ەلىمىزدە تۋريزم جىل سايىن قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءار وڭىردە ءارتۇرلى تۋريستىك نىساندار سالىنىپ جاتىر. سولاردىڭ ءبىرى – الماتى وبلىسىنىڭ كەگەن اۋدانىنداعى كورتوعايدا سالىنىپ جاتقان اسپاكوپىر.
وسى قۇرىلىستىڭ اتاۋىن اركىم ارقالاي اتاي باستادى. سوعان وراي الۋان پىكىرتالاس تا كوبەيدى. كوبى ينۆەستورلاردىڭ «چەرنىي كانون» دەگەن اتاۋىنا قارسى. كەيبىر قازاق «كورتوعاي» دەگەن تاريحي اتاۋدىڭ ورىسشاعا تۋرا اۋدارماسىنان قاشقاقتايدى. كەيبىرى جاڭادان «قارا شاتقال» دەگەن جاساندى اۋدارما اتاۋدى ۇسىنباق بولادى.
وسى اۋداننىڭ پەرزەنتى ءارى جۋرناليست-عالىم رەتىندە مىناداي ۇسىنىسىم بار: حح عاسىردىڭ باسىنا دەيىن كورتوعايدىڭ قىساڭ-قىپساعايلارىندا «بايتىكتىڭ اسپاكوپىرى», «قورجىنبايدىڭ اسپاكوپىرى» دەگەن كوپىرلەر بولعان. بۇل كوپىرلەر ەل جايلاۋدان قىستاۋعا نەمەسە قىستاۋدان جايلاۋعا كوشىپ بارا جاتقاندا ۋاقىتشا پايدالانىلعان. كەڭەس وكىمەتى كەلىپ جاپپاي ۇجىمداستىرۋ جانە بايلاردى كامپەسكەلەۋ ناۋقانىندا ول كوپىرلەر دە, كوپىردى جاساعاندار دا تاريح ساحناسىنان ىسىرىلدى. ۋاقىت وتە كەلە «اسپاكوپىر» دەگەن اتاۋلار ۇمىتىلدى دا, «كورتوعاي» اتاۋى حالىق جادىندا قالدى.
«كور» دەگەن ءسوز ءبىز ويلاپ جۇرگەندەي تەك «مولا» دەگەن ماعىنادا قولدانباعان. ونىڭ تۇرك تىلدەرىندە وسىعان ماندەس «زاعيپ», «سوقىر», «قاراڭعى» دەگەن دە نۇسقالارى بار. دەمەك ءبىز ايتىپ, قولدانىپ جۇرگەن «كور» دەگەن ءسوز «ەشتەڭە كورىنبەيتىن جەر» دەگەن دە ۇعىم بىلدىرەدى. ولاي بولسا «كورتوعاي» دەگەن ءتوپونيمدى «مولا توعاي» دەگەن ماعىنادا ەمەس, «ەشتەڭە كورىنبەيتىن قاراڭعى قالىڭ توعاي» دەگەن ماعىنادا قولدانۋىمىز جانە وزگەلەرگە دە وسىلاي ءتۇسىندىرۋىمىز قاجەت.
ءسويتىپ, بايىرعى تاريحي جەر اتاۋىن نەگىزگە الىپ, «كورتوعاي اسپاكوپىرى» دەگەن اتاۋدى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ قالاۋى رەتىندە قولدانىسقا ەنگىزگەنىمىز ءجون دەپ بىلەمىن.
ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلى