-قا جۋىق مايدانگەردى قۇتتىقتاۋدى جوسپارعا الىپ, قازىرگى تاڭدا سول شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. جالپى, بۇل شاراعا «قازمۇنايگاز» كومپانيالار توبىنىڭ قازاقستان بويىنشا 40-قا جۋىق ەنشىلەس جانە تاۋەلدى كاسىپورىندارىنداعى جاستار كەڭەستەرىنىڭ مۇشەلەرى اتسالىسۋدا. ەلىمىزدىڭ اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, قىزىلوردا وبلىستارىندا جانە استانا, الماتى قالالارىندا وسىنداي شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قۇتتىقتاۋ قۇرمەتىنە يە بولعان ارداگەرلەر اراسىندا ماسكەۋ, لەنينگراد قالالارىن جاۋدان قورعاعان جانە ستالينگراد شايقاسىنا قاتىسقان مايدانگەرلەر, رەسەي, بەلارۋس, ۋكراينا جانە ەۋروپا قالالارىن ازات ەتۋشىلەر, كوپتەگەن جاۋىنگەرلىك وردەندەر مەن مەدالداردىڭ يەگەرلەرى, تىل ەڭبەككەرلەرى بار. وسىلايشا, جاستار جەڭىس كۇنىن سىيلاپ, بەيبىت كۇنگە قول جەتكىزگەن جاندارعا العىستارىن بىلدىرۋدە. ۇرپاقتار جالعاستىعى دەگەن, مىنە, وسى بولار!
مارات اققۇل, «ەگەمەن قازاقستان».