تابىلدى دوسىموۆ تالايدىڭ جۇرەگىن ىرعاعى بولەك انىمەن, وزىنەن باسقا ەشكىم قايتالاي المايتىن داۋىسىمەن باۋرادى. ونىڭ اندەرىنەن قازاقتىڭ بولمىسى مەن مىنەزى بايقالىپ تۇرادى. تاۋ كوتەرگەن تولاعايداي تۇلعالى تالانت زامانىمىزدىڭ سال-سەرىسى سەكىلدى ەدى.
ول ءال-فارابي اتىنداعى قازمۋ-ءدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن سوڭ الماتىدا ايالدامادى. ءوزىنىڭ بالالىق شاعى وتكەن يندەربور كەنتىندەگى قاراشاڭىراعىنا ورالدى. بالكىم, اندەرىنىڭ دەنى جۇرتشىلىققا كەڭىنەن تانىلعان اسقاق الاتاۋ ەتەگىندەگى الماتىنى اڭساعان شىعار. بىراق الىستاعى اۋدان ورتالىعىندا تۇرعانىمەن, بوزبالا كۇنىنەن سەرىگىنە اينالعان گيتاراسىن بۇرىشقا سۇيەگەن جوق.
ستۋدەنت كەزىندە قازاقتىڭ تالانتتى شايىرلارى مۇقاعالي ماقاتاەۆ, فاريزا وڭعارسىنوۆا, ەسەنعالي راۋشانوۆ, سۆەتقالي نۇرجانوۆتىڭ, وزگە دە اقىنداردىڭ ولەڭدەرىنە بىرنەشە ءان جازدى. ءسوزىن دە, ءانىن دە ءوزى جازىپ, گيتارامەن ورىنداعان ءتول شىعارماسى كوپ. قازىر ونىڭ «ۇناتامىن مەن سەنى», «بيىكتىك», «سايگ ۇلىك» جانە باسقا دا اندەرى ءجيى ورىندالىپ ءجۇر.
تابىلدىنىڭ قاي ءانىن تىڭداساڭىز دا جالىقتىرمايدى. كوڭىلدى سەرگىتەدى, رۋحتى سەرپىلتەدى. مۇڭعا باتىراتىن اندەرىنىڭ ءوزى ويلاندىرادى. ءان ءيىرىمى تەرەڭىنە تارتا تۇسەدى. ءبىر ءانى كەلەسىگە جەتەلەي بەرەدى. تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى. ستۋدەنت كەزىندە شىعارعان ءانىنىڭ ءبىرى «مەن قازاقپىن...» دەپ اتالادى. العاشقى شۋماقتاعى «مەن قازاقپىن, جۇرە المايتىن, شاتتانباسا, كۇلمەسە. مەن قازاقپىن, ىشكەن اسىن تاستاي سالار جىر دەسە. مەن قازاقپىن, اشۋلانىپ, تالاق قىلار تىرلىكتى, شايعا بولا ءبىر كەسە» دەگەن جولداردان ۇلتتىڭ بولمىسى تايعا تاڭبا باسقانداي ورىلگەن.
جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋدارعان شىعارماسىنىڭ قاتارىندا «بيىكتىك» ءانى دە بار. بۇل اندە ونىڭ وكىنىشى دە, ءۇمىتى دە كورىنىس تاپقان. وكىنىشى – «قارا التىنداي» قازىناسى مول اتىراۋىنا تاۋ اكەلە الماعانى. «ۇناتادى شىڭدا كوڭىل شىرقاۋدى, تاۋلارى جوق توبەمىزدەن بۇلت اۋدى. تولاعاي بوپ تۋىلمادىم, اتتەڭ-اي, اتىراۋعا اكەلەر مە ەم ءبىر تاۋدى» دەگەن جولداردان مۇنايلى ءوڭىردىڭ الا شاڭى اسپانعا كوتەرىلگەن جازىق دالاسى ەلەستەيدى.
اقىننىڭ ءۇمىتى قانداي اسقاق ەدى؟ «التى الاشتىڭ الىپتارى بەرسە دەم, تاۋسىز عۇمىر كەشەرىمە مەن سەنەم. بيىكتىكتى اينالايىن, تۋعان ەل, قىرانىنىڭ قاناتىمەن ولشەگەن». ءوزى جىرلاعانداي, وبانى – ادىر, ال ادىرلاردى توبە دەيتىن وڭىردە اسپانعا قول سوزعان قىر بالاسى ەكەنىن ماقتانىش ەتتى.
اللا اقىننىڭ اۋزىنا ءسوز سالادى دەيتىن ءتامسىل راس سەكىلدى. تابىلدىنىڭ كەي ولەڭىنەن ونىڭ تاعدىرى اڭعارىلادى. «اتىڭدى سەنىڭ ايتامىن ءان قىلىپ نەگە؟ «قوزىم-اۋ» دەشى ك ۇلىمدەپ بايانداي ماعان. تىرلىكتى مىناۋ, جانىم-اي, ماڭگىلىك دەمە, ۇيىقتاپ كەتسەم ءبىر كۇنى, ويانباي قالام...» دەپ جىرلاعانىنداي, 45 جاسىندا ومىردەن ءوتتى.
تابىلدىنىڭ ولەڭ-ءومىرى مەن ونەرىنىڭ نۇكتەسى قويىلعان جوق. ءدال سولاي بولارىن مىنا ءبىر شۋماققا سىيعىزىپتى. مۇنى «ۇتىرمەن سەنى ءبىتىردىم, بىتىرمەي, جىرىم, نۇكتەمەن. بەرگى جاعىندا ءۇتىردىڭ, ولەڭ-ءومىر تۇر بىتپەگەن. وسىلاي دەۋدى قۇپ كوردىم, وقىرمان, سەن قوي نۇكتەسىن. ادامدىق عۇمىر بىتكەن كۇن, اقىندىق عۇمىر بىتپەسىن!» دەگەنىنەن اڭعارۋعا بولادى. ونىڭ نۇكتەسى قويىلماعان ءان نوتاسى ءالى تالاي ۇرپاققا جالعاسادى.
ونەرىن باعالايتىن, كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتايتىن ەلى بار دا تالانتتىڭ اتى وشپەيدى. شىعارماشىلىق مۇراسى جوعالمايدى. سونىڭ دالەلىندەي 2019 جىلى تۋعان جەرى – يندەربور كەنتىندە ەڭسەلى ەسكەرتكىشى ورناتىلدى. بەلگىلى ءمۇسىنشى باقىتبەك مۇحامەتجانوۆ ساۋلەتتىك كومپوزيتسيانى قولادان قۇيدى. بيىكتىگى – 2 مەتر 60 سم. تابىلدى دوسىموۆتىڭ 45 جاستا ومىردەن وتكەنىن بىلدىرەتىن 4,5 مەترلىك گرانيتكە ولەڭدەرى قاشالىپ جازىلدى.
باتىر تۇلعاسىمەن, باردتىق ونەرىمەن ەل جادىندا ساقتالعان تابىلدى دوسىموۆتىڭ ەڭ قۇندى مۇراسى – ولەڭدەرى مەن اندەرى. ال ونىڭ كوزى تىرىسىندە قولىنان تاستاماعان گيتاراسى مەن وزگە دە بۇيىمدارى قۇندى جادىگەر رەتىندە ساقتالۋى قاجەت.
باردتىڭ «جالعان دۇنيە» دەپ اتالعان ولەڭىندە «سول جاققا اتتاناسىڭ ءبارى بارعان, قالادى كوكىرەگىڭدە الىپ ارمان. قالادى اۋىزىڭدا سارى ءتىسىڭ, قالادى گاراجىڭدا سارى «ۆولگاڭ» دەگەن شۋماق بار. جايىق جاعاسىنداعى اۋىلدا ءجۇرىپ, باردتىق ونەردىڭ زاڭعار بيىگىنە كوتەرىلگەن تالانتتى كومپوزيتور نەگە بۇلاي جازدى ەكەن؟ ۇلكەندەر ايتاتىنداي, تۇيسىگى بەس كۇندىك جالعان ءومىردىڭ ولشەۋلى ەكەنىن سەزگەنى مە؟ الدە كەزدەيسوقتىق پا, كوزى تىرىسىندە مىنگەن «ۆولگا» كولىگى يەسىن كۇتكەن اقبوز ات سەكىلدى ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا تۇر.
اتىراۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى دارىن شامۇراتوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقىن ءارى كومپوزيتوردىڭ شىعارماشىلىعىن دارىپتەۋ – بۇگىنگى بۋىنعا پارىز. ونىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن جاس ۇرپاققا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ كوزدەلىپ وتىر.
«بيىل بارد-اقىن تابىلدى دوسىموۆتىڭ تۋعانىنا 60 جىل تولادى. وسىعان وراي اقىن مىنگەن «ۆولگا» اۆتوكولىگى رەستاۆراتسيادان وتكىزىلەدى», دەيدى د.شامۇراتوۆ.
جاڭارتىلاتىن «ۆولگاسى» جادىگەر رەتىندە مۋزەيگە قويىلادى ەكەن. قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرەتىن, كەيدە مۇڭعا باتىرىپ, كەيدە ويناقى ازىلمەن ەزۋ تارتتىرار اندەرىنىڭ قولجازبالارى مەن نوتالارى دا تابىلدى دوسىموۆتىڭ ونەرىنەن سىر شەرتىپ تۇرعانى ءجون.
اتىراۋ وبلىسى