باتىرلار ەرلىگى نەگە ەسكەرۋسىز قالدى؟

بىراق, ۋاقىت تاريحقا ءوز تۇزە­تۋلەرىن ەندىرىپ كەلەدى. جەڭىس مەرەكەسىنىڭ 80 جىلدىعى قارسا­ڭىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتا­عىن العان قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ ءتىزىمى 105-كە جەتىپ وتىر. بۇل ءتىزىم 103 بولاتىن. انا ءبىر جىلى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن العان قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ قاتارى بىردەن ەكى ادامعا تولىقتى. 104-باتىر كەزىندە ۇلتى وزبەك بولىپ جازىلىپ كەتكەن – ءىنيات ناۋرىزباەۆ. 1999 جىلى قاراقالپاقستاندا دۇنيە سالعان ءىنيات ناۋرىزباەۆتىڭ تەك ماراپاتتاۋ قاعازىندا ۇلتى وزبەك بولىپ قاتە جازىلىپ كەتكەنى بولماسا, دۇنيەگە قازاق بولىپ كەلىپ, قازاق بولىپ باقيعا اتتاندى. 105-باتىر ورمانداي ورىستىڭ ورتاسىن­­دا روستوۆ وبلىسى, بۇگىنگى اقساي قال­اسىن­دا دۇنيەگە كەلىپ, قىرىمدا قازا تاپ­قان قانداسىمىزدىڭ اتى-ءجونى – فيليپپ رۋباحو.

نىسپىسىنا قاراپ, ورىس دەمەسەڭ, تۇلا-بوي تۇرپاتىمەن وزىمىزگە ۇقساس فيليپپ رۋباحونىڭ تۋ جونىندەگى قۇجا­تىندا ونىڭ ۇلتى قازاق ەكەنى كورسە­تىلگەن. جەكە باسى 400-گە جۋىق نەمىس سولداتىن جايراتقان مەرگەنگە 1944 جىلى 22 قاڭتاردا كەڭەس وداعىنىڭ باتى­رى اتاعى بەرىلگەن. قىرىم تۇبەگىن قور­عاۋ كەزىندە ەرلىكپەن كوز جۇمعان باتىر­عا سەۆاستوپول قالاسىندا توپىراق بۇ­يىرعان.

جالپى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنىڭ شىعۋى مەن ونىڭ بەرىلۋ تاري­حىنىڭ دا ءوز ءتارتىبى, قۇپياسى بار.

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى 1934 جىلى 16 ساۋىردە كسرو اتقارۋ كومي­تە­تىنىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن. بۇل اتاققا يە بولعان باتىرلارعا ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ەرەكشە گراموتاسى قوسا تاپسىرىلادى. كەڭەس وداعى باتىرى اتا­عى ەڭ العاش 1934 جىلى 20 ساۋىردە پوليار­لىق «چەليۋسكين» مۇزجارعىش كەمە­سىن قۇتقارۋشىلار توبىنداعى 7 ادامعا بە­رىلدى.

1936 جىلى 29 شىلدەدە كسرو ورتا­لىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ قاۋلىسىمەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى تۋرالى ەرەجە بەكىتىلدى. ەرەجە بويىنشا بۇل جوعارى اتاققا يە بولعاندارعا گراموتاعا قوسا لەنين وردەنى قوسا تاپسىرىلاتىن بولدى. لەنين وردەنى قاۋلى شىققانعا دەيىن بۇل جوعارعى اتاققا بۇرىن يە بولعان 11 باتىرعا كەيىنگى كۇنمەن تابىس ەتىلدى.

1938 جىلى 2 قاراشادا ماسكەۋدەن – قيىر شىعىسقا قوس موتورلى انت-37 «رودينا» ۇشاعىمەن قونباي ۇشۋ كە­زىندەگى كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن ۇش­قىش­تار ۆ.س.گريزودۋبوۆاعا, كاپيتان پ.د.وسي­پەن­كوعا, اعا لەيتەنانت م.م.راس­كوۆاعا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى التىن مەدالى مەن لەنين وردەنى قوسا تاپسىرىلدى. ال ۆ.س.گريزودۋبوۆا ايەلدەر اراسىنداعى تۇڭعىش باتىر اتاندى.

1939 جىلى كۇزدە كسرو بويىنشا 122 ادام كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاندى. ولاردىڭ ەكەۋى ۇشقىشتار ۆ.چكالوۆ پەن س.لەۆانەۆسكي بۇل كەزدە قازا بولعان ەدى. ال ولاردىڭ 19-ىنا بۇل اتاق قازا تاپقاننان كەيىن بەرىلدى.

1939 جىلى 1 تامىزدا كسرو جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ «كەڭەستەر وداعىنىڭ باتىرى ەرەكشە اتاعى تۋرالى قوسىمشا بەلگىلەر جونىندە» جارلىعى جارىق كورىپ, ول 1936 جىلى «باتىر اتاعى ءبىر-اق مارتە بەرىلىپ, ەكىنشى رەت باتىرلىق كورسەتكەندەردى التىن مە­دالمەن عانا ماراپاتتاپ, تۋعان جە­رىندە قولا ءمۇسىنىن ورناتۋ» جونىندەگى ەرە­جەگە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسى ەرە­جەگە سايكەس, 1939 جىلى 29 تامىزدا موڭ­عوليانىڭ حالكين-گول اۋماعىندا جاپون ينتەرۆەنتتەرىمەن بولعان ۇرىستا كورسەتكەن جانقيارلىق ەرلىگى ءۇشىن ۇشقىشتار مايور س.ي.گريتسەۆەتس, پولكوۆنيك گ.پ.كراۆچەنكو العاشقىلار قاتارىندا ەكىنشى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولدى.

1939 جىلى كۇزدە كەڭەس وداعىنىڭ ­باتىرى اتاعىنا يە بولعاندارعا العاش­قى التىن مەدالدار بەرىلە باس­تا­دى. ەڭ العاشقى التىن مەدال ۇشقىش ا.ۆ.لياپيدەۆسكيگە بەرىلدى.

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى كسرو كەزىندەگى ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ماراپات بولاتىن. سۇراپىل سوعىس كە­زىندە ۋكراينا ءۇشىن بولعان شايقاستا 200-گە, رەسەي ءۇشىن بولعان شايقاستا – 70, بەلورۋسسيا ءۇشىن بولعان شايقاستا – 50-دەن استام جەرلەسىمىز وسى اتاقتى ەن­شىلەپتى. قازاقستاندىقتاردىڭ ىشىندە ءۇش ادام ەكى مارتە باتىر اتاعىنا يە بولدى. بۇل كورسەتكىشتى ودان ءارى جال­عاستىرساق, لاتۆيا ءۇشىن شايقاستا – 8, مول­دوۆانى ازات ەتۋدە – 7, ليتۆادا – 6, ەستو­نيادا 1 جەرلەسىمىز باتىر اتاندى.

قازاقستاندىقتار ەۋروپانى ازات ەتۋدە دە جان اياماي شايقاستى. ماسە­لەن, پولشادا – 47, ۆەنگريادا – 22, چەحو­سلوۆاكيادا – 7, رۋمىنيادا – 5, اۋستريادا – 3, يۋگوسلاۆيادا – 2, گەرما­نيادا – 63 جانە جاپونياعا قارسى سو­عىستا 3 جەرلەسىمىز كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولدى.

ءبىر ادامعا ەكىنشى باتىر اتاعى بەرىل­مەي قالدى. مىسالى, دنەپر وزەنىنەن وتكەن كەزدەگى قيان-كەسكى ۇرىستا كورسەت­كەن ەرلىگى ءۇشىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن العان جۇماعالي قالدىعاراەۆ بەلورۋسسيانىڭ موزىر قالاسىن ازات ەتۋدە جاۋدىڭ 6 تانكىسىن قيراتۋ كەزىن­دە كورسەتكەن جانقيارلىق ەرلىگى ءۇشىن ەكىنشى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىر اتا­عىنا ۇسىنىلعان. بىراق وعان ول اتاق بە­رىلمەگەن. بۇگىنگى تاڭدا وسى قالا­دا با­تىر­دىڭ جەكە وزىنە ەسكەرتكىش قويىل­عان. 

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قار­ساڭىن­دا كسرو بويىنشا 626 كەڭەس وداعى­نىڭ باتىرى بولدى. ولاردىڭ بە­سەۋىنە بۇل اتاق ەكىنشى مارتە بەرىلدى. سوعىس كەزىندە – 11739 ادامعا باتىر اتاعى بەرىلسە, ولاردىڭ 3 051-ىنە بۇل اتاق ولگەننەن كەيىن بەرىلدى.

سوڭعى رەت كەڭەس وداعىنىڭ باتى­رى اتاعى 1991 جىلى 24 جەلتوقساندا سۋ استىندا 500 مەتر تەرەڭدىكتە تاجى­ري­بە جاساعان 3-رانگالى كاپيتان ل.سولود­كوۆقا بەرىلدى. ال قازاقتاردان بۇل اتاق­تى گۆارديا پولكوۆنيگى باۋىرجان مومىش ۇلى الدى.

جالپى, كسرو كەزىندە كەڭەس ودا­عىنىڭ باتىرى اتاعىن 12 862 ادام السا, ونىڭ ىشىندە, بۇل اتاق 3266 ادامعا ولگەننەن سوڭ تاپسىرىلعان. 154 ادام بۇل اتاقپەن ەكىنشى مارتە ماراپاتتالسا, 9 ادامعا ول قازا تاپقاننان كەيىن بەرىلگەن. سونداي-اق بۇل جوعارعى اتاق ءۇش ادامعا ءۇش مارتە بەرىلگەن (بۋدەننىي, كوجەدۋب, پوكرىشكين). ەكى ادامعا باتىر اتاعى ءتورت مارتە بەرىلگەن (جۋكوۆ, برەجنەۆ).

باتىرلار اراسىندا 95 ايەل بار, ولار­دىڭ اراسىندا عارىشكەر-ۇشقىش ساۆيتسكايا بۇل اتاققا ەكى رەت يە بولعان. كەڭەس وداعى باتىرى اتاعىنا يە بولعانداردىڭ اراسىندا شەتەلدىكتەر دە بار. ولاردىڭ سانى – 44. شەتەلدىكتەر اراسىندا جالعىز ايەل بار. ول – پولشا اسكەرىنىڭ جاۋىنگەرى ا.كجيۆون.

باتىرلاردىڭ اراسىندا 100 ادام ءتۇرلى جاعدايمەن بۇل جوعارعى اتاق­تان ەرىكسىز ايرىلعان. كەيىن ولاردىڭ بىر­نەشەۋىنە اتاقتارى قايتا بەرىلگەن. 13 ادامعا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنىڭ بەرىلگەندىگى قاتە شەشىم بول­عاندىعى سەبەپتى ول كۇشىن جويعان. بۇگىنگى تاڭدا باتىر اتاعىنان ايرىلعانداردىڭ سانى – 73 ادام. بىراق ولاردىڭ اراسىندا قازاقستاندىق باتىرلار جوق.

ومىردە ءتۇرلى جاعدايدا وسى قۇرمەتتى اتاقتارىنان ايرىلىپ قالعاندار دا بولدى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى­نان ايرىلعاندارعا نەگىزگى ايىپ نكۆد قىزمەتكەرلەرىنىڭ ويدان قۇراستىرعان «باتىرلار قاستاندىعى» جالاسى سەبەپ بولعان. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى 1941–1942 جىلدارى سوتسىز, تەرگەۋسىز اتىلعان. باتىرلاردىڭ جەتەۋى گەنەرال دارەجەسىندە بولعان. اراسىندا باتىر اتاعىمەن ەكى رەت ماراپاتتالعان گەنەرال-لەيتەنانت سمۋشكەۆيچ تە بار.

سوعىستىڭ العاشقى ايىندا-اق قوس بىردەي باتىر – ارميا گەنەرالى پاۆلوۆ جانە گەنەرال-مايور چەرنىح اتىلعان. كوماندالىق قۇرام اراسىنداعى رەپرەسسيا سوعىس بىتكەننەن كەيىن دە ستالين قايتىس بولعانعا دەيىن جۇرگىزىلگەن. جەڭىستەن سوڭ ءۇش كەڭەس وداعىنىڭ با­تىرى – مارشال كۋليك, گەنەرال-پولكوۆ­نيك گوردوۆ, مايور كوسسا اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. جوعارىدا اتۋ جا­زاسىن العان 12 كەڭەس وداعىنىڭ با­تى­رى كەيىن ولاردىڭ ءىس-قيمىلىندا قىل­­­مىس­تىق ارەكەت بولماعاندىقتان اق­تالعان.

الايدا, باتىرلاردىڭ اراسىندا قوعامدىق ءومىر سالتىن بۇزىپ, ءوزىنىڭ ءىس-قيمىلىنا ەسەپ بەرمەگەندەر دە بولعان. وندايلاردىڭ اراسىندا كەڭەس ودا­عىنىڭ باتىرى ۇشقىش, پودپولكوۆ­نيك پولوزدى ايتۋعا بولادى. وتباسىن­داعى تۇرمىستىق كيكىلجىڭ كەزىندە ەكى بىردەي ادامنىڭ ءومىرىن قيعانى ءۇشىن ول ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن. ارينە, كەشىرىم جاساۋعا دا بولار ەدى. بىراق, ءوز دەگەنىنەن قايتپاعان پولوز بيلىك ورىندارى­نان كەشىرىم سۇراماعان. ونىڭ ۇستى­نە ءولىم قۇشقان ادام دا وسال ەمەس, كوكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى نيكيتا حرۋششەۆتىڭ كومەكشىسى فوميچەۆ پەن ونىڭ ايەلى بولاتىن.

ءبىز قىزىعاتىن ءبىر اقپارات بىلاي دەيدى. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن العاندار اراسىندا كەزىندە الماتىدا تۇرعان امەريكالىق ازامات تا بار. اقش-تىڭ وگايو شتاتىنىڭ بيگرون كەنىشىندە ءتۇبى رەسەيلىك كەنشىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ۆاسيلي ماردەحوۆ 1939 جىلدارى الماتى قالاسىندا تۇرعان. وسى قالادان اسكەرگە شاقىرىلعان. 1943 جىلى مايدان دالاسىنداعى ەرلىگى ءۇشىن وعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلگەن. 

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا قازاق ۇلاندارى ار مەن نامىستى بيىك ۇستاپ, ەرلىگىمەن ۇرپاققا ۇران بولعان اتا-بابالارىنىڭ وسيەتتەرىنە ادال, قايتپاس ەر حالىق ەكەنىن الەمگە ايگىلەدى. قازاق جاۋىنگەرلەرىنىڭ ەرلىگى سوعىس باستالعان كۇننەن باستاپ تاريحي شەجىرەگە اينالدى.

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلعانىمەن, ءتۇرلى يدەولوگيالىق ۇعىمعا بايلانىستى سول تۇستاعى كوز­قاراسقا ساي قازاقستاندىق ونشاقتى جاۋىنگەر ءتيىستى اتاقتارمەن ماراپاتتالماي قالدى. ماسەلەن, كەزىندە تاش­كەنت, الماتى قالالارىنىڭ باس ارحيتەكتورى بولعان, پروفەسسور مالباعار مەڭدىقۇلوۆ سوعىس جىلدارى ساپەرلەر باتالونىنىڭ كومانديرى بولعان. جاۋدىڭ مينالاپ كەتكەن جولدارىن تازارتۋ كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلعان. الايدا جوعارعى قولباسشىلىق ونى جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ وردەنىمەن ماراپاتتاعان.

نەۆەل قالاسىن ازات ەتۋدە فاشيس­تەردىڭ 280 جاۋىنگەرىنىڭ كوزىن قۇرت­قان مەرگەن جامبىلدىق ىبىرايىم سۇلەي­مەنوۆ تە كەڭەس وداعىنىڭ باتى­رى اتاعىنا ۇسىنىلعان. بىراق داڭق­تى جەر­لەسىمىزگە لەنين وردەنى عانا بۇيىرعان.

پولكوۆنيك ابىلقايىر بايمولدين – ءىرى اسكەري باسشى بولاتىن. 100-دەربەس اتقىشتار بريگاداسى كومانديرى­­نىڭ ورىنباسارى ابىلقايىر بايمولدين ناعىز ەرلىكتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, قارا­ماعىنداعى جاۋىنگەرلەردى ۇرىسقا باستاپ شىعىپ, ەرلىكپەن قازا تاپقان. اسكەري باسشىلىق ونى دا باتىرلىققا ۇسىنعان.

1942 جىلى مەرگەندەر پولكىن باس­قارعان شىمكەنتتىك تىلەۋعالي ابدىبەكوۆ ءبىر ءوزى 395 ءفاشيستى جەر جاستاندىرعان. سوعىس كەزىندەگى كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن باتىر اتاعىنا ۇسىنىلعانىمەن, وعان بۇل جوعارعى اتاق بەرىلمەگەن.

سونداي-اق چەحوسلاۆاكيا جەرىندە ەرلىكپەن قازا تاپقان مەرگەن قىز ورىن­بورلىق سۇلۋشاش نۇرعوجينا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلسا دا, ۇسىنىس قولداۋ تاپپاعان. ەرلىگى سول كەزدە ەلەنبەي قالعان جاۋىنگەردىڭ ءبىرى – اقتوبەلىك الەۋكەش كوبەكوۆ. بەلو­رۋسسيا جەرىن ازات ەتۋدە كورسەتكەن جان­قيارلىق ەرلىگى ءۇشىن باتىر اتا­عىنا ۇسىنىلعانىمەن, ماراپات ءوز يەسىن تاپ­پاعان. قىزىلوردالىق مۇسا رىسكەلديەۆ گەرمانيانىڭ فرانكفۋرت قالاسى ءۇشىن بولعان ۇرىستا ەرلىكپەن قازا تاپقان. قىزىل ىزشىلەردىڭ تاپقان قۇجاتتارى بويىنشا وعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى بەرىلگەن بولىپ شىعادى. بىراق, ىزدەستىرۋ جۇمىستارىندا ونىڭ قىزىل جۇلدىز وردەنىمەن ماراپاتتالعانى انىقتا­لا­دى. داڭقتى ارميا گەنەرالى ساعادات نۇرماعانبەتوۆتىڭ قاندىكويلەك مايدانداس دوسى, جاۋدىڭ ون بەس تانكىسىنىڭ كوزىن جويعان امانشا مەڭدىعاليەۆ تا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلادى, بىراق ول اتاق وعان بۇيىر­ما­عان. داڭقتى ۇشقىش بايتۇرسىن ەسىركەپوۆتى كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. ول جوعارعى باس قولباسشى ءستاليننىڭ 12 رەت العىس حاتىنا يە بولعان. سۋۆوروۆ پولكىنىڭ №127 گۆارديالىق بومبالاۋ­شى اۆياتسياسىنىڭ بوريسوۆ وردەندى ەسكادريليا كومانديرىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە جانقيارلىق ەرلىك كورسەتكەن. 1945 جىلى 7 ماۋسىمدا اسكەري باسشىلىق ونى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنعان. الايدا بۇل اتاق قولداۋ تاپپاي ونىڭ ورنىنا جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ  وردەنى بەرىلگەن. مۇنداي ءتىزىمدى ودان ءارى جالعاستىرا بەرۋگە دە بولادى.

ماسەلەن, «داڭق» وردەنىمەن ءتورت رەت ماراپاتتالعان تەمىرعالي يساباەۆقا, بەر­ليندى العاش بومبىلاعان ءبىلال قاليەۆكە, قازاقتىڭ 100-ۇلتتىق بريگا­داسىنىڭ زەڭبىرەكشىلەرى ءابدىراحمان بيمۋرزين, مىرزابي ەرنازاروۆ, رىم­بەك بايسەيىتوۆكە, ارتيللەريا كومان­ديرى بالتابەك جەتپىسباەۆقا, ساياسي جەتەكشى, راشيد جانعوجينگە, ۇرىس كەزىندە جاۋدىڭ 227 جاۋىنگەرىن جەر جاستاندىرعان ىسقاق اليەۆكە, ءبىر ۇرىستا جاۋدىڭ 38 جاۋىنگەرىنىڭ كوزىن قۇرتىپ, قىرىق توعىزىن تۇتقىنعا العان القار وڭعاروۆقا, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى, پولك كوميسسارى بولعان حابي حاليۋللينگە, گۆارديا­لىق تانك پولكىنىڭ كومانديرى عالي ادىل­بەكوۆكە, بەرليندى الۋعا قاتىسقان, زەڭبىرەكشى ابەن احمەتوۆكە, جاۋدىڭ 12 تانكىسىنىڭ كوزىن جويعان, زەڭبىرەكشى سەمباي قاليەۆكە, بەلورۋسسيادا پارتيزاندار شتابىن باسقارعان نۇرعانىم بايسەيىتوۆاعا, پۋلەمەتشىلەر ۆزۆودى­نىڭ كومانديرى ەرنياز ساتوۆكە, ستالين­گراد قالاسىن قورعاۋدا ەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن قوجامسەيىت شاياحمەت ۇلىنا, لەنينگراد, كۋرسك, تۋلا قالالارىن ازات ەتۋ كەزىندە جانقيارلىق ەرلىك كورسەت­كەن قابىكەن جارىلقاسىنوۆ پەن قوتىر­­باي قۇداكەلدىنوۆتەردى اسكەري باسشىلىق ­باتىر اتاعىنا لايىقتى دەپ تاۋىپ, ۇسىنىس جاسالسا دا, ولارعا بۇل اتاق بەرىلمەدى.

ايتپاقشى, شىعىس قىزدارى اراسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولعان مانشۇك مامەتوۆا مەن ءاليا مولداعۇلوۆالاردىڭ كەڭەس وداعى باتىرىنا بەرىلەتىن التىن مەدالدارى الىنباي قالدى. ولارعا التىن جۇلدىز مەدالىنىڭ ورنىنا جوعارعى كەڭەس پرەزيديۋمىنىڭ گراموتاسى عانا تاپسىرىلدى. گراموتا تاپسىرۋ كەزىندە التىن جۇلدىز مەدالى بەيبىت ءومىر ورناعان سوڭ, سالتاناتتى تۇردە تاپسىرىلادى دەلىندى. وسى ماسەلەگە وراي, ءبىز قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنە حات جازىپ, ىقپال جاساۋىن وتىنگەن ەدىك. بىراق ماسەلە قوزعالىسسىز قالدى. ارادا 80 جىل وتسە دە, ونى سۇراعان ادام بولمادى. ەل تانىپ, الەم مويىنداعان قوس باتىرىمىزدىڭ ۋاقىتىندا الىنباعان مەدالىن جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا وراي قوزعاۋ سالۋعا بولار. ونىڭ ۇستىنە بيىل – ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ 100 جىلدىعى. وسىعان وراي, قازاقستان ۇكىمەتى رەسەي بيلىگىنە سۇراۋ سالۋعا ءتيىس سياقتى.

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا يە بولعاندار اراسىندا اقمولا وبلىسىنىڭ ۆوستوچنايا اۋىلىندا (قازىرگى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ايىرتاۋ اۋدانى) دۇنيەگە كەلگەن جۋرناليست نيكولاي زابەلكين دە بار. 1944 جىلى باتىر اتاعىنا يە بولعان جەرلەسىمىز سوعىستان كەيىن رەسەيدىڭ «نوۆوستي» اگەنتتىگىندە, كەيىن ۆەنگريادا اپن-ءنىڭ بيۋروسىن باسقارعان.

بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن العان ارداگەر جوق. ەڭ سوڭعى باتىر يۆان كوسەنكوۆ – 2015 جىلى الماتى وبلىسى ۇشتوبە اۋىلىندا دۇنيە سالعان.

ءوز قاھارماندارىنىڭ ءومىر دەرەگىن ءبىلۋ جانە ولاردى قۇرمەتتەۋ, كەلەشەك ۇرپاقتىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جەڭىستى جاقىنداتۋ جولىندا مايداندا سوعىسقان جانە تىلدا ەڭبەك ەتكەن ارداگەرلەرىمىزدىڭ ەرلىكتەرىن ۇمىتپاۋ – ءاربىرىمىزدىڭ قاسيەتتى پارىزىمىز.

ەرمەك جۇماحمەت ۇلى,

جۋرناليست