سانانى جاڭعىرتپاي, جەمقورلىق جويىلمايدى

اسىلىندە, سىبايلاس جەمقورلىقپەن ءتيىمدى كۇرەس ونىڭ سەبەپتەرى مەن تۋىنداۋىنا ىقپال ەتەتىن جاعدايلاردى جويۋ­دان باستالۋى قاجەت. بۇل – قوعامنىڭ پاراساتتىلىققا نەگىزدەلگەن مادەنيە­تىن قالىپتاستىرۋ جانە جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ ارقىلى عانا مۇمكىن بولاتىن كۇردەلى, بىراق ماڭىزدى ۇدەرىس. ەگەر وعان قولايلى ورتا ساقتالسا, جەم­قورلاردى ۇستاۋ ەشقاشان بىتپەيتىن جۇمىسقا اينالادى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قي­مىل اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى اسحات جۇماعالي ءوز سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە: ء«ارامشوپ تامىرىمەن ج ۇلىنعان جانە جەر ۋاقتىلى ءارى ساپالى وڭدەلگەن جەردە وسپەيدى», دەپ ­ايتىپ ەدى. بۇل سوزدەر سىبايلاس جەمقورلىق­قا قارسى قىزمەتتىڭ ۇستانىمىن ايقىن كورسەتەدى.

جالپى, اگەنتتىك قىزمەتىنىڭ باستى ماق­ساتى – سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ. ال بۇل ۇدەرىستىڭ ءوزى ەكى نەگىزگى باعىت­تان تۇرادى. الدىمەن, سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىس مەكتەپ تابال­دىرىعىنان باستالادى. ونداعى ماقساتى­مىز – ادالدىق, ادىلەتتىلىك جانە پاراسات­تى­لىق قاعيداتتارىمەن ءومىر سۇرەتىن ۇرپاق­تى تاربيەلەۋ. بالالار مەن جاستاردى اعارتۋ جانە تاربيەلەۋ جەمقورلىقتان ادا قوعام­نىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالايدى. ەكىنشى باعىتىمىز – سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ.

بۇل باعىت مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرگەن ازاماتتارعا ارنالعان. ءبىز جەمقور­­لىق جاساۋعا يتەرمەلەيتىن جول­دار مەن سەبەپتەر­دى جويىپ, قۇقىق بۇزۋشى­لىقتارعا توسقاۋىل قويۋعا تىرىسامىز. مۇنداي ناتيجەگە قول جەت­كىزۋ ءتيىمدى زاڭنامالىق شارالار قابىل­داۋ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, جاساندى ينتەللەكت پەن تالداۋ قۇرالدارىن پايدالانۋ ارقىلى جۇيەدەگى ءالسىز تۇستاردى انىقتاۋ ارقىلى مۇمكىن بولادى.

جالپى, اگەنتتىك جۇمىسى تاربيە, الدىن الۋ شارالارى مەن جازالاۋدى ۇش­تاستىراتىن كەشەندى تاسىلگە نەگىزدەل­گەن. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە ­تەك جازالاۋعا نەمەسە پروفيلاكتيكاعا ­نە­گىز­دەلگەن بىرجاقتى ادىستەر اسا ءتيىمدى ەمەس. ادامداردىڭ تاربيەسى دە سان الۋان بولىپ كەلەتىندىكتەن بۇل ماسەلەگە جۇيەلى تۇردە قاراۋ قاجەت-اق.

وسى قاعيداتتاردىڭ نەگىزىندە سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ءوز جۇمى­سىن قۇرىپ, الەمدىك ۇزدىك تاجىريبەلەردى ەلىمىز­دىڭ شىنايى جاعدايىنا بەيىمدەيدى. مىسالى, كەيبىر ەلدەردە باسىمدىق الدىن الۋ شارالارىنا بەرىلسە, باسقالارىندا – قاتاڭ جازالاۋ ادىستەرىنە سۇيەنەدى. الايدا تاجىريبە كورسەتكەندەي, ءتۇرلى تاسىلدەردىڭ ۇيلەسىمى عانا ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس – بۇل تەك مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى مىندەت ەمەس, ءاربىر ازاماتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى. تەك ورتاق كۇش-جىگەرىمىز ارقىلى عانا جەمقورلىقسىز ورتا قالىپتاستىرا الامىز.

ارينە, قوعامدا سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ – ۇزاق­مەرزىمدى تالاپ ەتەتىن مىندەت. وعان جان-جاقتى, كەشەندى كوزقاراسپەن قاراپ, اعارتۋ جۇمىستارى, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ اشىقتىعى, سونداي-اق ءار ادامنىڭ بۇل كۇرەسكە بەلسەندى ارالاسۋى سىندى قاعيداتتار اۋاداي قاجەت.

سونىڭ ءبىرى – سىبايلاس جەمقورلىققا قوعامدا توزبەۋشىلىكتى ارتتىرۋ. بۇل مەملەكەت, ازاماتتىق قوعام مەن مەديا وكىل­دەرىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىن تالاپ ەتەتىن كەشەندى ۇدەرىس. ەڭ الدىمەن, سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتەرى ءۇشىن جازانىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بەرىك قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىز قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى.

مەديا تەك جەمقورلىق فاكتىلەرىن اشكەرە­لەۋمەن شەكتەلمەي, ادال ەڭبەكتىڭ جانە ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جاعىم­دى ۇلگىلەرىن كورسەتۋگە ءتيىس. تەك وسىنداي بىرلەسكەن ارەكەتتەر ارقىلى قوعام­دا جەمقورلىققا دەگەن توزبەۋشىلىكتى كۇشەيتىپ, انتيكوررۋپتسيالىق مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا بولادى. ماسەلەن, كوپشىلىككە تانىس ءبىر كورىنىستى ەلەستەتەيىكشى. ايتالىق, ءتۇرلى قوناقتار ۇلكەن داستارقان باسىندا جينالدى دەلىك. ولاردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشى دە بار. بىراق ونىڭ ماتەريالدىق جاعدايى وتە جاقسى. ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى رەسمي تابىسىنا سايكەس كەلمەيتىنىن وتىرعانداردىڭ ءبارى بىلەدى: ءزاۋلىم كوتتەدج, قىمبات كولىك پەن بايلىقتىڭ باسقا دا بەلگىلەرى بار. الايدا ەشكىم بۇعان نارازىلىق تانىتپايدى, كۇمان دا كەلتىرمەيدى. كەرىسىنشە, ونىڭ مارتەبەسىن ماقتانىشقا اينالدىرىپ, ءتىپتى بايلىعى قىزعانىش تۋدىرادى.

ال وسى كەزدە كۇن سايىن ادام ءومىرىن قۇتقارىپ جۇرگەن دارىگەرلەر مەن قوعام تىنىشتىعىن ساقتايتىن ادال پوليتسەيلەر تاسادا قالادى. ولاردىڭ ەڭبەگى مويىندالمايدى, جۇمىسى ماقتانىش ەمەس, قالىپتى نارسە رەتىندە قابىلدانادى.

مۇنداي جاعداي ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ ساناسىندا قۇرمەت پەن مارتەبە ادالدىق پەن قوعامعا تيگىزگەن پايداعا ەمەس, بايلىق پەن بيلىككە بايلانىستى دەگەن قاتە تۇسىنىكتى قالىپتاستىرادى. الايدا بۇل ماسەلەدە ءۇمىتسىز, قۇر بوسقا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا بەرۋگە دە بولمايدى. جاعدايدى تاربيەلەۋ مەن جاڭا قوعامدىق ستاندارتتاردى قالىپتاستىرۋ ارقىلى وزگەرتۋگە بولادى.

ءبىرىنشىسى – وتباسىنىڭ ءرولى. ادامنىڭ باستى مورالدىق باعدارلارى ەڭ الدىمەن وتباسىندا قالانادى. اتا-انالار بالالارىنا جاس كەزىنەن باستاپ باستى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر – ادالدىق, ادىلەتتىلىك جانە زاڭعا باعىنۋ ەكەنىن ءتۇسىندىرۋى قاجەت.

قوعامعا شىن نيەتىمەن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن, تابىسى از بولسا دا, ەلگە پايداسىن تي­گىزەتىن ادامدارعا قۇرمەتپەن قاراۋ­دى بالاعا ۇيرەتكەن ءجون. ەگەر ەرەسەكتەر وز­دەرى قوسارلانعان ستاندارتتاردى ۇستان­باسا, زاڭسىز جولمەن كەلگەن بايلىققا سۇيسىن­بەسە, ماسەلەلەرىن اينالىپ ءوتۋدىڭ جولدارىن ىزدەمەسە, وندا بالادا نەنىڭ دۇرىس, نەنىڭ بۇرىس ەكەنى تۋرالى دۇرىس تۇسىنىك قالىپتاسادى.

ەكىنشىسى – قوعامنىڭ ءرولى. تاعى دا اتاپ وتكىم كەلەدى: الەۋمەتتىك باعدارلاردى قالىپتاستىرىپ, قولدايتىن قوعامنىڭ ءرولى دە كەم ەمەس. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە قوعام­دىق سانامىزدا «ادال ەڭبەكپەن كوپكە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس» دەگەن جالعان تۇسى­نىك ورنىعىپ قالعان. بۇل – الەۋمەتتىك ادىلەت­تىكتىڭ نەگىزىن شايقالتاتىن تەرىس ۇعىم.

ەگەر قوعام زاڭ اياسىندا ارەكەت ەتەتىن, ادال ەڭبەكپەن كۇن كورەتىن ادامداردى قادىر­لەپ, قۇرمەتتەيتىن بولسا, ال جەم­قورلىق ارقىلى بايىعانداردى قولداۋىن دوعاراتىن بولسا, وندا بالالار دا سوعان قا­راپ, دۇرىس قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرەدى.

باق, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى مەن قوعام­دىق ۇيىمدار – بارلىعى دا زاڭعا جانە ءوز جۇمىسىن ادال اتقاراتىن ادامدارعا دەگەن قۇرمەتتى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى قاتىسۋعا ءتيىس. مىسالى, مەكتەپتەردە قازىرگى زاماننىڭ قاھارماندارى – دارىگەرلەر, مۇعالىمدەر, پوليتسەيلەر مەن عالىمدار تۋرالى باياندايتىن ارنايى باعدارلامالار ەنگىزۋگە بولادى.

ارينە, بۇل باعىتتا مەملەكەتتىڭ ءرولى ەرەكشە. مەملەكەت سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى مىنەز-ق ۇلىقتى قالىپ­تاستىرۋدا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارقا­لايدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن. بۇل دەگەنىمىز – جۇيە اشىق ءارى ءادىل بولۋى كەرەك, ال سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارى ءسوزسىز جازالانۋعا ءتيىس. تەك وسىنداي جاعدايدا ازاماتتار زاڭعا سەنىپ, ونى قۇرمەتتەۋگە بەيىم بولادى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى وسى جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالاپ, قوعامداعى ادىلەت ۇعى­مىن قايتا جانداندىرۋ قاجەتتىلىگىنە نازار ­اۋداردى. ادال ەڭبەكتىڭ بەدەلىن كوتەرە وتىرىپ, ءبىز ادامنىڭ قوعامعا شىنايى قوس­قان ۇلەسى نەگىزىندە قۇرمەت پەن مويىنداۋ­عا لايىق بولاتىن تۇراقتى قۇندىلىق­تار جۇيەسىن قالىپتاستىرامىز. ەگەر ءبىز وسى قۇندىلىقتاردى قابىلداپ, زاڭمەن ءومىر ءسۇرىپ, تارتىپكە قۇرمەتپەن قارايتىن بول­­ساق, سىبايلاس جەمقورلىق ماسەلەسى وزەكتىلى­گىن جوعالتادى. سوندا جەمقور­لىق ۇيرەن­شىك­تى قۇبىلىس ەمەس, وقشاۋ ءارى ايىپتالا­تىن ارەكەت رەتىندە قابىلدانباق.

جالپى, سىبايلاس جەمقورلىققا ءۇنسىز كەلىسۋ مادەنيەتى دە قاۋىپتى قۇبىلىس رەتىندە قوعامدى ىشتەن ءىرىتىپ-ءشىرىتىپ جىبەرەدى. دەگەنمەن بۇل سوراقىلىقتى وزگەرتۋ ءۇشىن ونداي وزگەرىستى ءار ادام الدىمەن وزىنەن, ياعني بالالاردى تاربيەلەۋدەن, وتباسىنداعى جاڭا باعىت-باعدار قالىپتاستىرۋدان جانە زاڭ مەن ادىلەت قوعام ءومىرىنىڭ نەگىزىنە اينالاتىن جاعداي جاساۋدان باستاۋ قاجەت. ءاربىر ادام مىناعان كوز جەتكىزۋگە ءتيىس: تەك زاڭدى ساقتاۋ مەن تارتىپكە قۇرمەت كورسەتۋ عانا ءبىزدى مىقتى ءارى تۇراقتى قوعامعا اينالدىرادى. سوندا كەلەر ۇرپاق بايلىققا ەمەس, ءوز ەڭبەگىمەن جانە ادالدىعىمەن الەمدى جاقسارتۋعا ۇلەس قوسقان ادامدارعا قۇرمەتپەن قارايدى.

قالاي دەسەك تە, بۇگىنگى تاڭدا قو­عامدا الاڭداتارلىق ءۇردىس بايقالادى. كوپشىلىك «ۇساق» پاراقورلىق تۋرالى حابارلامالارعا بەيجاي قارايدى, ونى كۇندەلىكتى قۇبىلىس نەمەسە ءتىپتى اقتاۋعا بولاتىن نارسە دەپ قابىلدايدى. قوعامنىڭ شىنايى رەاكتسياسى تەك كوپ ميلليوندىق جەمقورلىق فاكتىلەرى جاريا بولعان كەزدە كورىنەدى – مۇنداي جاعدايلار نارازىلىق پەن ايىپتاۋعا ۇشىرايدى. بۇل قۇبىلىستىڭ الەۋمەتتىك تامىرى تەرەڭدە جاتىر جانە ول قوعام­داعى سىبايلاس جەمقورلىققا دەگەن توزىم­دىلىكتىڭ كۇندەلىكتى دەڭگەيىن كورسەتەدى.

مۇنداعى ماڭىزدى نارسە – ماسەلەنىڭ اۋقىمىن پارا مولشەرىمەن ولشەۋگە بول­مايدى. سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ەڭ بول­ماشى كورىنىستەرى دە قوعامدىق قۇندى­لىق­تاردى بۇزادى, سەنىمسىزدىك ورتاسىن قا­ل­ىپ­تاستىرادى جانە ادىلەتتىلىكتى اياققا تاپ­­تايدى. ەگەر قوعام «ۇساق» زاڭ بۇزۋشى­لىق­تارعا كوز جۇما قاراۋعا دايىن بولسا, بۇل ء«ىرى» جەمقورلىققا قولايلى ورتا قالىپتاستىرادى.

بۇل قۇبىلىستى قوعامدىق سانانى وزگەرتۋدىڭ ارقاسىندا عانا جەڭۋگە بولادى: قوعامعا كەز كەلگەن, ءتىپتى ەڭ ۇساق پارانىڭ دا سالدارى بار ەكەنىن, ونىڭ ءاربىر ازاماتتىڭ ءومىر ساپاسىنا اسەر ەتەتىنىن كورسەتۋ قاجەت.

سىبايلاس جەمقورلىق – بۇل تەك جۇيەلىك ماسەلە ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامدا ور­نىق­­قان كەيبىر ادەتتەر مەن مادەني نورما­لار­دىڭ ناتيجەسى. ايتالىق ءوزىم ءبىلىم العان ۇلى­­­بريتانيا ەلىندەگى جاعدايدى مىسال ەتسەك. ۇلىبريتانيا سىندى دامىعان ەلدەردە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ بولماۋى تەك ءتيىمدى زاڭداردىڭ ارقاسىندا ەمەس, ەڭ الدىمەن, پارا نەمەسە ايلا-شارعى سياقتى ۇعىمداردىڭ قوعامدا بوتەن ءارى جول بەرۋگە بولمايتىن نارسە رەتىندە قابىلدانۋىنىڭ ناتيجەسى. بۇل – ونداعان جىل بويى قالىپتاسقان تاربيە جەمىسى: بالا كەزدەن باستاپ زاڭعا, ادالدىققا جانە تارتىپكە قۇرمەت سىڭىرىلەدى.

«Transparency International» ۇيىمىن­داعى جۇمىسىم بارىسىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر كەزىندە مەن قىزىقتى جايتتى بايقادىم: بالالار مەن جاستاردىڭ ويلاۋ جۇيەسى بىزدە دە بىرتىندەپ وزگەرىپ كەلەدى. مىسالى, بۇرىن بالالار بيلىك پەن بايلىقتى ارمانداسا, بۇگىندە ولاردىڭ ماق­ساتتارى ءوزىن-ءوزى دامىتۋ, باقىتقا جەتۋ جانە قوعامعا پايدالى بولۋمەن بايلانىستى. ولار وزدەرىنە ۇنايتىن ىسپەن اينالىسقىسى كەلەدى, ال مانساپقا ۇمتىلۋ, ىقپال نەمەسە اقشا ءۇشىن ەمەس, ىشكى قاناعات پەن ماندىلىك ءۇشىن بولىپ وتىر.

ارينە, مۇنى جاڭا ۇرپاقتى تاربيە­لەۋ ءىسى ءوز ناتيجەسىن بەرە باستاعانى­نىڭ ايعاعى دەۋ­گە بولادى. سەبەبى سىباي­لاس جەم­قورلىقپەن تەك جازالاۋ ارقىلى كۇ­رە­سۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستىسى – الدىن الۋ, تار­بيە­لەۋ جانە قوعامدا ادالدىق پەن پاراسات­تىلىقتى ومىرلىك ۇستانىم ەتىپ ورنىقتىرۋ. دەسە دە زاڭناما­لىق باس­تامالار مەن جاڭا بۋىندى تاربيە­لەۋ ءىسى بىرگە ۇشتاسقاندا عانا ءبىز سىباي­لاس جەمقورلىقتان ازات ەل قۇرۋدىڭ بەرىك ىرگە­تاسىن قالاي الامىز.

بۇگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت بىرقاتار زاڭ جوبالارىن بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتىپ كەلەدى. بۇل باستامالار شىن مانىندە ۇلكەن سەرپىلىس جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ولاردىڭ ىشىندە ەڭ ماڭىزدىسىنىڭ ءبىرى – پارا بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدەرگە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىكتى قاراستىراتىن زاڭ جوباسى. قازىرگى قولدانىستاعى زاڭنامادا جاۋاپكەرشىلىك تەك پارا ناقتى بەرىلىپ, زيان كەلتىرىلگەننەن كەيىن عانا قاراستىرىلادى. وعان دەيىنگى كەز كەلگەن اڭگىمە مەن كەلىسىم – جازادان تىس قالىپ جاتادى. ال جاڭا زاڭ جوباسىندا پارا بەرۋ نەمەسە الۋ تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزۋدىڭ ءوزى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن ارەكەت رەتىندە قاراستىرىلادى.

كوپتەگەن دامىعان مەملەكەتتە مۇن­داي مادەنيەت قاتاڭ زاڭ, جۇيەنىڭ اشىق­تىعى جانە تاربيەنىڭ ۇيلەسىمى ارقىلى قالىپتاسقان. ءبىز دە وسى تاجىريبەنى نەگىزگە الا وتىرىپ, جەمقورلىققا ورىن تابىلمايتىن ورتا قۇرۋىمىزعا بولادى.

قىسقاسى, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى ىلگەرىلەتۋ وسى سالا تو­ڭىرەگىندەگى ەڭ ماڭىزدى باستامالار­دىڭ ءبىرى سانالادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءۇنسىز قالماۋ. سىبايلاس جەمقورلىققا قار­سى كۇرەس­تەگى ماڭىزدى قۇرالداردىڭ ءبىرى 1424 بايلانىس ورتالىعى بولدى. كەيىن­­گى ءبىر جىل ىشىندە ورتالىققا كە­لىپ تۇس­­كەن قوڭىراۋ سانى 5 مىڭنان ­26 مىڭعا دە­يىن ءوستى. بۇل ازاماتتىق بەل­سەن­دىلىك­تىڭ ­ارتىپ كەلە جاتقانىن, سون­داي-اق قوعام­نىڭ جەمقورلىققا دەگەن توزبەۋشىلىگى­نىڭ كۇشەيگەنىن كورسەتەدى. ال وتكەن جىلى اگەنتتىكتىڭ Call-ورتالى­­عى­­نا 26 مىڭ­نان استام ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن ­ەكەن. جانە دە تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – ­سى­بايلاس جەمقورلىققا قارسى ۆولونتەرلەر­­دىڭ جۇمىسى.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىز بويىنشا 2 500 ۆولونتەر بەلسەندى جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ولار جول قۇرىلىسى, اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بارىسىندا قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, زاڭ بۇزۋعا جول بەرمەۋدى قاداعالاپ ءجۇر. ناتيجەسىندە, وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى سوماسى 55,1 ملرد تەڭگەگە نەگىزسىز باعا كوتەرۋدىڭ جولى كەسىلىپتى. ونىڭ 26 ملرد تەڭگەسى نەمەسە 47%-ى بيۋدجەتكە قايتارىلعان.

ال وتىنىشتەردىڭ كوبەيۋى مەن ۆولونتەر­لەردىڭ بەلسەندىلىگى – قوعامنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتكە دەگەن سەنىمىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.

دانيار بيگايداروۆ,

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ كومەكشىسى-رەسمي وكىلى