وتكەن جىلى توبىل وڭىرىندەگى قاراسۋ, قوستاناي اۋداندارىندا جاريالانعان توتەنشە جاعداي رەجىمى كۇشىن ءالى جويعان جوق. وبلىستىق تجد مالىمەتىنشە, بيىل كوكتەمدە تاعى 57 ەلدى مەكەنگە تاسقىن سۋدان قاۋىپ بار.
بىلتىر وڭىردە سۋ تاسقىنىنان تونەتىن قاۋىپ دەڭگەيىن ازايتۋدىڭ ارنايى جوسپارى بەكىتىلىپ, قىسقا ۋاقىت ىشىندە 111 شارانى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتتەلگەن ەدى. بۇگىنگە دەيىن سونىڭ 96-ى ورىندالدى. مىسالى, ءبىر شەتى توبىل وزەنىنە ءتيىپ جاتقان توبىل قالاسىنداعى قورعانىس دامبا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, نىعايتىلدى. ارقالىق قالاسىنا قاراستى سەۆەرنىي اۋىلىنىڭ اينالاسىنا جينالىپ قالاتىن ەرىگەن قار سۋى دالاعا اعىپ كەتەتىن ۇزىن ارىق قازىلدى. وڭىردە ءتورت كوپىر, ەكى سۋقويماسى, ءبىر بوگەت, التى دامبا جوندەۋدەن ءوتتى. وزەن-كولدەردىڭ بويىنداعى 30 شاقىرىمنان استام جاعالاۋ بەكىتىلىپ, ءۇيىندى بوگەتتەر تۇرعىزىلدى. بەس كولىك جولى قالىپقا كەلتىرىلىپ, بىلتىر كوكتەمدە قۇلاپ قالعان 693 ەلەكتر باعانى جاڭارتىلدى. كۇرە جولداردىڭ بويىنا جاڭادان 14 سۋ وتكىزۋ قۇبىرى ورناتىلىپ, 40 شاقىرىمعا جۋىق جول شەتىندەگى ارىقتار جوندەلىپ, تازارتىلدى.
«وبلىس اۋماعىن اۋەدەن باقىلاۋعا قاجەتتى قاراجات بەكىتىلدى. سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ, ونىڭ زارداپتارىن جويۋعا جانارماي قورى, ينەرتتى ماتەريالدار, قۇم سالىنعان قاپتار دايىندالدى. زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارتتار جاسالدى», دەيدى وبلىستىق تجد باستىعىنىڭ ورىنباسارى ءومىرجان تۇقىشەۆ.
وڭىردە سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا تۇرعىنداردى ورنالاستىراتىن 104 ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكت دايىن تۇر. بۇل ورىندارعا ون ەكى جارىم مىڭنان استام ادام جايعاسا الادى. سونداي-اق قۇتقارۋ جۇمىستارىنا 2 815 ادام تارتىلىپ وتىر. 392 تەحنيكا, 123 ءجۇزۋ قۇرالى, 336 موتوپومپا بار. تجد-نىڭ جەكە قۇرامى كۇشەيتىلگەن قىزمەت تارتىبىنە كوشكەن. كەزەكشى توپتار ەكى اۋىسىمدىق رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتىر.
«قوستانايدان ارقالىق قالاسىنا, جانگەلدين, امانگەلدى اۋداندارىنا 3 ارنايى توپ جىبەرىلدى. توپ قۇرامىندا 77 قىزمەتكەر, 28 تەحنيكا بار. قۇتقارۋشىلار جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاپ, تۇرعىندارعا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. سونداي-اق ارىق-سايلاردى, كانالدار مەن اۋلالاردى قار-مۇزدان تازارتۋ جۇمىستارىن اتقارادى. مۇنىڭ سىرتىندا, سەمەي قالاسىنان كەلگەن ينجەنەرلىك تەحنيكاسى بار اسكەري ءبولىم جاۋىنگەرلەرى قاراسۋ اۋدانىندا جامبىل اۋىلىنىڭ ماڭايىنا قۇم تولتىرىلعان قاپتاردى قالاپ, قورعان جاساپ جاتىر», دەدى ءو.تۇتقىشەۆ.
وتكەن جىلى ءدۇيىم ەلدى دۇرلىكتىرگەن الاپات تاسقىندا مال شىعىنى, م ۇلىك شىعىنى كوپ بولدى. سوندىقتان وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى, ۆەتەريناريا باسقارمالارى دا ەرتە قامدانىپ, اۋىل, قىستاۋلاردى ارالاپ, حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭىردە كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزەڭىنە ارنايى 644 مىڭ توننا ءشوپ, 217 مىڭ توننا سابان, 243 مىڭ توننا قوسپاجەم دايىندالعان. قاجەت بولعان جاعدايدا بۇل مال ازىعى سۋ باسىپ قالعان ەلدى مەكەندەرگە جەتكىزىلەتىن بولادى.
«ارقالىق قالاسىنا قاراستى 4 اۋىل, 14 قىستاۋعا, امانگەلدى اۋدانىنا قارايتىن 8 اۋىلدىق وكرۋگ پەن 77 قىستاۋعا, جانگەلدين اۋدانىنا قاراستى 6 اۋىلدىق وكرۋگ پەن 32 قىستاۋعا قىزىل سۋدان قاۋىپ ءتونىپ تۇر. الدىن الا دايىندالعان جەمشوپ وسى اتالعان ەلدى مەكەندەر مەن قىستاۋلارعا جەتكىزىلەتىن بولادى. سونىمەن قاتار سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا مالدى ايداپ اپاراتىن قاۋىپسىز قىرات, دوڭەس جەرلەر انىقتالىپ, حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى», دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى يبراگيم بەكمۇحامەتوۆ.
ۆەتەرينار ماماندار دا مالدى اۋىلداردى ارالاپ, بيىل تۋعان جاڭا ءتولدى جاپپاي سىرعالاۋ, تاڭبالاۋ, چيپتەۋ جۇمىسىن اتقارىپ جاتىر. «نەگىزگى شارالاردىڭ ءبىرى – مال باسىن 100% سايكەستەندىرە وتىرىپ, مالدى تۇگەندەۋ. بۇل مىندەتتى نورماعا اينالۋعا ءتيىس. مۇنداي تۇگەندەۋ توتەنشە جاعدايدا مالدىڭ سانى مەن جاعدايىن ءدال باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سۋ تاسقىنى كەزىندەگى شىعىنداردى ازايتۋعا, ەۆاكۋاتسيانى جەدەلدەتۋگە, ءتورت ت ۇلىكتى امان ساقتاپ قالۋعا كومەكتەسەدى», دەيدى وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى تولەگەن يمانباەۆ.
توتەنشە جاعداي ۆيتسە-ءمينيسترى راميل كامالوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بارىسىندا وبلىستاعى قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ, قالا-اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ الداعى سۋ تاسقىنىنا دايىندىعى تەكسەرىلىپ, ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرى مەن تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا دايىندىعى پىسىقتالدى. توتەنشە جاعداي قىزمەتىنە قاراستى تەحنيكانىڭ كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا دايىندىعى تەكسەرىلدى. تاجىريبەلىك جاتتىعۋ جۇمىستارى ءوتتى. وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا قالا شەتىندەگى ارىقتاردى, سۋ وتكەلدەرىن, قۇبىرلاردى تازالاۋ, ەلدى مەكەندەر اۋماعىنان قار شىعارۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ 7 اۋدانىندا مۇز جارۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانعان.
قوستاناي وبلىسى