ونەر – ءومىردىڭ كوركەمدىك كەڭىستىكتەگى كوشىرمەسى. ال شىعارماشىلىق ادامداردىڭ قادىم زامانعى قاسىرەتى – شىنايى ءومىردى ونەرمەن شاتاستىرىپ الۋ. ماسەلەن, اننا كارەنينانىڭ پويىزدىڭ استىنا ءتۇسىپ ءولۋى وقىرمان جانىن استاڭ-كەستەڭ قىلادى. بىراق سونىسىمەن ول ءسىز بەن بىزگە ەستەتيكالىق ءلاززات سىيلاپ وتىر. مىنە, مۇندا شىعارمانىڭ كوركەمدىك دەڭگەيىن كوتەرىپ تۇرعان وسى – اننانىڭ اجالى. سول سەكىلدى كەيبىر اقىن-جازۋشىلار وقىرماندارىن تۋىندىسىمەن عانا ەمەس, ومىرىمەن دە تاڭعالدىرعىسى كەلەدى. ياعني ونىڭ ءومىرى قانداي سۇلۋ بولسا, ءولىمى دە سونداي ەرەكشە بولۋ كەرەك. وسى سەبەپتى كوپتەگەن قالامگەر ءوز-وزىنە قول جۇمساپ, ءومىرىن كوركەم شىعارماداعىداي ەڭ قىزىقتى شاعىندا ءۇزىپ كەتە بەردى.
كەز-كەلگەن تۋىندىگەردە ماڭگىلىككە ۇمتىلۋ, ياعني جەردەگى تىرشىلىگىن ولىمنەن كەيىن دە جالعاستىرۋعا دەگەن تىلەگى بولادى. ءبىر قاراساڭ بار ءۇمىت جاقسى شىعارما جازۋدا بولىپ كورىنگەنىمەن, كەي قالامگەردىڭ جەكە تۇلعالىق ەرەكشەلىكتەرى مۇنىمەن شەكتەلۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. ولار ءولىمىنىڭ ميفتىك سيپات الۋىنان دامە ەتىپ, ومىرىنەن شەدەۆر جاساعىسى كەلەدى. ال ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىزدەي, ونەر قۇرباندىقتى تالاپ ەتەدى. ماسەلە ءمىنسىز تۋىندىنى جاساۋعا تىرەلسە, ءتىپتى ولىمگە دەيىن بارادى. ال ەگەر كىتاپ «گەنيدىڭ ءومىر جولى» دەپ اتالاتىن بولسا, بۇل تۋرالى ويلانۋدىڭ ءوزى قاجەت ەمەس.
ء«بىر ءساتىڭ عاسىردىڭ جۇگىندەي بولىپ, ومىردەن اسەرلى كەتۋ كەرەك». «كورەرمەنىڭ ەسىنەپ-قۇسىنىپ, قول-اياعىن ەربەڭدەتىپ, سپەكتاكلدەن شىعىپ كەتۋگە تىپىرشىپ تۇرعاندا ساحنادا تۇرىپ قالۋدان جامان نارسە جوق». «اتاققا جەتەمىن دەگەن ادام ۋاقىتىندا قوشتاسىپ ۇيرەنۋى كەرەك». «دەر كەزىندە ولە ءبىل, سولاي دەيدى زاراتۋسترا». نەمىس فيلوسوفى فريدريح نيتسشە مەن ونىڭ مەكتەبىنىڭ شاكىرتتەرىندە وسى تاقىلەتتەس ويلار كوپ.
وسىلايشا ءبىراز جازۋشى وزدەرىنىڭ ادەمى اۆتوبيوگرافياسىن جاساۋعا تىرىستى. ارينە ءبارىنىڭ دە قولىنان ول دۇنيە كەلە قويعان جوق. بىراق الەم ادەبيەتىنىڭ تاريحىندا شىعارماشىلىق مۇرامەن قاتار رومانتيزاتسيالانعان ءومىرباياندارى نەگىزىندە حالىقتىڭ ەسىندە قالعان قالامگەرلەردىڭ ءبۇتىن ءبىر پانتەونى قالىپتاستى.
قولىنا ەندى قالام ۇستاعان ادام ءۇشىن بۇلاردىڭ «ەرلىكتەرى» عاجايىپ ۇلگى بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ءسوزىمىز دالەلدى بولسىن. قازىرگى قازاق پوەزياسىنىڭ بەلگىلى وكىلى اقبەرەن ەلگەزەك وتاندىق ارنالاردىڭ بىرىنە سۇحبات بەرىپ وتىرىپ, تۇپ-تۋرا وتىز جاسىندا ەسەنيننىڭ تاعدىرىن قايتالاپ, الماتىنىڭ قىمبات قوناقۇيلەرىنىڭ بىرىندە اسىلىپ ولمەكشى بولعانىن اشىق ايتتى.
«قازا قاۋپىن توندىرەتىن بارلىق نارسە, اجالدىنىڭ جۇرەگىنە ءتۇسىنىپ بولمايتىن ءلاززات سىيلايدى» دەگەن ا. پۋشكيننىڭ ولەڭىندەگىدەي, رۋحاني كەمەلدەنبەگەن قالامگەرلەردىڭ ازاپتانۋدان راحات تاپقىسى كەلەتىن قۇشتارلىعىنىڭ بارى راس. مۇنى ايتا باستاعاندا ءماۋلانا ءرۋميدىڭ مىنا ءبىر ءتامسىلى ويىمىزعا ورالادى. ءبىر كۇنى كىشكەنتاي كۇشىك جارقىراپ جاتقان الماس پىشاقتى كورىپ قالادى. مۇنىڭ نە نارسە ەكەنىن بىلمەيتىن اقىماق كۇشىك, ادەتىنشە ءتىلىن سىلپ ەتكىزىپ, پىشاقتى جالاپ الادى. كوزىن اشىپ قاراسا پىشاقتىڭ جۇزىندە قان تۇر. تانىس ءيىس, بىلەتىن ءدام. مىناۋ كادىمگى ەت سەكىلدى ءدامدى تاعام ەكەن عوي دەپ ميسىز كۇشىك ونى ودان بەتەر جالاي بەرەدى. وندا دا قۇشىرلانىپ, راحاتتانىپ جالايدى پىشاقتى. اقىر ءتۇبى ءوز قانىن ءوزى جالاپ جاتقانىن بىلمەگەن بايعۇس كۇشىك سول كۇيى ءولىپ تىنادى.
سايىپ كەلگەندە ءومىردى مەرزىمنەن بۇرىن اياقتاۋ – ساۋ اقىلدىڭ جەمىسى ەمەس. وتىز جاسىندا قيىلىپ كەتۋگە شاق تۇرعان اقبەرەندى پەرىشتەسى قاقپاعاندا, قازىرگى قىرىق بەس جاسىنداعى شىعارماشىلىق تانىمالدىلىعىنا جەتپەس ەدى. قازىر ونىڭ كىتابى ەلدىڭ بۇكىل كىتاپ دۇكەندەرىندە ساتىلىپ, ونىڭ جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن فيلم جوعارعى كاسسانى جيناپ وتىر. مۇندا ايتقىمىز كەلگەنى ا. ەلگەزەكتىڭ شىعارماشىلىعى ەمەس, ونىڭ وتىز جاسىندا ويىنا ورناپ كورمەگەن بۇگىنگى جاسىنداعى باق-ابىرويى, قۇدايدىڭ بەرگەن سىيى.
ءيا, الدا نە كۇتىپ تۇرعانى ەشكىمگە بەلگىسىز. الايدا قازاق ء«ۇمىتسىز – شايتان» دەيدى. تۇگەلىمەن ءتۇڭىلۋ – اسىلىق ءىس.
قانداي سىناق كەلسە دە قۇلاماي, قارسى تۇرۋ – ناعىز ەرلىكتىڭ كورىنىسى. ال تابىت قاعىپ اجال شاقىرۋ, ءومىردى سونىمەن «سۇلۋلاندىرىپ», حالىقتىڭ جادىندا ماڭگىلىك قالامىن دەپ ويلاۋ – بارىپ تۇرعان اقىماقتىق. بۇل الەم ادەبيەتىندە ءجيى ايتىلاتىن كورىنىستەردىڭ ءبىرى – ازازىلگە جانىن ساتىپ, بىراق ەشقانداي پايداسىز, الدانعان كۇيى وكىنىشتە قالاتىن ادامنىڭ ارەكەتى...