قازاقستان ەۋرازياداعى نەگىزگى كولىك تورابىنا اينالدى

جۇك تاسىمالى كولەمىنىڭ ارتۋى — ستراتەگيالىق ءوسىم كەپىلى

2025 جىلدىڭ العاشقى ايلارىندا قازاقستان ەكونوميكاسى 6%-عا ءوستى — بۇل سوڭعى 12 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. بۇل وسىمگە ونەركاسىپ, قۇرىلىس, ساۋدا جانە كولىك-لوگيستيكا سالالارى ۇلەس قوستى. ۇكىمەت حالىقارالىق ساۋدا مەن لوگيستيكانى ۇزاقمەرزىمدى ءارى تۇراقتى دامۋدىڭ نەگىزگى تىرەگى رەتىندە قاراستىرادى.

2024 جىلى قازاقستان اۋماعى ارقىلى ترانزيتتىك جۇك تاسىمالى 7,1%-عا ارتىپ, 34,6 ملن توننانى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە 27,5 ملن تونناسى تەمىر جول ارقىلى, 6,7 ملن تونناسى اۆتوكولىكپەن تاسىمالدانعان. 2030 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش 100 ملن تونناعا جەتەدى دەپ بولجانۋدا. وسىمگە ىقپال ەتكەن نەگىزگى فاكتور — قىتايمەن جاسالعان كەلىسىم. ول بويىنشا 2029 جىلعا دەيىن كونتەينەرلىك پويىزدار سانى جىلىنا 600-دەن 3000-عا دەيىن ۇلعايتىلادى.

قازاقستان 13 حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ تۇيىسكەن نۇكتەسىندە ورنالاسقان, ولار قىتايدى, ەۋروپانى, رەسەيدى, كاسپي ايماعىن, پارسى شىعاناعىن جانە وڭتۇستىك ازيانى بايلانىستىرادى. نەگىزگى باعىتتارعا TRACECA, «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» حالىقارالىق كولىك ءدالىزى جانە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى (ورتا ءدالىز) جاتادى. بۇل باعىت ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى بالاما ءارى سەنىمدى ساۋدا جولىنا اينالىپ كەلەدى.

ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ — باستى نازاردا

2025 جىلى قازاقستاندا 13 000 شاقىرىم اۆتوجول مەن 6 100 شاقىرىم تەمىر جولدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا التى اۋەجايدىڭ قۇرىلىسى مەن جاڭعىرتۋ جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ, ەكى ءىرى تەڭىز جوباسى قولعا الىنعان.

تەمىر جول سالاسىندا قىتاي جانە وزبەكستانمەن بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان, جالپى قۇنى 2,3 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن بەس ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. 2029 جىلعا قاراي 11 000 شاقىرىم تەمىر جول جاڭعىرتىلادى دەپ جوسپارلانعان. بۇل باستامالار حورگوس, الماتى جانە استانادان اقتاۋ پورتىنا دەيىنگى ترانزيتتىك اراقاشىقتىقتى قىسقارتۋعا, سونداي-اق «سولتۇستىك» جانە «ورتا ءدالىز» باعىتتارىن دامىتۋعا جول اشادى.

اۆتوجول سالاسىندا 9 000 شاقىرىم جولدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە 1 083 شاقىرىم جول قايتا جوندەلۋدە. بيىل 847 شاقىرىم جولدى تولىق اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. ەرەكشە ماڭىزعا يە جوبانىڭ ءبىرى — «ورتالىق – باتىس» اۆتوجولى. ول استانا مەن اقتاۋ اراسىنداعى قاشىقتىقتى 889 شاقىرىمعا قىسقارتىپ, ەكسپورتتىق لوگيستيكا تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.

ازاماتتىق اۆياتسيا جانە تەڭىز كولىگى دە سەرپىن الۋدا

قازاقستان ازاماتتىق اۆياتسيا جەلىسىن دە كەڭەيتىپ كەلەدى. ءۇش جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ, بىرنەشە قولدانىستاعى اۋەجايلار جاڭارتىلۋدا. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, التى وتاندىق اۋە كومپانياسى 57 باعىت بويىنشا اپتاسىنا 669 رەيس ورىندايدى. قازاقستان 31 ەلمەن 119 حالىقارالىق اۋە باعىتى ارقىلى بايلانىس ورناتقان. 2025 جىلى جاڭا باعىتتار (ريم, ميۋنحەن, بۋداپەشت, شانحاي, گۋانچجوۋ, پۋسان), ال 2026 جىلى اقش-قا تىكەلەي رەيستەر اشىلادى.

2029 جىلعا قاراي قازاقستان جىل سايىن 65 ميلليون جولاۋشىعا جانە 500 مىڭ توننا اۋە جۇگىنە قىزمەت كورسەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن قاتار ءۇش ۇشاقتان تۇراتىن جاڭا جەكە جۇك اۋە كومپانياسى ىسكە قوسىلدى.

تەڭىز كولىگى سالاسىندا اقتاۋ پورتىندا تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى باستالادى. ساۋدا فلوتى 17 جاڭا كەمەمەن (ونىڭ ىشىندە 4 پاروممەن) تولىقتىرىلماق. جاقىندا قۇرىق پورتىندا 1 ملن توننا استىقتى وڭدەۋگە قاۋقارلى تەرمينال ىسكە قوسىلدى. بۇدان بولەك, جىلدىق قۋاتى 11 ملن تونناعا دەيىن جەتەتىن سارجا كوپفۋنكتسيونالدى تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.

2025 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اقتاۋ پورتىندا كونتەينەرلىك حاب اشىلىپ, ونىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگى 240 000 TEU دەڭگەيىنە جەتتى. سونىمەن قاتار گرۋزيانىڭ پوتي پورتىندا جاڭا قازاقستاندىق تەرمينال ىسكە قوسىلدى. قازاقستان سيان مەن ليانيۋنگان (قىتاي), سەلەتينو (رەسەي), تاشكەنت, اليات (ازەربايجان) جانە ۆەنگرياداعى تەرمينالدار جەلىسىن كەڭەيتىپ, شىعىس – باتىس ساۋدا باعىتى بويىندا ءوز پوزيتسياسىن نىعايتۋدا.

ايماقتىق ارىپتەستىك پەن جاھاندىق ينتەگراتسيا

قازاقستان استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ (AIFC) پلاتفورماسى ارقىلى ترانسشەكارالىق سەرىكتەستىكتى دامىتىپ وتىر. AIFC قولداۋىمەن بىرقاتار ستراتەگيالىق بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرىلدى, ولاردىڭ قاتارىندا:

Middle Corridor Multimodal Ltd. (قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا),

Caspian Integrated Maritime Solutions (قازاقستان, ءباا),

KPMC Ltd. (قازاقستان, سينگاپۋر),

SK-AIH Investment Fund Ltd. (قازاقستان, ازەربايجان) بار.

بۇل سەرىكتەستىكتەر ورتا ءدالىز بويىندا مۋلتيمودالدى لوگيستيكانى, شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتۋدى جانە وڭىرلىك بايلانىستاردى دامىتۋعا باعىتتالعان ۇيلەسىمدى كۇش-جىگەردى كورسەتەدى.

ايماقتىق كوشباسشى – جاھاندىق ماقساتتارمەن

ينۆەستيتسيالار ساۋدا اعىندارىن جەدەلدەتىپ, وڭىردەگى ترانزيتتىك الەۋەتتى ارتتىرۋ ارقىلى جوعارى قايتارىم بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى ىشكى ءونىمى 400 ملرد اقش دوللارىنان اساتىن, حالقى 80 ميلليوننان كوپ ورتالىق ازيا بارعان سايىن ىقپالدى ەكونوميكالىق بلوكقا اينالۋدا. قازاقستاننىڭ كولىك, تسيفرلاندىرۋ جانە ينفراقۇرىلىم سالالارىنداعى كوشباسشىلىعى وسى ترانسفورماتسيانىڭ وزەگىنە اينالىپ وتىر.

2022 جىلدان كەيىنگى جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەگىنىڭ قايتا قۇرىلۋى ناتيجەسىندە, قازاقستان ەۋرازياداعى نەگىزگى كولىك تورابىنا اينالدى. ازيا مەن ەۋروپانىڭ قيىلىسىنداعى ستراتەگيالىق ورنالاسۋى ەلدىڭ ينفراقۇرىلىم, لوگيستيكا جانە حالىقارالىق بايلانىس سالالارىنداعى وڭىرلىك كوشباسشى رەتىندەگى ورنىن ايقىنداي تۇسۋدە.

گلوباليزاتسيا ۇدەرىسىنە ساي, قازاقستاننىڭ ينتەگراتسيالانعان كولىك جۇيەسى — قۇرلىق, تەڭىز جانە اۋە مارشرۋتتارىن قامتيتىن — بولاشاق لوگيستيكا قۇرىلىمىن ايقىنداۋعا شەشۋشى ۇلەس قوسىپ وتىر.