• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
مەرەكە 22 ناۋرىز, 2025

ۇلىستىڭ تويى – ىرىستىڭ تويى

103 رەت
كورسەتىلدى

مۇندا تاريح پەن تامىر, تاتۋلىق پەن تۇتاستىق, ۇلگى مەن ونەگە, ەڭ باستىسى, شۋاعىن شاشقان مەيىر مەن ماحاببات بار. دۇنيەدە شۋاق پەن مەيىرىمگە جەتەتىن جاراتىلىس جوق. ءومىر سوندىقتان ءتاتتى. ايتپەسە, «اتا-اناداي ەلجىرەر كۇننىڭ كوزى» دەپ ايتا ما ۇلى اباي. قارانى – اق, سۋىقتىڭ مىسىن جىلۋ باسقان كۇننەن باستاپ ءبارى تەڭەسەدى. قاي جەردە جارىق پەن شۋاق مول, حالىق پەن ماحاببات تا سوندا ۇيىرسەكتەيتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. ءبىزدىڭ جىل باسى ناۋرىز بويىنا وسى قۇبىلىستاردىڭ ءبارىن توپتاستىرعان ۇلى مەيرام ەكەنىنە ءباس تىگۋگە بارمىز ەندەشە.

جاۋىنا ابىلايلاپ شاپقان ناۋرىزباي­لار­دىڭ مەكەنى ۇلى قازاق دالاسى وسىمەن نەشىنشى ناۋ­رىزىن قارسى العالى تۇر. ءتىپتى ەستە جوق ەسكى زامان­دار ەر­تەگىسىندە ناۋرىز حاندار دا بولعان دەسەدى. كەيبىر ەتنو­گرافتار جىل باسى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىن توي­لانعانىن, بەس مىڭجىلدىق تاريحى بارىن جاز­ادى. بويىنا جوعارىداعى بار قاسيەتتى سىي­دىر­عان بۇل مەيرامدى, دەمەك ۇلتتىق كود دەسە دە ار­تىق ەمەس شىعار. كەڭەستىك بيلىك 1926 جىلى تى­­يىم سال­عانى تەگىن دەيسىز بە؟ سودان 1988 جىلعا دە­يىن ۇمىت­­تىرۋعا تىرىسسا دا, قازىر مۇزدى جارىپ شىق­­قان بايشەشەكتەي تورىمىزگە كەلىپ ورنىقتى. پرە­­زيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پارمەنىمەن 14 ناۋرىز – امال كۇنىنەن باستاپ جىل باسىن ون كۇن بو­يى اتاپ وتەتىنىمىز قانداي تاماشا. «وتكەنىن تانىپ, اتا-بابالارىن قاستەرلەسە, حالىقتىڭ قاسيەتى قاي­­تا ويانادى» دەگەن سىڭايداعى كونفۋتسيدىڭ ءسوزى ەسىمدە.

ناۋرىزدى قازاق وسى 14-نەن باستاپ سەگىز كۇن تويلايتىنىن ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى انىق جازعان. شاكارىمنىڭ ۇلى احاتتا دا بار. ولاردى ەسەپتەمەگەندە, بۇلاردان بۇرىن ەجەلگى قازاق دالاسىندا قالام ۇستاپ قانداي عۇلاما وتسە, بىردە-ءبىرىنىڭ نازارىنان تىس قالماعان مەيرام قازىر ۇلىس تويىنا اينالعانى­نا ەشكىم شاك كەلتىرمەسە كەرەك. وعان پرەزيدەنتتىڭ بىل­تىرعى ءھام بيىلعى ۇلت­تىق قۇرىلتايلاردا ايتقان سوزدەرى ايقىن دالەل. «ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نىعايتۋ جولىندا مادەنيەت سالاسى ايرىقشا ءرول اتقارادى. اسىرەسە ءتول مادەنيەتىمىزدەگى ءاز-ناۋرىز مەيرامىنىڭ ورنى بولەك. ناۋرىز مەرەكەسى تۋرالى جاڭا تۇجىرىمداما ازىرلەندى. ەلىمىز ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن 14 ناۋرىزدان, ياعني امال كۇنىنەن باستاپ, ون كۇن بويى اتاپ وتەتىن بولدى. ءار كۇنگە ناقتى اتاۋ بەرىلدى. جۇرتشىلىق بۇل باستامانى جاقسى قابىلدادى. اسىرەسە ناۋرىزناماداعى «ۇلتتىق كيىم كۇنى» قوعامنىڭ زور قولداۋىنا يە بولدى», دەدى پرەزيدەنت بۋرابايدا وتكەن IV ۇلتتىق قۇرىلتايدا. بۇل – ءشۇباسىز.

« ۇلىس وڭ بولسىن, اق مول بولسىن» دەپ باتا بەرمەيتىن بە ەدى, بۇل كۇندەرى اتام قازاق. نەمەسە ۇلىس كۇنى دەسە­تىن. ەلدىكتىڭ, تاتۋلىق پەن تۇتاستىقتىڭ, باۋىرلاستىق پەن بىرەگەيلىكتىڭ تويى دەگەن ءسوز. بيىل وسى ۇلىس كۇنىمەن بىرگە جىلان جىلى كىرەدى. تاقىر قويان مەن مەشىنگە بولماسا, قازاق تانىمىندا جىلان جىلىنا قاتىستى جامان ءسوز, وعاش ىرىم جوق. اياق-قولى جوق بۇل جانۋار ءتىپتى ۇيگە دە كىرىپ كەتەتىنى تۋرالى اڭىز جەتىپ ارتىلادى ءارى قازاقتار وعان تيىس­پەي, باسىنا اق قۇيىپ شىعا­رادى. حالقىمىزدىڭ وسى ءبىر اڭىزىنىڭ استارى تەرەڭ. بوساعادان اتتادى ما, كەت دەۋ جوق, ابزالى سىي-قۇرمەتپەن جونەلتۋ ەكەن. كۇزگە سالىم سالقىن تۇسە قوستا ۇيىقتاعاندا, تاڭەرتەڭ كورپەمىزدىڭ استىنان جىلان شىعىپ بارا جاتقانىن تالاي كوردىك. جىلى جەردە قىزدىرىنىپ جاتقاندى ۇناتادى ءارى ادام بالاسىن جاتىرقاي قويمايدى. تابيعاتى دوس تا, قاس تا ەمەس, ايتەۋىر ءوزىڭ تيىسپەسەڭ, زيان­سىز. «جىلان جىلى جىلىس بولدى, جىلقى جىلى ۇرىس بولدى, قوي جىلى زەڭگەر توعىس بولدى» دەگەن سوزدەر بار. بۇل جىلى تۋعان ادامدار بەلگىلى عالىم, عۇلاما, دانىشپان بولادى دەپ سەنگەن. تامام جۇرتىمىزدىڭ كەمەڭگەرى ابايدىڭ تۋعان جىلى ەكەن. حاكىمنىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولعان مەرەيتويىمەن بيىلعى جىلدىڭ تۇسپا-تۇس كەلگەنى جاقسى ىرىم دەلىك. بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا پرەزيدەنت: ء«بىز قازاقستاندى الەم وركە­نيەتىنىڭ دەربەس بولىگى رەتىندە تانىتۋىمىز كەرەك. قازاق حالقىنىڭ امبەباپ ءارى بىرەگەي ومىرلىك تاجىريبەسىن تولىق اشىپ كورسەتۋ ماڭىزدى. بۇل قازىرگى قازاقستاننىڭ ميسسياسىن تەرەڭ تۇسىنۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى», دەدى. بۇل جەردە الەم وركەنيەتىنىڭ دەربەس بولىگى رەتىندەگى ءبىر بەلگىمىز وسى ۇلىس كۇنى دەسەك, امبەباپ ءارى بىرەگەي تاجىري­بە رەتىندە حاكىمنىڭ تولىق ادام تۇجىرىمىن اتاۋعا ءتيىس شىعارمىز.

ۇلىستىڭ تويى – ىرىستىڭ تويى قۇتتى بولسىن!

سوڭعى جاڭالىقتار