باسەكەگە قابىلەتتى مامان تاربيەلەۋ كەز كەلگەن ەلدىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن مىندەت. ويتكەنى دانا حالقىمىز وتكەن عاسىردىڭ وزىندە-اق: ء«بىر جىلدىعىن ويلاعان ەل – ەگىن ەگەدى, ءجۇز جىلدىعىن ويلاعان – اعاش وتىرعىزادى, ال مىڭ جىلدىعىن ويلاعان – ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەيدى», دەپ ۇرپاق تاربيەسىنىڭ قانشالىقتى جاۋاپتى ەكەنىن ايقىنداپ بەرگەن. ال بۇگىنگى ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ءححى عاسىر – تەحنولوگيالار عاسىرى. سونىمەن بىرگە ادامي كاپيتالدىڭ قۇندىلىعى ارتىپ, ينتەللەكتۋالدىق دامۋ ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. «بىلەككە سەنگەن زاماندا ەشكىمگە ەسە بەرمەدىك, بىلىمگە سەنەر زاماندا قاپى قالىپ جۇرمەلىك», دەپ كەشەگى بابالارىمىز وسيەت ەتكەندەي بۇگىنگى قوعام ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ سالتانات قۇرىپ, باسەكەگە تۇسكەن ۋاقىتى. مۇنداي زاماندا ۇلتتىڭ وركەندەۋى ەڭ الدىمەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىنا تاۋەلدى. ۇلى اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين ءوز زامانىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە اينالعان ءبىلىم مەن عىلىم جولىن: «ونەر-ءبىلىم بار جۇرتتار…» دەگەن جىر جولدارىمەن-اق بولاشاقتىڭ باعدارى ەتىپ كورسەتكەن بولاتىن. بۇل ويلار بۇگىنگى كۇن ءۇشىن دە اسا وزەكتى.
بۇگىنگى كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن العا ۇمتىلعان جاھاندانۋ مەن عىلىمي پروگرەسس ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىدە دە, تىڭ سەرپىن مەن جاڭا مازمۇندى تالاپ ەتىپ وتىر. اقپاراتتار تاسقىنى مەن تسيفرلىق تەحنولوگيالار عاسىرىندا ويلاي بىلەتىن, اقپاراتتى ىرىكتەي الاتىن, سىني كوزقاراس قالىپتاستىرعان جاس ۇرپاق تاربيەلەۋ – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا سالىنعان مىزعىماس نەگىز بولماق. ويتكەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ: «ۇلتتىق قۇندىلىققا قانىعىپ وسكەن ورەننىڭ تانىمى تەرەڭ, ءدىنى بەرىك بولادى. اتا-بابالار امانات ەتكەن ۇلان-عايىر دالانى امان ساقتاۋ, ەڭ الدىمەن, جاس بۋىنعا ارتىلعان زور ءۇمىت. كەيىنگى ۇرپاق تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋىن ارقاشان بيىك ۇستاۋى ءتيىس... سوندىقتان ءبىلىمى تەرەڭ, ويى وزىق ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن مۇعالىمدەر قاۋىمىنا زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى», دەپ بۇل ماسەلەدە ۇستازدار قاۋىمىنا دا ارتىلار مىندەتتىڭ وڭاي بولمايتىنىن انىقتاپ بەردى. سونداي-اق عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مىندەتتەمەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ ەڭ الدىمەن پەداگوگ ماماندار دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارتىلارى انىق. ويتكەنى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندار جاس ۇرپاققا ءبىلىم بەرەر پەداگوگ كادرلارمەن ەلىمىزدىڭ ورتا مەكتەپتەرىن قامتاماسىز ەتەدى. مىنە, سوندىقتان دا بولاشاق مامان باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن, پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي پلاتفورمالاردىڭ ورتالىعى بولۋى ءتيىس.
قر-نىڭ عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىنا اسا قاجەتتى ءدۋالدى وقىتۋ باعدارلاماسىن قولدانىسقا ەنگىزگەنىنە دە, ءبىرشاما ۋاقىت ءوتتى. بۇنىڭ باستى ەرەكشەلىگى بۇگىنگى ستۋدەنت ەرتەڭگى باسەكەگە قابىلەتتى ساپالى مامان بولىپ شىعۋى ءۇشىن تەوريالىق ءبىلىم مەن پراكتيكانى قاتار الىپ ءجۇرۋى كەرەك. ياعني مەملەكەت مۇندا جوعارى مەكتەپ پەن ورتا مەكتەپ اراسى الشاقتاماي, ىنتىماقتاستىقتا بىرگە جۇمىس جاساۋدى مىندەتتەپ وتىر. عاسىرعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى قازاق دالاسىنا ءبىلىم ءنارىن سەبەتىن پەداگوگ-كادرلارىن دايارلاپ كەلە جاتقان قازاق ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى – اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى دە بۇل مىندەتكە اسا ۇلكەن ءمان بەرىپ, زور جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىنداپ كەلە جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ 36 كافەدراسىنىڭ فيليالدارى ورتا مەكتەپتەردە جۇمىس جاسايدى. مۇندا ءبىزدىڭ بىلىكتى كادرلارىمىز, مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە سەمينارلار ءوتىپ, وزىق تاجىريبەلەرىمەن بولىسەدى.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەمىز بولاشاق ماماندارى العان تەوريالىق بىلىمدەرىن پراكتيكامەن تىعىز ۇشتاستىرۋ ءۇشىن ءبىلىم باعدارلامالارىنداعى پراكتيكالىق ساباقتار ساعاتىن كوبەيتىپ, ستۋدەنتتەردى 3 كۋرستان باستاپ, مەكتەپ ومىرىمەن ەتەنە ارالاسۋىنا جول اشتى. ناقتىراق ايتقاندا, پەداگوگيكالىق باعىتتان ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر 3 كۋرستا 1-2 ايلىق جانە 4 كۋرستا 7 ايلىق پراكتيكادان وتەدى. پەداگوگيكالىق تاجىريبە بولماعان جەردە تاربيە مەن ءبىلىمنىڭ قارىشتاپ دامۋى مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان وتكەن عاسىرلاردا دا قالىپتاسقان كوپتەگەن عىلىمي مەكتەپتەردىڭ شاكىرت تاربيەلەۋ باعىتى پەداگوگيكالىق تاجىريبەگە نەگىزدەلدى. وسى ورايدا قازاق ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى – اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ساپالى پەداگوگ دايارلاۋ ءۇشىن مىنا ءۇش قاعيدانى باسشىلىققا الىپ وتىرعانىن اتاپ ايتۋىمىز قاجەت. ول, بىرىنشىدەن, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ۇزبەي جەتىلدىرىپ وتىرۋ, ەكىنشىدەن, ستۋدەنتتەردىڭ پراكتيكالىق ءبىلىمىن كوتەرۋ, ۇشىنشىدەن, يننوۆاتسيالىق تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەركىن مەڭگەرگەن كادر دايارلاۋ. مىنە, وسى ءۇش قاعيدانى تەڭ ۇستاعان جاعدايدا ءبىزدىڭ كادرلارىمىز مەملەكەت سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرا الاتىن ساپالى مامان بولاتىنى ءسوزسىز. سونىمەن قاتار ءبىز جىل سايىن بەكىتىلەتىن ءبىلىم باعدارلامالارىن تەك ءوزىمىزدىڭ بىلىكتى پروفەسسور-وقىتۋشىلارمەن عانا ەمەس, مەكتەپ مۇعالىمدەرىمەن جانە پراكتيكادا ۇزدىك ناتيجەگە قول جەتكىزگەن بىلىكتى ستۋدەنتتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ جۇزەگە اسىرامىز.
سونداي-اق وزدەرىڭىز بىلەتىندەي سوڭعى ءۇش جىلدا ەلىمىزدىڭ پەداگوگ ماماندارعا دەگەن تالاپ جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا سەبەپ بولىپ وتىر. ويتكەنى ورتا مەكتەپكە جولداما العان جاس مامان مىندەتتى تۇردە پەداگوگتەردىڭ ءبىلىمىن باعالاۋ (پبب) تەستتىن تاپسىرىپ ونىڭ سەرتيفيكاتىنا يە بولۋى ءتيىس. بۇل بىلىكتىلىك تەستى ستۋدەنتتىڭ جوعارى وقۋ ورىننىڭ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ 4 جىل بويى جيناقتاعان ءبىلىمىنىڭ ناتيجەسى. مىنە, مەملەكەتتىڭ بولاشاق مامانعا قويىپ وتىرعان تالابى جوو-لار اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ارتتىراتىنى ءسوزسىز. ەگەر ءوزىڭنىڭ دايىنداعان ماماندارىن مەملەكەت تالابىنا ساي كەلمەي جاتسا, وندا كەلەشەكتە ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا كەلەتىن جاس تۇلەكتەر قاتارىنىڭ ازايۋى دا عاجاپ ەمەس. سوندىقتان بۇل باسەكەدە ۇزدىكتەر قاتارىنان تابىلۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت ۇنەمى ىزدەنىستىڭ ۇستىندە بولۋى ءتيىس.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز باسقارما توراعاسى-رەكتور بولات اناپيا ۇلىنىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جىل سايىن ءوزىنىڭ ستۋدەنتتەرىن پەداگوگيكالىق پراكتيكادان وتكىزۋ ماقساتىندا تەك الماتى قالاسىنىڭ عانا ەمەس, استانا قالاسىندا جانە سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ شالعاي وبلىستارىنىڭ ءبىلىم باسقارمالارىمەن دە كەلىسىم-شارتقا وتىرىپ, ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس جاساۋدى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىز بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ستۋدەنتتەر پراكتيكاسىن وتكىزۋ ءۇشىن ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن 387 كەلىسىم-شارتقا جانە 101 مەموراندۋمعا قول قويدى. بۇل جۇمىستار ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى مەن قالالىق, وبلىستىق ءبىلىم باسقارمالارىنىڭ باسشىلارى جانە مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسىرىلدى.
ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ پەداگوگتەردىڭ ءبىلىمىن باعالاۋى بويىنشا اباي ۋنيۆەرسيتەتى سوڭعى 3 جىلدا جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, الدىڭعى وقۋ جىلىندا – 65 %, بىلتىرعى وقۋ جىلىنىڭ كورسەتكىشى بويىنشا – 81 %, ال بيىلعى 2024/2025 وقۋ جىلىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشى 93 % بولدى. 2024/25 وقۋ جىلىندا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋ باعىتى بويىنشا – 2701 تۇلەك ديپلوم الادى. وسى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەر بيىلعى ءساۋىر ايىنىڭ 02-14 ارالىعىندا پەداگوگتەردىڭ ءبىلىمىن باعالاۋ تەستىن تاپسىردى. ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ ءبىلىم كورسەتكىشىنىڭ ناتيجەسى الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا ىلگەرىلەۋ بار ەكەنىن اڭعارتادى. سونىمەن قاتار ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن بىلىكتىلىك تەستتەرىن تاپسىرا الماعان ستۋدەنتتەر شىلدە ايىنىڭ العاشقى ون كۇندىگىندە تاپسىراتىن بولادى. وسى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلارىمىزبەن جانە مەكتەپ مۇعالىمدەرىمەن كەڭەسە وتىرىپ, پەداگوگيكالىق ماماندىقتاعى ءبىلىم باعدارلامالارىن تۇبەگەيلى جاڭارتتىق. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنداعى مەكتەپ پەن ۋنيۆەرسيتەت اراسىنداعى الشاقتىق جويىلدى. سونىمەن قاتار ورتا مەكتەپتە وقىتىلاتىن ءبىلىم باعدارلامالارىن ءبىز ۋنيۆەرسيتەتتە تەرەڭدەتە ءارى وزگە دە ۇقساس پاندەرمەن سالىستىرا وتىرىپ ستۋدەنتتەرگە مەڭگەرتۋدى جولعا قويدىق. اسىرەسە, مەتەپتە مەڭگەرىلەتىن جەكەلەگەن پاندەردىڭ قمج-لارىندا كورسەتىلگەن وقۋ ماقساتتارى مەن باعالاۋ كريتەريلەرىن ستۋدەنتتەر ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا ەركىن مەڭگەرىپ, مەكتەپ تاقىرىبىنان تىس تىڭ تاقىرىپتارعا وسى ماقساتتار مەن كريتەريلەردى قويۋدى مەڭگەرىپ جاتىر. ويتكەنى كەلەسى وقۋ جىلىنان باستاپ, پەداگوگيكالىق ماماندىقتى بىتىرەتىن تۇلەكتەر كەشەندى ەمتيحان مەن ديپلومدىق جوبانى تاپسىرماس بۇرىن بىلىكتىلىك تەستتىن تاپسىرۋ مىندەتتەلىپ وتىر. ەگەر ستۋدەنت بىلىكتىلىك تەستتەن مەجەلى كورسەتكىشكە قول جەتكىزە الماسا, وندا قورىتىندى ەمتيحاندى دا تاپسىرا الماۋى ءمۇمىن. بۇل دا ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلارعا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىراتىن بولادى. ويتكەنى ءبىز ەكونوميكاسى مەن عىلىمى قارىشتاپ دامىعان وزىق مەملەكەت بولۋ ءۇشىن, سول مامانداردى دايارلايتىن پەداگوگ كادرلارىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى جولعا قويۋىمىز قاجەت. سوندا عانا ماماندارىمىز سۇرانىستى تولىق قاناعاتتاندىرا الادى.
حايرۋللا جانبەكوۆ,
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى دەپارتامەنت ديرەكتورى