ەلىمىزدە اۆتوكولىك ءوندىرىسى قارقىندى دامىپ جاتىر

ا.ماقاشەۆانىڭ ايتۋىنشا ينۆەستيتسيالاردىڭ ارتۋى زاۋىتتاردىڭ جاڭارۋى عانا ەمەس, الماتى مەن قوستاناي قالالارىندا ورنالاسقان ەكى جاڭا اۆتوزاۋىتتىڭ سالىنىپ جاتقانىنا دا بايلانىستى. الماتىدا سالىنىپ جاتقان Astana Motors Manufacturing Kazakhstan زاۋىتى CHANGAN, GREAT WALL MOTOR (Haval, Tank برەندتەرى) جانە CHERY سەكىلدى تانىمال كولىكتەر شىعارادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق قوستاناي قالاسىندا KIA Qazaqstan زاۋىتىنىڭ قۇرىلىس جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

«الماتىداعى زاۋىتقا 202 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلىپ, جىلىنا 120 مىڭ كولىك شىعارا الاتىن قۋاتى بولادى. 3,6 مىڭنان استام ادامعا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇدان بولەك, كولىككە قاجەتتى بولشەكتەردى شىعاراتىن زاۋىتتار دا داميدى. ياعني, بۇل زاۋىت بۇكىل سالا ءۇشىن ۇلكەن قوزعاۋشى كۇشكە اينالماق.

ال قوستانايداعى كاسىپورىن ىسكە قوسىلعاننان كەيىن جىلىنا 70 000 اۆتوكولىك شىعارىپ, 1,5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتەدى. جوباعا سالىناتىن جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى — 131,5 ملرد تەڭگە, ونىڭ 116,5 ملرد تەڭگەسى – KIA كومپانياسىنىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسياسى», دەيدى انار ماقاشەۆا.

سونىمەن قوسا, الماتى قالاسىنىڭ يندۋستريالىق ايماعىندا اۆتوكومپونەنتتەر وندىرەتىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار جۇمىسىن باستاعان, ال ساران قالاسىندا (قاراعاندى وبلىسى) شينالار شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىلعان.

ايتا كەتەلىك, قازىردىڭ وزىندە كولىك شىعاراتىن 8 زاۋىتتا شامامەن 7 مىڭ ادام جۇمىس ىستەپ ءجۇر. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل سالادا تاعى 5 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاسادى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ال ەگەر بولشەك شىعاراتىن ءوندىرىس, لوگيستيكا, اۆتوكولىك سالوندارى مەن ديلەرلىك ورتالىقتاردى قوسا ەسەپتەگەندە, جالپى 50 مىڭنان استام ادام جۇمىس جاساپ جاتىر.

«2020-2024 جىلداردىڭ ارالىعىندا كولىك شىعاراتىن زاۋىتتار مەملەكەتكە 139,5 ميلليارد تەڭگە سالىق پەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تولەگەن. 2024 جىلى عانا – 36,2 ميلليارد تەڭگە تۇسكەن. قازاقستاندا اۆتوكولىك ءوندىرىسى تابىس كوزى عانا ەمەس, ايماقتاردىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جاتقان ماڭىزدى سالاعا اينالدى», دەيدى انار ماقاشەۆا.

ايتا كەتكەن ءجون, اۆتوكولىك ءوندىرىسى – مەملەكەتتىك قولداۋدى ناقتى مىندەتتەمەلەرمەن بىرگە الاتىن جالعىز سالا, ياعني, مەملەكەت كومەكتەسەدى, بىراق زاۋىتتار دا ءوز تاراپىنان تالاپتاردى ورىنداۋى ءتيىس. مەملەكەت  سالانى ارنايى كەلىسىمدەر ارقىلى قولداپ, زاۋىتتارعا سالىق پەن كەدەندىك جەڭىلدىكتەر بەرىلەدى, ال ونىڭ ەسەسىنە ولار ءوندىرىس تەحنولوگيالارىن دامىتىپ, وتاندىق كومپونەنتتەردى كوبىرەك قولدانۋى كەرەك. بۇنداي كەلىسىمدەر العاش رەت 2010 جىلى جاسالدى. ال 2021 جىلدان باستاپ, بۇل سالا «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭ بويىنشا رەتتەلىپ جاتىر.

«ەلىمىزدە شىعارىلاتىن كولىك مودەلدەرىنىڭ ءتۇرى كوبەيىپ, اۆتوكومپونەنتتەردى وزىمىزدە وندىرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندا اۆتوكولىك اينەكتەرى, شاناق پانەلدەرى, مۋلتيمەديا جۇيەلەرى, ورىندىقتار, دىبىس وقشاۋلاعىشتار جاسالادى. 2024 جىلى قازاقستاندا ساتىلعان جاڭا كولىكتەردىڭ شامامەن 65 پايىزى – وزىمىزدە قۇراستىرىلعان كولىكتەر بولعان», دەيدى ساراپشى.

اتالعان پايىزدىق كورسەتكىش, ارينە, حالىقتىڭ وتاندىق كولىكتەرگە سەنىم ارتاتىنىن, ولاردىڭ ساپاسى, باعاسى, جابدىقتالۋى مەن قىزمەت كورسەتۋى جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ جاتقانىن بىلدىرەدى. سونىمەن قوسا, ديلەرلەر مەن بانكتەردىڭ ءتۇرلى باعدارلامالارى ارقاسىندا جاڭا كولىك الۋ حالىققا قولجەتىمدى بولىپ جاتىر. ال جارنامالار مەن جەڭىلدىكتەر اۆتوپاركتەردىڭ جاڭارۋىنا جانە سالانىڭ وسۋىنە سەپتەسىپ جاتىر.

قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعىنىڭ پرەزيدەنتى انار ماقاشەۆانىڭ ايتۋىنشا اۆتوكولىك وندىرىسىندە جاقسى ماماندارعا ءاردايىم سۇرانىس بار. اسىرەسە, ينجەنەر-مەحانيكتەر, سىزبامەن جۇمىس ىستەيتىن ماماندار (كونسترۋكتورلار), تەحنيكتەر, زاۋىتتاعى اۆتوماتتاندىرۋ مەن روبوت تەحنيكاسى بويىنشا ماماندار, سونداي-اق دانەكەرلەۋشىلەر, سلەسارلار, ساپا تەكسەرۋشىلەر سەكىلدى بىلىكتى جۇمىسشىلار قاتتى قاجەت. سول ورايدا ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن كوللەدجدەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس اتقارىلىپ  جاتىر. ءدۋالدى وقىتۋ دەگەن جۇيە بار – ستۋدەنتتەر وقۋىمەن قاتار زاۋىتتاردا تاجىريبە جيناپ, كەيىن سول جەردە جۇمىسقا تۇرا الادى. مىسالى قوستانايدا اتالعان جۇيە 2015 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى, مىڭداعان ستۋدەنت ءىس-تاجىريبەدەن ءوتىپ, جۇمىسقا ورنالاسقان. سونىمەن قاتار, وڭىردە م.دۋلات ۇلى اتىنداعى قوستاناي ينجەنەرلىك-ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ Erasmus+ حالىقارالىق باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ال الماتىدا Satbayev ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ ماشينا جاساۋ كافەدراسىنىڭ فيليالى جانە زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلعان, وندا ستۋدەنتتەر وقۋدى وندىرىستىك پراكتيكامەن ۇيلەستىرەدى. كادرلاردى دايارلاۋدا كوللەدجدەردىڭ دە ماڭىزدى ءرولى بار, قوستاناي مەن تەمىرتاۋدا كومپەتەنتسيا ورتالىقتارى مەن كورپوراتيۆتىك وقىتۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى, وندا ستۋدەنتتەر تاعىلىمدامادان ءوتىپ, كاسىبي باعدار الىپ, اقىلى وقۋعا مۇمكىندىك الادى.

«اۆتوكولىك سالاسىنداعى ەڭ سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردىڭ تولىق ءتىزىمى جاس ماماندار دايىندايتىن بارلىق وتاندىق كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ انىقتامالىق مالىمەتتەرى «قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعىنىڭ» سايتىندا قولجەتىمدى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەيدى ول.