قازاقستاندا بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا كەشەندى شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا

بۇگىندە قازاقستاندا 6,9 ملن بالا تۇرادى, ونىڭ 3,9 ملن-ى وقۋشىلار, 1 ملن-نان استامى بالاباقشاعا بارادى, ال 556 مىڭى كوللەدجدەردە وقيدى.

؟ 2024 جىلى قۇقىقتىق بازانى كۇشەيتىپ, بالالاردى قورعاۋدىڭ پارمەندى تەتىكتەرىن ەنگىزۋگە ىقپال ەتكەن ءۇش نەگىزگى زاڭ قابىلداندى. ولاردىڭ قاتارىندا جەتىم بالالارعا تالىمگەرلىك تۋرالى زاڭدار, سونداي-اق بۋللينگكە قارسى كۇرەس, قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جانە كاسىبي پاتروناتتىق تاربيەنى قۇرۋ شارالارى بار. ناتيجەسىندە جەتىم بالالاردىڭ 82%-ى وتباسىندا تاربيەلەنەدى, ال 3 مىڭنان استام جاڭا جانۇيا تاۋىپ, 330 ادام تالىمگەر بولدى, ال قامقورشىلىق ورگاندارىنىڭ شتاتى 2,5 ەسەگە ارتتى. 2025 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ وتباسىلىق قۇرىلىمنىڭ جاڭا نىسانى – كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ينستيتۋتى ەنگىزىلەدى.

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 460 مىڭ ورىندىق 217 مەكتەپ سالىنۋدا, 105 مەكتەپ تاپسىرىلدى, ونىڭ 44%-ى اۋىلدىق جەرلەردە. 2019 جىلدان باستاپ 1 ملن-نان استام وقۋشىعا ارنالعان 1200 مەكتەپ سالىندى. 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردىڭ 93,1%-ى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتىلعان, 2025 جىلى بۇل كورسەتكىش 95%-عا دەيىن ارتادى. وسى ماقساتتا جاڭادان 64 مىڭ ورىن اشىلادى.

مەكتەپتەردە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. دابىل باتىرمالارى مەن تۋرنيكەتتەر ورناتىلدى, ليتسەنزيالانعان كۇزەت ەنگىزىلدى جانە قاۋىپسىزدىك نۇسقاۋلارى كۇشەيتىلدى.

بۋللينگكە قارسى كۇرەس جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق, اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەندى. كۇرەس شارالارى اياسىندا فيندىك Kiva جانە وتاندىق دوسبولLiKe باعدارلامالارى جۇمىس ىستەيدى, «كيبەر تۇمار» جانە «اتا-انا باقىلاۋى» ناۋقاندارى وتكىزىلەدى, «مەنىڭ باۋىرىم» جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا.

بۇل رەتتە پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ ءرولى ماڭىزدى. 2024 جىلى 250 مىڭنان استام وقۋشى مەن ولاردىڭ وتباسىلارى كومەك الدى. مەدياتسيا قىزمەتتەرى مەن بالالار ومبۋدسمەندەرى جۇمىس ىستەيدى, تالىمگەرلەر پسيحولوگيالىق دايىندىقتان وتەدى.

2024 جىلى 510 مىڭ بالا 22,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا «جالپىعا بىردەي وقىتۋ» قورى ارقىلى كومەك الدى. كومەكتىڭ ورتاشا مولشەرى ءار بالاعا 43 407 تەڭگەنى قۇرادى. 1,7 ملن-نان استام وقۋشى تەگىن تاماقپەن قامتاماسىز ەتىلدى, ونىڭ ىشىندە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ 1-4 سىنىپتارىنىڭ 25 مىڭ وقۋشىسى بار. الەۋمەتتىك قولداۋ اياسىندا كەيبىر وڭىرلەردە وقۋشىلار ءۇشىن تەگىن جول ءجۇرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.

ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ اياسىندا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ 85%-ى قازىردىڭ وزىندە قولداۋ الادى. «ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى كەشەندى قولداۋ تۋرالى» جەكە زاڭ ازىرلەنۋدە, ونىڭ ىشىندە وتباسى مەن بالانى قولداۋدىڭ ۆەدومستۆوارالىق تەتىكتەرى بار.

قوسىمشا ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ 86,3% نەمەسە 3,3 ملن بالانى قۇرادى. 2025 جىلى 3,2 ملن وقۋشى جازعى دەمالىسقا شىعادى, ونىڭ ىشىندە 500 مىڭى الەۋمەتتىك وسال وتباسىلاردان شىققان بالالار.

كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى دامۋدا. 2025 جىل «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» دەپ جاريالاندى: جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى بىلىكتىلىككە يە بولادى, ال تۇلەكتەر كوللەدج ديپلومدارىن الادى. 30 مىڭنان استام وقۋشى كاسىبي دياگنوستيكادان ءوتتى, كوللەدج تۇلەكتەرىنىڭ 81%-ى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ 8 مىڭنان استام باعدارلاما ازىرلەندى. 4 مىڭنان استام كاسىپورىن كوللەدجدەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتتى, 8 جاڭا جاتاقحانا ىسكە قوسىلدى. ستۋدەنتتىك شاكىرتاقى 2 ەسە كوبەيدى, ال 2,5 ملن وقۋشى كاسىپتىك باعدارلاۋمەن قامتىلدى.