حالىقارالىق ەسكەرتكىشتەر مەن تاريحي ورىندار كۇنىنە وراي, «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنا قاراستى ورتاعاسىرلىق تالعار قالاجۇرتىندا «تاريحى تەرەڭ تالحيز» اتتى اقپاراتتىق فوتوكورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. شاراعا مۋزەيتانۋ سالاسىنىڭ ماماندارى, تاريحشى, ارحەولوگ عالىمدار مەن تۋريستىك اگەنتتىك وكىلدەرى جانە تالعار قالاسىنداعى №25 ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى قاتىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
«تالحيز ەسكەرتكىشى 1930 جىلدان باستاپ ارحەولوگتاردىڭ زەرتتەۋ نىسانىنا اينالدى. 2014 جىلى بۇكىلالەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلىپ, 2018 جىلى «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ بالانسىنا رەسمي تۇردە بەرىلدى. بۇگىنگى فوتوكورمە العاش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. دۇنيەجۇزىلىك مۇرالار تىزىمىنە ەنىپ, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورگەنىمىزبەن, ءالى دە بولسا شەشىلەتىن ماسەلە كوپ», دەگەن «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى گۇلميرا مۇحتاروۆا قازىرگى تاڭدا تالحيز قالاسىن زەرتتەۋ قولعا الىنعانىن العا تارتتى.
«بۇگىنگى كورمە سونىڭ ناتيجەسى. دەسە دە ارتەفاكتىلەردى وتكىزەتىن عيماراتتىڭ بولماۋىنا بايلانىستى قالاشىقتان تابىلعان زاتتاردىڭ بارلىعى مەملەكەتىمىزدىڭ ءارتۇرلى مادەني مەكەمەلەرىندە. اتاپ ايتساق, استانا قالاسىنداعى ۇلتتىق مۋزەي, الماتى قالاسىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي, اباي اتىنداعى پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەت پەن مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ ورتالىعىنا وتكىزىلىپ كەلەدى. 2018 جىلدان باستاپ زەرتتەۋ جانە جيناۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە تالعار قالاشىعىنا بايلانىستى 180-گە جۋىق ارتەفاكتىلەردى جيناپ, مۋزەي قورىعىمىزدان شاعىن كورمە اشتىق. ونى كوبەيتۋگە ءالى دە بولسا مۇمكىندىك جوق. سوندىقتان دا وسىنعا كەلگەن حالىققا تالحيز قالاشىعى جايلى اقپارات بەرەتىندەي فوتوكورمە اشۋدى ءجون سانادىق. بۇل فوتوكورمەنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى, كەلەشەكتە ودان ءارى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر», دەيدى مۋزەي ديرەكتورى.
داستۇرگە ساي فوتوكورمەنىڭ القىزىل لەنتاسى قيىلىپ, مۋزەي قوناقتارى تاريحى تەرەڭ تالحيز قالاشىعى جايلى تولىققاندى اقپاراتقا قانىقتى.
ايتۋلى شارا اياسىندا «ەسىك» مۋزەي-قورىعىنىڭ قورعاۋ اۋماعىنا كىرەتىن «ەسىك» قورىمدارى اۋماعىنا ارنايى ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى.
1970 جىلى التىن ادام تابىلعان اۋماق «ەسىك قورىمى» دەپ اتالعان. «مادەني مۇرا» ۇلتتىق باعدارلاما اياسىندا «ەسىك» مۋزەي-قورىعى اشىلدى. العاش اشىلعاندا 5 وبا مەن 6 گەكتار جەر بەرىلگەنىن ايتقان مۋزەي ديرەكتورى گۇلميرا مۇحتاروۆا قورعالۋى ءتيىس قالعان جەردىڭ بارلىعى جەكەمەنشىككە تاراتىلىپ كەتكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«سوندىقتان 15 جىلدا 110 قورعان بار 270 گەكتار جەردى تابانداپ ءجۇرىپ, مەملەكەتكە قايتاردىق. ءسويتىپ, التىن ادام تابىلعان لاندشافتى ساقتاپ قالدىق. ونى ءبىز ماقانىشپەن ايتا الامىز. 2013 جىلى وسى جەردە قورعاۋ ايماعى ءماسليحاتتىڭ شەشىمىمەن بەكىتىلگەن بولاتىن. الايدا 2019 جىلى جاڭا زاڭ شىققاننان كەيىڭ ءماسليحاتتىڭ شەشىمى تۇسىنىكسىز جاعدايدا جۇزەگە اسپاي, شەشىم جويىلىپ كەتكەن بولاتىن. ول جونىندە ەشكىمگە ءتىس جارماي, قورعاپ تۇردىق. ءبىر جارىم جىلعى تاباندى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە 2024 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قورعاۋ ايماعىن قايتادان بەكىتتىك. بۇل ءبىز ءۇشىن – ۇلكەن جەڭىس, كورىنبەيتىن جۇمىس جانە ۇلكەن دارەجە», دەيدى گۇلميرا رايلقىزى.
وسى كۇنى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى ەتنو-مادەني ورتالىق وكىلدەرى «ەسىك» مۋزەي-قورىعىنىڭ اۋماعىنا اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزىپ, «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا ءوز ۇلەستەرىن قوستى.