شىمكەنت ونىمدەرىن شەتەل تۇتىنادى

مەملەكەتتىك قولداۋ ناتيجەسىندە كاسىپورىن قۋاتى ەسەلەنىپ, قاتتى ىرىمشىك ءوندىرىسىنىڭ اۋقىمى بۇرىنعىدان ۇلعايا باستادى. سەرىكتەستىك قالا اۋماعىندا وتەتىن جارمەڭكەلەرگە دە قاتىسىپ, ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. كاسىپكەرلەر الداعى ۋاقىتتا ونىم­دەرىن وزبەكستان مەن بىرىككەن اراب امىر­لىگىنە ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.

سەرىكتەستىك باسشىسى سانجاربەك ءابدۋۆاحيدوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر حالىقارالىق سەرتيفيكات ازىرلەنىپ جاتىر. قۇجات دايىن بولعان سوڭ ونىم­دەر دۋبايعا ەكسپورتتالادى. كاسىپكەر بىلتىر ءباا-دە وتاندىق ءونىمدى تانىستىرىپ, ارابتىڭ ىسكەر ازاماتتارىنا ايرىقشا ۇناپتى. ءبىرىنشى كەزەكتە ەكولوگيالىق تابيعي تازالىعى قىزىقتىرعان. ءسويتىپ, قازاقستان ءونىمىن ىشكى نارىققا كىرگىزۋگە ىقىلاس تانىتىپتى.

وسى تۇستا ايتا كەتكەن ءجون, قاي­تا وڭدەلگەن وتاندىق اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرى ءار­دايىم ءوزىنىڭ تابيعيلىعىمەن ەرەك­شە­لەنەدى. ەلىمىز سىرتقى نارى­ق­قا قانداي ازىق-ت ۇلىك تاۋارىن جونەلتسە دە, ونىڭ ساپاسى مەن ەكولوگيالىق تازالىعىنا تولىق كەپىلدىك بەرەدى. سول ءۇشىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ سامارقاندتا وتكەن سامميتتە قازاقستان ەۋروپا نارى­عىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.

«قۇرت, سۇزبە, سارىماي, قاتىق, جەتى ءتۇرلى ىرىمشىك شىعارا­مىز. شىمكەنت, تۇركىستان نارى­عىن قويىپ, اقتاۋ, الماتى, قاراعان­دى قالالارىنا ونىمدەر جونەلتىپ جاتىرمىز. ىرىمشىك پەن سارى مايعا مەملەكەتتەن سۋبسيديا الا­­مىز. ولاي ەتپەسەك بۇل ەكى ءونىم­دى وندىرۋگە كەتكەن شىعىن ءوز-ءوزىن اقتامايدى. سۋبسيديا كومە­­گىمەن شىعىندى جابامىز. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى ارقا­­شان دوتاتسياعا مۇقتاج. دامى­­عان باتىس ەلدەرىندە دە فەرمەر­لەر دوتاتسيامەن كۇن كورەدى. بىزدە دە وسى سۋبسيديامەن تالاي فەرمەرلىك شارۋاشىلىق اياققا تۇرىپ, جاپ-جاق­سى تابىس تاۋىپ جاتىر. مەن باسىندا سيىر باعىپ, ءسۇتىن وت­كىزىپ ءجۇردىم. كەيىن سول ءسۇتتى نەگە ءوزىم وڭدەمەسكە دەگەن يدەياعا توق­تالىپ, 2022 جىلى فير­ما­نى اشتىم. ءبىرىنشى كەزدە وڭاي بول­عان جوق. بىراق ماعان جەرگىلىكتى «بورتە ميلكا» كومپانيا­سى جاقسى كومەكتەستى. ولارعا العى­سىم شەكسىز. بۇل فيرما دا ءسۇت ونىمدە­رىن شىعارادى. جەرگىلىكتى كومپانيا­لارعا قازىر دە وڭاي ەمەس. ويتكەنى رەسەي مەن بەلورۋسسيادان كەلەتىن تاۋار كوپ. باعالارى دا ارزان. سوندىق­تان باسەكەگە توتەپ بەرۋ بىزگە قيىنداۋ. دەگەنمەن وتاندىق ونىمدەر تازا, ساپالى بولعاندىقتان, حالىق ءوزىمىزدىڭ جەرگىلىكتى تاۋاردى الادى», دەيدى كاسىپكەر.

ونىڭ ۇستىنە, شەتەلدىك ونىم­دەر­دىڭ ساپاسى كوڭىل كونشىتپەيتىن كورىنەدى. قۇرامىندا جاساندى قوسپا كوپ دەيدى. سول سەبەپتى تۇتى­نۋ­­شىلار ءوزىمىزدىڭ ءونىمدى تاڭ­دايدى ەكەن.

ء«سۇت تاسيتىن 8 كولىگىم بار. شيكىزاتتى ءوزىمنىڭ جەكە فەرمامنان, سوسىن سايرام اۋدانىنا قاراس­تى مانكەنت, قارابۇلاق, اقدالا اۋىل­دارىنان الامىز. قازىر اۋىل تۇرعىندارى جاقسى ۇيرەنىپ الدى. سيىر اسىراپ, ءسۇتىن فيرمالارعا وتكىزەدى. كۇن­دە­لىكتى ساتقان ءبىر شەلەك ءسۇتى­نىڭ اقشاسىنا مالىنىڭ جەمشوبىن الادى, باسقا دا وتباسى­لىق شىعىندارىنا جاراتادى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن كووپەراتسيا اياسىندا دامىتۋ دەگەن وسى بولسا كەرەك. ءبىر كاسىپورىن ارقىلى ۇساق شارۋاشىلىقتار, مال ۇستاعان اۋىل تۇرعىندارى قوسىمشا پايدا كورەدى. شيكىزاتتان كۇنىنە 25-30 توننا ءسۇت جينالادى. سونى وڭدەپ, تابيعي ءونىم جاساپ شىعارامىز. ءبىز ەشقانداي قۇرعاق ءسۇت, باسقا دا جاساندى قوسپالار قوسپايمىز. ءبارىن تازا سۇتتەن جاسايمىز. تۇتىنۋشىنى سىيلاۋ كەرەك. سايرام اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جاقسى دامىعان. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوبى سيىر باعىپ, ونىڭ ءسۇتىن وتكىزەدى, مال بورداقىلايدى, ودان قالا بەردى جەر وڭدەپ ەگىن ەگەدى. ستاتيستيكا بويىنشا بىلتىر سايرامدىق تۇرعىنداردان 1 كۇندە 350 توننا ءسۇت جينالىپ وتىرعان ەكەن. بۇل تۇركىستان وبلىسىنداعى اۋداندار ىشىندە وتە ۇلكەن كورسەتكىشتىڭ ءبىرى بوپ سانالادى», دەدى كاسىپ يەسى.

«Bio food kz» ءوندىرىس اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا بيىل قالادا قوسىمشا تسەح اش­پاقشى.

اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, شاھار اۋماعىندا قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىم­دەرىن قايتا وڭدەۋشى 50-دەن استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە ءسۇتتى قاي­تا وندەۋمەن اينا­لىساتىن 10 كاسىپورىن بار. 2024 جىلى ءسۇت وندەيتىن كاسىپورىندار 5 499 تون­نا قاتتى ىرىمشىك جانە 1 438,2 توننا سارى ماي وندىرگەن.

شىمكەنت