كوكتەمدى اسىعا كۇتكەن شاعىن اۋىلدا تىرشىلىكتىڭ ءتىنى بايقالادى. قار كوبەسى سوگىلە-موگىلە سۋعا اينالىپ, جىلعالاردى قۋالاي اۋىلدىڭ اياق جاعىنداعى توعانشىققا قۇيىلا باستاعان مەزەتتەن اۋىل ءىشى ارقا-جارقا بولا باستايتىن. كوكتەم كەلدى دەگەن وسى. قىستاي كيىلگەن شوقپىت-شورىم, ساپتامالى قونىشتى ەتىكتەر اعاش سوكىنىڭ ۇستىندە ايرا-جايرا جاتادى. ەسىكتىڭ الدىنداعى كۇزدە قوي-ەشكى قاسىنىپ, لاق-قوزى ويناقتاپ قۇلاتقان وشاقتى اپام دولبارلاپ جونگە كەلتىرە سىلاپ الىپ, قورا تۇكپىرىندەگى كەپكەن كوڭنەن قالاپ, ءبىسمىللاسىن ايتىپ تۇتاتىپ جىبەرەتىن. قيدىڭ كوڭىرسىگەن ءيسىن اۋىل ارالاي تاراتقان كوك شۇبالاڭ ءتۇتىن دالا كەزە جونەلەتىن.
ءبىزدىڭ قورجىن تارىزدەس قازاقى تامنىڭ ەسىگى كۇنباتىسقا قاراعان, ال كورشىلەس شارداربەك كوكەنىڭ توقال تامىنىڭ ەسىگى كۇنشىعىسقا قاراعان. اراسى ءۇش-ءتورت قادام تۇراتىن قوڭسىلاس قوس ءۇيدىڭ بالالارى ءبىزدىڭ ءۇي, ءسىزدىڭ ءۇي دەگەندى بىلمەيتىن. كەشكە ۇشەۋ ارا ءبىر كورپەنى اياقتاسا جامىلا, قولدارىنداعى ءبىر-ءبىر ۇزىك تابا ناندى قۇرعاقتاي جەپ جاتىپ ۇيقىعا كەتەتىن. كۇن ۇزاق كوكتەمنىڭ سارتاپ كۇنىندە لاق-قوزىنىڭ سوڭىندا ءجۇرىپ, ءارى ويىن بالاسىنا ءتان كوكتەمگى گۇلدەردى سايدان-سايعا قۋالاي قىزىق كورىپ تەرگەننەن شارشاسا كەرەك. كەشكى تاماققا دىڭكالاي جەتەدى. قورجىن تامنىڭ ورتاڭعى بولىگى كىرەبەرىس سانالادى. ورتادا شاي ۇستەل, سول جاق بۇرىشتا قىسقا تەمىر كەرەۋەت. كەرەۋەتتىڭ استى لاشىننىڭ ورنى. لاشىن تازىنىڭ تورەسى. قۋعانىن ۇستايدى. ونىڭ اسىراۋشىسى ىلەسبەك اعام. يتكە سول كىسى قۇمار. ەسىكتىڭ وڭ جاق بوساعاسىنداعى قابىرعادا كوكەمنىڭ بوكەننىڭ مۇيىزىنەن ىستەگەن كيىم ىلگىشى تۇر.
وڭ جاقتا تورگە تاياۋ شاعىن ۇستەل, ونىڭ ۇستىندە كيىم تىگەتىن قول ماشينە. تاۋ جاقتاعى تورگى بولمەدە كوكەم, اپام, گۇلناز جانە كەنجە ءىنىمىز ەركىنبەك, ىلدي جاقتاعى تومەنگى بولمەنى, ءبىز ء«داۋ تام» دەيمىز, وندا ءۇيدىڭ ۇلكەندەرى كۇمىسبەك, ىلەسبەك, عالىم اعامدار جاتادى. ولار تۇنىمەن جارىقتى جاعىپ قويىپ كىتاپ وقيدى. اۋىلداعى شاعىن كىتاپحانانى تۇگەل تاۋىسقان. پالەنشەنىڭ ۇيىندە تۇگەن دەگەن كىتاپ بار ەكەن دەسە, سونى الدىرىپ وقيدى. وقىلعان كىتاپتىڭ مازمۇنى تاڭەرتەڭگى, تۇسكى داستارقاندا تالقىعا تۇسەدى. ءبىز وقىماي-اق ەستىگەننەن مازمۇنىن ۇعىپ الامىز. ويتكەنى ول كەزدە ءالى مەكتەپ ەسىگىن كورمەگەن كەزىمىز.
ورتاداعى كىرەبەرىستە اپام (اجەم), مەن, ءساۋىر, ماقسۇت تورتەۋمىزدىڭ جايىمىز. اۋىزعى بولمە اپامنىڭ ءتۇن بالاسىنا دالاعا شىعۋىنا ىڭعايلى سەبەپتى تاڭدالعان.
ناۋرىزدىڭ ورتاسىنان بەلىنەن اسا كۇن مامىراجاي تىرشىلىككە ەنە, قۇس تورەسى, ادام بالاسىنىڭ دوسى, ايىر قۇيرىق قارلىعاش تا ءبىزدىڭ وڭىرگە اسىعا جەتەتىن. حالىق تۇسىنىگىندە قارلىعاش كيەلى قۇس. ءوزى ۇيا سالعان شاڭىراقتىڭ اقجولتاي تىلەكشىسى, ىرىسى مەن ىنتىماعىنىڭ بەلگىسى ىسپەتتى. تەك قۋانىش پەن ىرىس اكەلەدى دەپ ىرىمدايدى. بەسىكتەگى بالانىڭ ۋىلىنە بي بيلەيدى ەكەن. الىس ساپارعا جول العان جولاۋشىنىڭ امان-ەسەن ورالۋىنا ىزگى ساپار تىلەيدى, دەيدى اپام. مايدانعا اتتانعان سولداتتار كەزىندە قارلىعاشپەن دە قوشتاسقان ەكەن.
قارلىعاش العاشقى كەلگەن كۇنى ءۇيدى, قورا-قوپسىنى جىن-پەرىدەن الاستاعانداي كۇن ۇزاق ارلى-بەرلى ۇشۋمەن بولادى.
ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ەسىگى سىرتقا ۇنەمى اشىق تۇراتىن, ق ۇلىپ دەگەن اتىمەن جوق. كىرەبەرىستە توبەسى سالبىراعان پەردە ىلىنگەن. قارلىعاش سول پەردەنىڭ ۇستىنەن كىرەتىن نەمەسە پەردە قايىرۋلى بولسا تومەنگى تۇسىنان جەر باۋىرلاي ۇشىپ كىرىپ, ءۇي ىشىندە شيقىلداي اينالىپ ۇشاتىن.
سول جىلى دا جىلداعى ءوزى سالعان ۇياسىنىڭ ورنىنان جاڭا ۇيانىڭ قۇرىلىسىن باستادى. قارلىعاش قۇس بىتكەننىڭ ىشىندەگى ەڭ تازالىق سۇيگىش قۇس. ۇياسىنىڭ تومەنگى جاعىنا ءبىر ءتۇيىر ساڭعىرىعىن تۇسىرمەيتىن. تاڭەرتەڭ ءبارىمىزدى قارلىعاشتىڭ قۇلاققا جاعىمدى ءۇنى وياتاتىن. كوزىمىز جىپىلىقتاپ قاشان اپامدار شايعا شاقىرعانشا توسەكتە جاتىپ, قارلىعاشتىڭ ءار قيمىلىن باعىپ جاتامىز. اۋىل شەتىندەگى توعاننىڭ بالشىعىنان اكەلەتىن سەكىلدى. قوڭىرقاي ساز بالشىق. ەرتەڭىنە ءتۇس اۋعانشا ۇياسىن دا سالىپ بىتىرەتىن. تاپ-تۇيناقتاي ۇيا ادام قىزىعارلىقتاي.
ول كەزدە دە بۇگىنگىدەي ناۋرىز مەرەكەسىنە اۋىل بولىپ دايىندالاتىن. ناۋرىز مەرەكەسى دەپ جۇرت دابىرلاپ ايتپاسا دا ءبىرىن-ءبىرى ناۋرىز كوجەگە شىن پەيىلمەن, جاراسىمدى ىنتىماقپەن شاقىراتىن. ناۋرىز مەرەكەسى سانامىزعا قانمەن, انا سۇتىمەن سىڭگەنى سونشالىق, ساياساتتىڭ سالقىنى ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جىلىلىعىن وشىرە المايتىن.
جەتى ءدام قوسىلعان ناۋرىز كوجە داستارقانىنا جيىلعان كوپشىلىك ءوز ۇيلەرىندەگى قارلىعاشتاردى اڭگىمەلەرىنە ارقاۋ ەتەتىن. ءبىرى قارلىعاش ۇيا سالعالى مال باسىنىڭ, جان باسىنىڭ كوبەيگەنىن ايتسا, ءبىرى ناۋقاس تارتىپ جاتقان پەرزەنتىنىڭ اياقتان تۇرىپ كەتكەنىن ايتاتىن. ولاردىڭ جىلى سوزدەرىنىڭ وزىنە قاتىستىلىعىن تۇسىنگەندەي قارلىعاش تا ءۇي ىشىندەگى قوناقتاردى اينالا, قاناتىمەن سيپاي جاناپ ۇشاتىن. راسىندا سول جىلى ساڭعىلباي كوكەم اسكەردەن امان-ساۋ ورالدى, قۋاندىق كوكەمنىڭ دە, ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ دە مالدارى تۇگەل شىعىنسىز تولدەدى, قۇربانكۇل جەڭەشەم بوسانىپ, ۇل تۋدى. قارلىعاشتىڭ ءوزى ەكى بالاپانىن قايتا-قايتا ۇياسىنان قۇلاتىپ الىپ ءجۇرىپ, كۇن جىلىنا قاناتتاندىرىپ ۇشىردى.
باسىن جان-جاعىنا جالت-جۇلت بۇرىپ, كوزىن اۋدارماي قاراپ بىزبەن شيقىلداي سويلەسەتىن اقىلدى قۇس ادام بالاسىنا دوستىق پەيىلمەن, شىنايى نيەتپەن ارقا سۇيەي ۇشىپ كەلەتىن. كۇز تۇسە قيماي قوشتاساتىن. قارلىعاشتىڭ ەسىكتەردى ايقارا اشقىزىپ قوياتىن قاسيەتى جۇرتتى ادالدىققا, بىرەۋدىڭ كۇنا جاساماۋىنا, اعايىن-تۋىسقا دەگەن باۋىرمالدىلىققا, اينالاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە, سەنىمدىلىككە دەگەن تاربيەسى دەپ ۇعىناسىڭ. ءبىز بالا بولساق تا قارلىعاشقا ءتيىسۋدى, ونى ۇركىتۋدى بىلمەي, كەرىسىنشە اڭ-قۇسقا جانى اشىعىش, مەيىرمان بولىپ وستىك.
جىل سايىن ناۋرىز مەرەكەسى كەلگەندە باياعى قارلىعاشىمدى ىزدەيمىن. ىزدەيمىن دە بال-بالالىق شاعىممەن بىرگە كۇمىس قانات كيەلى قۇس كەلمەسكە كەتتى مە ەكەن, دەپ ويعا قالامىن. مۇمكىن بيىلعى ءاز-ناۋرىزبەن بىرگە اياۋلى قارلىعاشتار دا تۋعان ۇياسىنا قايتا ورالار؟
الدە ولار اڭ-قۇس تۇگىلى تۋعان باۋىرلارىنا جات باۋىر بولعان ادامدارعا وكپەلى مە ەكەن؟
ماقسات قارعاباي,
جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى