ۇلتتىق ونەر, ۇلتتىق ناقىش, ۇلتتىق بوياۋ – سانداعان جىل وتسە دە ءار حالىقتىڭ تابيعاتىمەن بىرگە جاسايتىن قۇندىلىقتار. اسىرەسە بۇگىنگىدەي جاھاندانعان قوعامدا تاريحتان تامىر تارتاتىن ۇلتتىق بەلگىلەر دە زامانعا ساي جاڭاشا تۇرلەنىپ, جاڭاشا قالىپقا ەنىپ كەلەدى. ءتىپتى ۇلتتىق ناقىشتاعى دۇنيەلەر قازىر سانگە اينالدى دەسەك بولادى.
ءيا, قاي سالادا دا قازىرگى ۋاقىتتىڭ تىنىسى مەن تالابىن ەسكەرمەۋگە استە بولماس. وسى ورايدا ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ء«داستۇر-ادەپپەن, ادەت-عۇرىپپەن, مىڭ جىلداپ قالىپتاسقان داعدىمەن كۇرەسۋ – ەسۋاستىق. بىراق ونىڭ ءبارىن جاڭا جاعدايعا لايىقتاماي, جاڭعىرتپاي, سول قالپىندا ۇستانۋعا تىرىسۋ – ءوز اياعىڭدى ءوزىڭ تۇساپ, ءوز قولىڭدى ءوزىڭ كىسەندەۋمەن بارا-بار» دەگەن ويلى ءسوزى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. قارىشتاپ دامىعان قوعامدا ءار ۇلت وزىندىك ورنەكتەرىمەن, حالىقتىق سيپاتىمەن ەرەكشەلەنەدى. قازاقتىڭ ۇلتتىق ونەرى دە ءداستۇر-سالتىمەن استاسىپ, جاڭعىرىپ كەلەدى. ماسەلەن, حالقىمىزدىڭ قولونەرىن قايتا جانداندىرىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرى – ەتنوديزاينەر ىرزا تۇرسىنزادا. شەبەر كەستە توقۋ, سىرماق سىرۋ, قۇراق قۇراۋ سەكىلدى سالتىمىزدى زاماناۋي تەحنولوگيا تىلىمەن شەبەر ۇندەستىرىپ ءجۇر. القيسسا.
اجە تاربيەسىندە وسكەن شەبەر ۇلتتىق ونەرگە بالا كەزىنەن قانىق. جاستايىنان كونە دۇنيەگە, كوركەمدىككە جانى قۇمار. العاشقى توپتاماسى التى قۇراق كورپە مەن التى جاستىقتان تۇرعان ىرزا تۇرسىنزادا باستاعان شەبەرلەر تولىقتاي قازاقى ناقىشتا ءۇي ساندەيدى, قىزدىڭ جاساۋىن, كەستەلى ۇلتتىق كيىمدەر تىگەدى. مۇنىڭ ءبارى قازىرگى زامان ستيلىمەن ۇشتاسادى. «ويۋلى اۋەندەر», «شاتقالداعى سۋرەتتەر», «كوكتەم ءۆالسى» سىندى بىرەگەي توپتامالارى – وسى شىعارماشىلىق ەڭبەكتىڭ جەمىسى.
ءيا, بۇگىندە باسقا الەمنەن وقشاۋ ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىن ەمەس. جەر-جاھانداعى وزگەرىستەر مەن جاڭاشىلدىقتاردىڭ ءبارى ءبىزدىڭ قوعامعا تەز-اق ءسىڭىپ ۇلگەرىپ جاتىر. وزگە جۇرتتىڭ تاڭسىعىنا ەلىكتەۋ بار ەكەنى دە راس. جان-جاقتان جۇگىرە جارىسقان جات مادەنيەت. دەسەك تە ىرزا تۇرسىنزادانىڭ ايتۋىنشا, تاريحي تامىرى بولماعاندىقتان, جات دۇنيە تەز شارشاتىپ, ونىڭ عۇمىرى ۇزاققا بارمايدى. سوندىقتان, قايتكەن كۇندە دە حالىق ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا بەت بۇرىپ, ءوز داستۇرىنە قايتىپ ورالادى.
«شەكارا اشىلىپ, الەمدەگى بارلىق جاڭالىق قازاق جەرىنە كەلىپ جاتىر. «Land Cruiser» قازاقتاردىڭ ۇلتتىق كولىگىنە اينالدى دەسەك بولادى. بۇل ءبىز ءۇشىن ادەتتەگى جاعداي بولىپ وتىر. ءسان الەمىندەگى ءتۇرلى برەندتەر دە ءبىزدىڭ قوعامدى جاۋلاپ الدى. بىراق ءبارىبىر ونىڭ بارلىعى جات قوي, وزىمىزدىكى ەمەس. تاريحي تامىر, ۇلتتىق رەڭ جوق. ونىڭ ءبارى ادەمى, جىلتىر, بىراق بىزدىكى ەمەس. مىسالى, كاۋاپتى قانشا جەسەك تە, بەسبارماققا ەشتەڭە جەتپەيدى عوي. حالىق ابدەن تويدى. ەجەلدەن قازاقتىڭ تۇرمىسىندا بولعان جابدىقتار, جيھازدار مەن بۇيىمدار جوعالعان جوق جانە وزەكتىلىگىن دە جوعالتقان جوق. ونى تەك قازىرگى ۋاقىتقا بەيىمدەۋ كەرەك, مۇنى ىستەپ تە جاتىرمىز. مەن حالىققا ۇلتتىق دۇنيەنىڭ قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىم دە, بۇل ىسكە بەل شەشىپ كىرىسىپ كەتتىم», دەيدى ول.
قولونەرشى بۇل كاسىبىنە كوپ كۇش پەن قاراجات جۇمساعان. ىسمەرلىكتى تابىسقا كەنەلۋ ءۇشىن عانا ەمەس, اتا-بابادان اسىل مۇرا بولىپ قالعان ۇلتتىق قولونەردى جان قالاۋى, ومىرلىك شەشىمى دەپ ءبىلدى. ىسمەرلىك ونەرگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسى بۇگىندە قولونەرشىنى وراسان تابىسقا جەتكىزىپ وتىر. «التىن وردا» اۆتورلىق ديزاين ءۇيىن قۇرۋدان باستالعان قادام قازىر شەتەلدىك كورمەلەرگە ءجيى شىعادى. ەتنوديزاينەردىڭ «Deluxe» ساناتىنداعى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن دۇنيەلەرىنە سۇرانىس تا كۇشتى.
«شىنىن ايتقاندا, قازاق جەرىندە كورپەنىڭ باعاسىن كوتەرگەن مەن. باسىندا اينالامداعى اۋقاتتى, سانقوي, قازىرگى زامان تىلىمەن ايتقاندا, سوڭعى ترەندتەردەن حاباردار ايەلدەر تۇسىنبەستىك تانىتتى. «نە ىستەمەكشىسىڭ؟ بۇل كىمگە كەرەك؟ ەشكىم ساتىپ المايدى» دەگەندەر بولدى. ال مەن: «ساتىپ الماي-اق قويسىن. ءوزىم ءۇشىن ىستەپ جاتىرمىن. بەكەر سويلەمەڭدەر, مەنىڭ دۇنيەلەرىمە كەزەككە تۇراتىن ۋاقىت ءالى كەلەدى» دەيتىنمىن. قازىر مەنى: «كادىمگى كورپەدەن وزىنە يميدج جاساپ الدى» دەيدى. مەن مۇنداي ماقساتتى تۇتقان جوقپىن. ءارى بۇل كادىمگى كورپە ەمەس», دەيدى شەبەر.
ءيا, ىرزا تۇرسىنزادانىڭ جەكە يميدجىنە اينالعان قۇراق كورپە – قاراپايىم كورپە ەمەس. ەڭ الدىمەن, بۇل – مادەنيەتىمىزدىڭ ءبىر بولشەگى, سانداعان عاسىر جاساعان اتا-بابا ءداستۇرى. عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن قولونەر. شەبەردىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق دۇنيەنىڭ ادام جانىنا شيپا بولاتىنداي دا قاسيەتى بار. مىسالى, قۇراق كورپە ادامنىڭ ەنەرگەتيكاسىن تازارتادى.
«شەتەلدە ءبىزدىڭ ونەرگە قىزىعۋشىلىق ۇلكەن ەكەنى راس. الىسقا ءجيى شىعامىن, كورمەلەرگە كوپ قاتىسامىن. سونداي كەزدەردە كوپ سۇرايدى, قاتتى قىزىعادى. فەشن-يندۋستريا مايتالماندارىنىڭ ءبىزدىڭ ۇلتتىق كيىمدەرگە تاڭداي قاققانىن تالاي كوردىم. قازاقى دۇنيەلەردiڭ كوپ ەلەمەنتتەرiن ءوز ۇلگiلەرiندە كورسەتكiسi كەلەتiندەر دە بار. تۋريست شەتەلدىكتەر ءۇشىن ەكسكليۋزيۆتى ديزايندار جاساپ ءجۇرمىن. قىسقاسى, ۇلتتىق ەرەكشەلىكپەن, ۇلتتىق ادەمىلىكپەن تاڭعالدىرعىم كەلەدى», دەيدى ىرزا تۇرسىنزادا.
ۇلتتىق بولمىس پەن ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاپ جۇرگەن قولونەرشىلەر ەكەنىن جوققا شىعارمايمىز. ەلىمىزدە كاسىبي شەبەرلەردىڭ سانى كوپ ەمەس. كەيىنگى ۋاقىتتا قوعامدا قولونەردى قايتا جاڭعىرتۋ, شەبەرلەردىڭ مارتەبەسىن بەلگىلەۋ ماسەلەسى ءجيى قوزعالىپ ءجۇر. ىسمەرلىكتىڭ قىر-سىرىن جاستارعا ۇيرەتىپ, كەلەر ۇرپاققا امانات ەتىپ قالدىرۋ كەرەك. اتا-بابا مۇراسىن ساقتاۋدى پارىزىنا بالاعان كەيىپكەرىمىز بۇگىندە قانشاما شاكىرت تاربيەلەپ, ۇلتتىق ونەردىڭ ىزگى جولىن ءار تاراپقا تاراتىپ وتىر.