ءجۇز جاساعان قاريا

ول 1925 جىلى يندەر اۋدانىنداعى جارسۋات اۋى­لىندا ومىرگە كەلگەن. قۇجاتىنداعى تۋعان كۇنى – 25 اقپان.

«بالا كەزىمىز قيىن­دىق­پەن ءوتتى. ويناي دا ال­ما­دىق. الدىمەن اشار­­شى­­لىقپەن تۇسپا-تۇس كەل­دى. ەل ىشىندە ىشەرگە تا­ماق تا­بىل­ماعان كەزدە ۇلكەندەر جايىق وزەنىنەن بالىق اۋلادى. ودان كەيىن قۋعىن-سۇرگىندى كوردىك. ەندى ەس جيامىز-اۋ دەپ جۇرگەندە, سوعىس ءورتى لاپ ەتە ءتۇستى. سول كەز­دە ەر-ازاماتتىڭ ءبارى مايدانعا اتتانىپ, ايەلدەر مەن جاسوسپىرىمدەر اۋىر ەڭبەككە ارالاستى. اسىرەسە انالارىمىز كۇنى-ءتۇنى جۇمىس ىستەپ, بار قيىندىقتى تايسالماي كوتەردى», دەيدى ۇلجان اجەي.

جاستايىنان اۋىر ەڭبەكپەن شىڭدالعان ول تەمىرجول سالۋ ىسىنە قاتىسقان. فاشيستەر رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ استراحان وبلىسىندا تەمىرجولدى بۇزىپ كەتكەن. اتال­عان تەمىرجولدى قالپىنا كەلتىرۋگە 10-عا جۋىق قۇربىسىمەن ۇلجان تەمىربولاتوۆا جىبەرىلگەن.

«جۇمىستىڭ جەڭىلى بولمايدى عوي. تەمىرجول سالۋ وتە قيىن ەكەن. اسىرەسە بۇعانامىز ءالى قاتا قويماعان ءجاسوسپىرىم شاقتاعى توپىراق تاسىعانىمىز, اۋىر رەلستەردى قولمەن توسەگەنىمىز ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى. بالعانىڭ سالماعى اۋىر ەدى. توبەمىزدەن جاۋ ۇشاعى ۇشقاندا, تىعى­لاتىن قالقا تابا الماي, جان-جاققا قا­شامىز. جاۋ ۇشاعىنىڭ داۋىسى ماسانىڭ ىزىڭى سەكىلدى ەستىلەدى. ءوزىمىز الدىن الا قازىپ قويعان شۇڭقىرعا تىعىلۋعا ءماجبۇر بولامىز. ىشەتىن تاماق تا, كيەتىن كيىم دە تاپشى بولدى. بۇگىنگى ۇرپاعىمىز سونداي قيىندىقتى كورمەسە ەكەن», دەيدى عاسىر جاساعان اجە.

كەيىن سۇراپىل سوعىستان ورالعان مايدانگەر ءماتجان عۇبايدۋللينمەن وتاۋ قۇرعان. ولار 2 ۇل, 3 قىز دۇنيەگە اكەلىپ, ءتالىمدى تاربيە بەردى. ال 1957 جىلى قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ ورتالىعى – ميالى اۋىلىنا قونىس اۋدارعان. كۇيەۋى بۇرىنعى «سەلحوزتەحنيكا» مەكەمەسىندە جۇمىس ىستەگەن. ال ءوزى «پمك-907» مەكەمەسىنىڭ سىلاقشىسى بولىپ ەڭبەك ەتتى.

عاسىرلىق بەلەستى باعىندىرعان ۇلجان تەمىربولاتوۆا 5 پەرزەنتىنەن 40-تان استام نەمەرە-جيەن مەن شوبەرە كورىپ وتىر. بىلتىر وعان «قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلدى.

كەلىنى جازيرا ەسەنعازىنىڭ ايتۋىنشا, 100 جاستاعى كەيۋانا دالاعا ەشكىم­نىڭ كومەگىنسىز شىعادى. مال-جاننىڭ اماندىعىن تىلەپ وتىرادى.

«اجەمىز دەنساۋلىعى جاقسى, ەشقانداي شاعىم ايتپايدى. نەمەرە-شوبەرەلەرىن ماڭدايىنان ءسۇيىپ, ءجيى ەركەلەتەدى. كۇن سايىن باتاسىن بەرىپ, اۋلەتىمىزدىڭ بەرەكەسىن ارتتىرىپ, ىنتىماققا ۇيىستىرىپ وتىر», دەيدى ج.ەسەنعازى.

ءجۇز جاساعان جۇرەك يەسىنىڭ بالا­لارى­نىڭ ۇلكەنى 75 جاسقا تولعان. ودان كەيىن­گىسىنىڭ جاسى 60-تان اسقان.

«ادامنىڭ قانشا عۇمىر سۇرەتىنى ءبىر اللاعا عانا ايان عوي. جۇمىس اۋىر بولسا دا ەرىنبەدىك, ادال ەڭبەك ەتتىك. بالالارىمىز امان ءوسىپ, ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى بولسا ەكەن دەپ تىلەدىم. 100 جاسقا تولامىن دەگەن ويىم بولعان جوق. بۇل – جاس كۇنىمدەگى كورگەن بەينەتىمنىڭ زەينەتى شىعار», دەيدى ۇ.تەمىربولاتوۆا.

ونى اۋىلداستارى «قۇرىلىسشى اجە» دەپ اتايدى. ال نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرى ءۇشىن ودان مەيىرىمدى جان جوق. نەمەرەسى تالعاتتىڭ پىكىرىنشە, اجەسى باتا جاتتاتىپ, ۇلكەندەردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداتادى.

ء«بىزدىڭ اجەمىزدى قوناققا دا, تويعا دا شاقىرۋشىلار كوپ. سونداي قوناقتىققا دا, تويعا دا نەمەرەلەرىن ەرتىپ بارادى. ۇلكەندەردىڭ اڭگىمەسىن تىڭدايمىز. قاريالار بىزگە باتاسىن بەرەدى. باتا جاتتاتىپ, ونەگەلى اڭگىمەسىن ايتىپ وتىراتىن اجەمىزدى تىڭداۋدان جالىقپايمىز», دەيدى ت.عۇبايدۋللين.

اتىراۋ وبلىسى