قالا اكىمدىگى ءبىرازدان بەرى «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس-مەن سوتتاسىپ كەلگەن ەدى. اتالعان مەكەمە قالانى سۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. اكىمدىك سۋ ستراتەگيالىق نىسان, سوندىقتان مەملەكەت مەنشىگىندە بولۋ كەرەك دەگەن ۋاجبەن سوتقا تالاپ-ارىز تۇسىرگەن. بۇعان سەرىكتەستىك كەلىسپەي وتىر.
جاقىندا شىمكەنت قالالىق مامانداندىرىلعان ەكونوميكالىق سوتى سۋدىڭ قاينار كوزدەرى مەن سۋمەن جابدىقتاۋ كەشەنىن مەملەكەتكە قايتارۋ جونىندە جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ تالاپ-ارىزىن قاناعاتتاندىردى. سوت شەشىمىندە مەكەمە نىسانداردى جەكەشەندىرۋگە العان كەزدە ءتيىستى زاڭداردىڭ ورەسكەل بۇزىلعاندىعى ايتىلعان. اتاپ ايتقاندا, 4 سۋ جيناعىشىن جەكەشەلەندىرۋ جونىندەگى حاتتامالار زاڭسىز دەپ تانىلدى. ولار – اقباي-قاراسۋ, بادام-سايرام, قىزىلساي, تاسساي سۋ جيناقتاعىشتارى. سونداي-اق سوت «ۋنيكانسەرۆيسكە» قاراستى سۋ تازالاۋ كەشەنىن, «ترانسۆيك» قۇرامىنداعى اۆتوكولىك تسەحىن دا زاڭسىز جەكەشەلەندىرگەن دەپ تاپتى.
«قالا اكىمدىگى سۋ كوزدەرىنىڭ ستراتەگيالىق نىسان ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. سۋ كوزدەرى مەن سۋمەن جابدىقتاۋ كەشەندەرى كوممۋنالدىق مەنشىككە وتكەن سوڭ, مەملەكەتتىڭ مۇلكى رەتىندە قالا بەرەدى. ونى قايتا جەكەشەلەندىرۋگە ەشكىمنىڭ قۇقى جوق. سوتتىڭ شىعارعان شەشىمى – ادىلەتتىلىكتىڭ سالتانات قۇرعانى», دەدى قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارسەن قۇرانبەك.
قالا اكىمى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس نىساندارى سۋ قۇبىرى جانە كارىز جۇيەسى باسقارماسى كوممۋنالدىق مەكەمەسىنە تاپسىرىلادى. كەزىندە «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنەن كولەمدى نەسيە العان. بىراق ونى جابۋ قازىر تاريف ەسەبىنەن جۇرگىزىلىپ جاتىر. سوندىقتان ەرتەڭگى كۇنى بيۋدجەتكە ەشقانداي قوسىمشا سالماق تۇسپەيدى. كەرىسىنشە, اكىمدىك الداعى ۋاقىتتا اۋىز سۋ ءتاريفىن تومەندەتۋگە قاتىستى ءىس باستاماق.
س.قۇرانبەك مەگاپوليستەگى سۋ قۇبىرلارى 56,5% توزعانىن ءمالىم ەتتى. 2022 جىلى بۇل كورسەتكىش 46,9%-دى كورسەتسە, 2023 جىلى قوسىمشا 10,7%-عا ءبىر-اق ءوسىپ, بۇگىنگى تاڭدا توزۋ دەڭگەيى 56%-دان اسىپ وتىر. نەگىزىندە, قۇبىرلاردىڭ ەسكىرۋى 50%-دان اسپاۋى كەرەك. بۇل «جاسىل ايماق» بولىپ سانالادى. سونىمەن بىرگە جىل سايىن قۇبىرلار 2–3% شاماسىندا توزۋى كەرەك. شىمكەنتتە ول 10%-دان كوپ. اكىم ورىنباسارىنىڭ سوزىنشە, «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جىلىنا 2–3% عانا قۇبىر اۋىستىرادى. بۇل قارقىنمەن سۋ جۇيەسىن جاڭالاپ بولعانشا قۇبىردىڭ ءبارى توزىپ بىتەدى. سوندىقتان قالا اكىمدىگىنىڭ وكىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك سۋ جۇيەلەرىن جاڭارتۋ جۇمىستارىنا دا بارىنشا كىرىسەتىنىن اتاپ ءوتتى. س.قۇرانبەك مالىمدەگەندەي, «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» كومپانياسىنا 1929 شاقىرىم اۋىزسۋ قۇبىرى تيەسىلى بولسا, جوعارىدا اتالعان كوممۋنالدىق كاسىپورىن يەلىگىنە قاراستى اۋىزسۋ قۇبىرى 5080 شاقىرىمدى قۇرايدى. مەملەكەت مەنشىگىندەگى قۇبىرلاردىڭ توزۋ كورسەتكىشى – بار-جوعى 4,9%.
«سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» بولسا ءالى سوتتىڭ شەشىمىن الماعانىن ايتادى. سوندىقتان مەكەمە باسشىلىعى سوت شەشىمىنە قاتىستى رەسمي تۇردە پىكىر بىلدىرمەدى. دەگەنمەن اڭگىمە بارىسىندا مەكەمە وكىلدەرى مەگاپوليستەگى سۋ قۇبىرلارى وتكەن عاسىردىڭ 60–70-جىلدارى جۇرگىزىلگەنىن, كومپانيا وسى كۇنگە دەيىن سونىڭ 60%-عا جۋىعىن اۋىستىرعانىن جەتكىزدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, كەڭەس داۋىرىنەن قالعان ەسكى قۇبىرلاردىڭ جارتىسىنان كوبىن جاڭالاۋ – كوپ سۋمەن جابدىقتاۋشى ۇيىمداردىڭ قولىنان كەلمەگەن ءىس.
جالپى, «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس – حالىقتى سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي, كارىز جۇيەسىندەگى شايىندى سۋلاردى تازارتىپ, ونى ەگىن شارۋاشىلىعىنا جارامدى ەتىپ ءارى قالدىق سۋلاردان ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرىپ وتىرعان مەكەمە. كارىز سۋلارىن تازالاۋ كەشەنىنەن تاراعان ءيىس بۇرىن توڭىرەكتەگى اۋىل-ايماقتىڭ قۇتىن قاشىراتىن. قازىر زاماناۋي ءادىس پەن تەحنولوگيانىڭ ناتيجەسىندە كەشەننىڭ وزىندە قولقانى قاباتىن ءيىس جويىلعان. سۋ ماسەلەسىندە حالىققا ساپالى قىزمەت كورسەتىپ وتىرعان وسىناۋ مەكەمەنىڭ جۇيەلى جۇمىسىنا كوممۋنالدىق سالاعا جاۋاپتى مينيسترلىك تە قىزىعۋشىلىعىن تانىتقان ەدى. وسىعان وراي جۋىردا ارنايى ساراپشىلار كەلىپ, كومپانيا جۇمىسىمەن تانىسىپ كەتتى. ونداعى ماقسات – ەلىمىزدەگى كوممۋنالدىق جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىنا «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس-نى ۇلگى رەتىندە الۋ. «مىنە, وسىنداي تابىس تاۋىپ ءارى حالىقتى اۋىزسۋمەن قامتىپ وتىرعان مەكەمە ەرتەڭگى كۇنى كوممۋنالدىق باسقارۋعا بەرىلسە, بۇگىنگىدەي ساپالى دا جۇيەلى قىزمەتىن جالعاستىرا الا ما؟» دەگەن ساۋال كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەنى انىق.
ءبىر الاڭداتاتىنى, مەگاپوليستەگى كوممۋنالدىق كاسىپورىنداردىڭ ىشىندە جەمقورلىققا جول بەرىپ وتىرعاندارى دا جوق ەمەس. ماسەلەن, قالانى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋشى سونداي ءبىر مەكەمە باسشىسى وتكەن جىلى مەملەكەتتىڭ ميللياردتاعان اقشاسىن جىمقىرعانى ءۇشىن ءىستى بولعان ەدى. قوعامداعى كوپ سالانىڭ جۇمىسىن تۇرالاتىپ تۇرعان جەگىقۇرت جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن دە قاپەردەن شىعارماعان ءجون بولار. قالاي دەگەنمەن, شىمكەنتتەي ءىرى شاھاردىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالاسىنا قاتىستى شەشىم جۇرە قابىلدانۋعا ءتيىس ەمەس.
شىمكەنت